কলানিধি নাৰায়ণন

কলানিধী নাৰায়ণন (৭ ডিচেম্বৰ ১৯২৮ - ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬) এগৰাকী ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী আৰু ভাৰতনাট্যমৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ শিক্ষক আছিল, যি ভাৰতনাট্যম নৃত্যৰ শিকা আৰু ১৯৩০-১৯৪০-ৰ দশকত মঞ্চত পৰিবেশন কৰা অনা-দেৱদাসীসকলৰ ভিতৰত প্ৰথম আছিল। ১৯৪০-ৰ দশকত এটা সংক্ষিপ্ত কেৰিয়াৰৰ পিছত, তেখেত ১৯৭৩ চনত নৃত্যলৈ উভতি আহে 'অভিনয়া' নৃত্য শৈলীৰ এক উল্লেখযোগ্য শিক্ষক হৈ পৰে।^১২৩

১৯৮৫ চনত তেখেতক ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সম্মান পদ্মভূষণ বঁটাৰে ভূষিত কৰা হয়।^৪ ১৯৯০ চনত ভাৰতনাট্যমৰ বাবে সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা, সংগীত নাটক তথা নাটক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় একাদেমী সংগীত নাটক একাদেমীয়ে প্ৰদান কৰে।^৫ ১৯৯৮ চনত কালিদাস সম্মান লাভ কৰে। ২০১১ চনত তেওঁক নৃত্যৰ বাবে সংগীত নাটক একাডেমী ঠাকুৰ ৰত্নৰেও ভূষিত কৰে।

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু প্ৰশিক্ষণ

কলানিধী গণপতিৰ জন্ম হৈছিল^৬ 'সুমিত্ৰা' তথা 'গণপতি' ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত, তেখেতৰ মাক তেওঁৰ নৃত্যৰ শিক্ষা লাভৰ বাবে আগ্ৰহী আছিল আৰু এইটো তেখেতৰ দেউতাই সমৰ্থন কৰিছিল। এনেকই সাত বছৰ বয়সত তেখেত বিভিন্ন গুৰুৰ অধীনত নিবিড়ভাবে প্ৰশিক্ষণ লয়, ইয়াৰ মাজত 'পদ্মচ' আৰু 'জাভালিচৰ' বাবে 'কণ্ঠশালী' তথা 'মনক্কাল চিভাৰাজনকৰ' ভগ্নী 'ধনমৰ' জীয়েক 'কামাক্ষী আম্মল' অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। খ্যাতিমান গুৰ কান্নপ্পা পিল্লাই, কাঞ্চিপুৰমৰ পৰা তেখেতৰ নৃতা (নৃত্য) প্ৰধান শিক্ষক আছিল, তেখেত বালাসৰস্বতীৰো শিক্ষক আছিল, আৰ. চিন্নায়া নাইডু আৰু মাইলাপোৰ গৌৰী আম্মল তেওঁক অভিনায়ন (ভাবৰ আৰ্ট) শিকাইছিল। পাচপাকত তেখেত অভিনেতাক নিজেই নতুন মাত্ৰা যুক্ত কৰি চলিছিল।^১

তেখেত মাদ্ৰাছ সংগীত একাদেমীৰ হৈ চেন্নাইৰ চিনেট হাউসত ১২ বছৰ বয়সত মঞ্চ-অভিষেক (আৰঙ্গেত্ৰাম) কৰিছিল।^৬৭ কৈশোৰ বয়সত, তেখেত দুটা উল্লেখযোগ্য আবৃত্তি কৰিছিল, এটা ধনমাণিক্কামৰ লগত আৰু ইনটো কান্দপ্পা পিল্লিৰ ল’ৰা নট্টুভানৰ কে. গণেশনৰ লগত।^২

তেখেত ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬ চনত ইহলীলা স্মৰণ কৰে।^৮

পেচা

১৯৪০-ৰ দশকত তেখেতৰ সৰু নৃত্যৰ পেচা আছিল, যেতিয়া তেওঁৰ মাক ঢুকাইছিল আৰু তেতিয়া ষোল্ল বছৰ বয়সত (তেখেত পদত্যাগৰ আগত) তেওঁ এখন ৰক্ষণশীল পৰিয়ালত বিবাহ হৈছিল। ১৯৭৩ চনত, তেওঁ যেতিয়া নৃ্ত্যলৈ উভতি আহে, কৈশোৰত তেওঁৰ অভিনয় চাইছিল বিখ্যাত শিল্প-পৃষ্ঠপোষক, ৱাই. জি. দোৰাইস্বামী অভিনেত্ৰী নৃত্যশিল্পী এলাৰমেল ভাল্লিকত অভিনয়ৰ নিৰ্দেশ দিব কৈছিল, এইটোত তেখেত ৰাজি হৈছিল, এতিয়ালৈকে ডাঙৰ হোৱা তেওঁৰ ল’ৰাসকলে তেওঁক উৎসাহিত কৰিছিল। এইটো তেখেতৰ পেচাৰ দ্বিতীয় পৰ্বটো ৪৬ বছৰ বয়সত ৩০ বছৰ পাৰ্থক্যৰ পিছত আৰম্ভ হৈছিল। তেখেত নিজেও নৃত্যে আকৌ শিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল, ভাগ্যক্ৰমত তেখেতৰ বাল্যকালৰ পৰাই তেওঁৰ কিতাপসমূহ জীয়াই আছিল, তেখেত নৃত্য পৰিৱেশনত আৰু আৰঙ্গগ্ৰামত অংশ লবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ডক্টৰ পদ্মা সুব্ৰামেনিয়াম দ্বাৰা ভৰতনাট্যমত নৃত্য তত্ত্বৰ কোৰ্চও ভৰপুৰ এই চহৰ। লাহে লহে অধিক ছাত্ৰ তেখেতৰ ওচৰত আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু পিছৰ দশকত তেওঁ "অভিনেতাৰ বাবে সৰ্বাধিক বিচৰা শিক্ষক" হৈ উঠে।^১২

ডিচেম্বৰ ২০০৩ চনত, বিভিন্ন নৃত্যশিক্ষক আৰু তেখেতৰ শিষ্যসকলে, তেওঁৰ ৫তম জন্মদিন উদযাপন কৰে চেন্নাইৰ লুজ কমিউনিটি হলত, অভিনেত্ৰীৰ দু'দিনৰ এটা চেমিনাৰত এইটো চিহ্নিত হৈছিল, যত ভাৰতনাট্যমৰ বিশিষ্ট গুৰুসকলে অংশ লৈছিল। এই উপলক্ষে পেডামচত ৪খন চিডিৰ এটা চেট প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।^২৭

শিষ্য

তেখেতৰ উল্লেখযোগ্য শিষ্যসকলোৰ মাজত আছিল, এ. লক্ষ্মণস্বামী (ভাৰত), ব্ৰাগা বাচেল (ভাৰত), সুবশ্ৰী নাৰায়ণন (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ), মিনাল প্ৰভু (ভাৰত), প্ৰিয়া গোবিন্দ (ভাৰত),^১ শৰ্মিলা বিশ্বাস,^৯ মীনাক্ষী চিথাৰঞ্জন (অভিনয়), মিলন চেৱেৰ্চকাই (ৰাচিয়া)^১০ কিছুমান নাম। তেখেত বহু বছৰ ধৰি অসংখ্য শিষ্যক শিকাইছে, যিসকলোৰ মাজত বহু তেখেতৰ দৰ্শনক ব্যক্তিগতকৃত কৰিছে।

অধিক পঢ়ক

• আধুনিক ভৰতনাট্যম নৃত্যচৰ্চাত কালীনিধি নাৰায়ণন তথা পদ্ম পুনৰজ্জীৱন, প্ৰিয়া শ্ৰীনীবাসনৰ ৰচনা। কেলিফোৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, লচ এঞ্জেলেচ, ১৯৯৭
• কালানিধি নাৰায়ণনৰ ত্ৰিবেণী: অন্নমায়া ক্ষেত্ৰায়া সৰঙ্গাপাণিৰ নিৰ্বাচিত তেলেগু গীত। অভিনয়ন সুধা ট্ৰাষ্ট, ২০০৮।

ব্যাহ্যিক সংযোগ

• কলানিধী নাৰায়ণন এটা সাক্ষাৎকাৰ