ৰণথলী

ৰণথলী অসমৰ নগাঁও জিলাৰ এখন গাঁও। গাঁওখন নগাঁও চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰণথলী অসমৰ পৰম্পৰাগত সোণ আৰু ৰূপৰ গহনা নিৰ্মাণৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ। গাঁওখনৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনৰ সৈতে গহনা নিৰ্মাণৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে।^১২

ভৌগোলিক অৱস্থান

ৰণথলী নগাঁও জিলাৰ নগাঁও উপ-বিভাগৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখন পাখিমৰীয়া উন্নয়ন খণ্ডৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু দেওধৰ গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ মতে, ৰণথলী নগাঁও চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় আন এটা চৰকাৰী পৃষ্ঠাত ৰণথলী নগাঁও চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ দূৰত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।^৩৪

চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি ৰণথলী প্ৰায় ২৬°১৬′ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২°৪০′ পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। গাঁওখন ঘনবসতিপূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ বাবে অসমৰ ভিতৰত বিশেষ পৰিচিতি আছে।^৫

জনসংখ্যা

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ৰণথলীৰ মুঠ জনসংখ্যা ২,০৩২ জন। ইয়াৰে ১,০৫১ জন পুৰুষ আৰু ৯৮১ জন মহিলা। গাঁওখনত মুঠ ৪৩২টা পৰিয়াল আছিল।^৬

২০০১ চনৰ লোকপিয়লত ৰণথলীৰ জনসংখ্যা ১,৯৪৬ জন আছিল। ২০১১ চনলৈ এই সংখ্যা ২,০৩২ জনলৈ বৃদ্ধি পায়।^৭

২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য ভাৰতৰ মহাপঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়ৰ গাঁও আৰু ৱাৰ্ডভিত্তিক প্ৰাথমিক লোকপিয়ল সাৰাংশত সংৰক্ষিত আছে।^৮

অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণ

ৰণথলীৰ পৰিচয় মূলতঃ অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে ৰণথলীক অসমৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। গাঁওখনত বিভিন্ন ধৰণৰ পৰম্পৰাগত অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণ কৰা হয়।^৯

চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি ৰণথলীৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ পৰিয়াল কোনো নহয় কোনো ধৰণে অসমীয়া গহনা ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত। গহনা নিৰ্মাণ বহু পৰিয়ালৰ মুখ্য জীৱিকা।^১০

অসমৰ উদ্যোগ আৰু বাণিজ্য বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি ৰণথলীত প্ৰায় ৪৫০টা পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ একক আছে। এই তথ্যই ৰণথলীৰ গহনা শিল্পৰ বৃহৎ স্থানীয় ঘনত্বৰ কথা প্ৰকাশ কৰে।^১১

ইতিহাস

অসমত সোণৰ গহনা নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰা বহু শতিকা পুৰণি। অসম চৰকাৰৰ তথ্য অনুসৰি, অতীতত অসমৰ বিভিন্ন নদীৰ বালিত সোণ পোৱা গৈছিল। হিমালয়ৰ পৰা নামি অহা নদীসমূহৰ ভিতৰত সুবনশিৰি নদীৰ বালিত সোণ পোৱাৰ কথা বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে। সোণ ধোৱা আৰু গহনা নিৰ্মাণ অসমৰ প্ৰাচীন গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্যোগৰ ভিতৰত আছিল।^১২

আহোম ৰাজ্যৰ সময়ত সোণ ধোৱাৰ কাম বৃহৎ পৰিসৰত চলিছিল আৰু এই কাৰ্যৰ পৰা ৰাজ্যই যথেষ্ট ৰাজহ লাভ কৰিছিল। সোণৰ গহনাই আহোম যুগৰ অসমীয়া সমাজতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছিল। সেই সময়ত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে পৰম্পৰাগত গহনা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।^১৩

অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণৰ এই বৃহত্তৰ পৰম্পৰাৰ আধাৰত ৰণথলীত গহনা নিৰ্মাণৰ এক স্থানীয় শিল্পকেন্দ্ৰ গঢ় লৈ উঠে। এই শিল্পত পৰিয়ালভিত্তিক দক্ষতা আৰু প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ জ্ঞান হস্তান্তৰৰ গুৰুত্ব আছে। ৰণথলীৰ গহনা শিল্পক লৈ কৰা গৱেষণাতো এই পৰম্পৰাগত দক্ষতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।^১৪

গহনা নিৰ্মাণৰ পদ্ধতি

ৰণথলীত পৰম্পৰাগত অসমীয়া গহনা নিৰ্মাণত হাতৰ কামৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে। কাৰিকৰসকলে সোণ আৰু ৰূপ দুয়োবিধ ধাতু ব্যৱহাৰ কৰে। সোণৰ গহনাৰ ক্ষেত্ৰত বিশুদ্ধ বা অতি উচ্চ বিশুদ্ধতাৰ সোণ ব্যৱহাৰৰ পৰম্পৰা আছে।^১৫

সোণ প্ৰথমে প্ৰয়োজনীয় আকাৰলৈ প্ৰস্তুত কৰা হয়। তাৰ পিছত হাতুৰী আৰু বিভিন্ন সৰু সঁজুলিৰ সহায়ত সোণক পাতল আৰু মিহি ৰূপ দিয়া হয়। এই পাতল সোণৰ অংশসমূহ পিছত বিভিন্ন গহনাৰ আকৃতি আৰু নক্সা তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১৬

ৰূপৰ ক্ষেত্ৰতো বিভিন্ন আকাৰৰ তাঁৰ, পাত আৰু অন্যান্য অংশ প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই অংশসমূহ একেলগ কৰি গহনাৰ বিভিন্ন নক্সা সৃষ্টি কৰা হয়। গহনা অধিক আকৰ্ষণীয় কৰিবলৈ বিভিন্ন ৰঙৰ পাথৰ আৰু মীনা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১৭

অসমীয়া গহনাৰ নক্সাত অসমৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। ফুল, পাত, জীৱ-জন্তু আৰু অন্যান্য প্ৰাকৃতিক উপাদানৰ আকৃতি গহনাৰ নক্সাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১৮

পৰম্পৰাগত গহনা

ৰণথলীত নিৰ্মাণ কৰা অসমীয়া গহনাৰ ভিতৰত বিভিন্ন ধৰণৰ কাণফুলি, ডিঙিৰ অলংকাৰ আৰু আঙঠি উল্লেখযোগ্য। অসম চৰকাৰৰ তথ্যত লোকাপাৰ, কেৰু, থুৰীয়া, জাংফাই, দীঘল কেৰু, মাকৰি, গলপতা, সাতসৰী (আলোচনী), জোনবিৰি (অলংকাৰ), বেনা, গেজেৰা, ঢোলবিৰি, দুগদুগী, বিৰিমণি, মুকুতামণি, পোৱালমণি, শিলিখামণি আৰু মগৰদানা আদি গহনাৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছে।^১৯

এই গহনাবোৰৰ নক্সা সাধাৰণতে সৰল যদিও বিভিন্ন ৰঙৰ পাথৰ, মীনা আৰু অন্যান্য অলংকাৰিক উপাদানৰ ব্যৱহাৰে ইয়াক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে। ৰঙা, ক'লা আৰু সেউজীয়া ৰঙৰ ব্যৱহাৰ পৰম্পৰাগত অসমীয়া গহনাৰ এক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।^২০

কাৰিকৰ আৰু পৰিয়ালভিত্তিক শিল্প

ৰণথলীৰ গহনা শিল্পৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে ইয়াৰ পৰিয়ালভিত্তিক চৰিত্ৰ। গৱেষণামূলক অধ্যয়নসমূহত উল্লেখ কৰা মতে, বহু কাৰিকৰে পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা গহনা নিৰ্মাণৰ কৌশল শিকি আহিছে। গহনা নিৰ্মাণ সাধাৰণতে ঘৰৰ ওচৰৰ সৰু কৰ্মশালাত কৰা হয়।^২১

২০২৪ চনত তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধিকাৰ আসন আৰু দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ক্লাষ্টাৰ উদ্ভাৱন কেন্দ্ৰৰ সহযোগিতাত কৰা ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত ৰণথলীৰ ৩৫ জন কাৰিকৰৰ সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছিল। এই ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত গহনা শিল্পৰ বৰ্তমান অৱস্থা, কাৰিকৰসকলৰ জীৱিকা আৰু উদ্যোগটোৰ বিভিন্ন সমস্যাৰ বিষয়ে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হয়।^২২

অৰ্থনীতি

গহনা নিৰ্মাণ ৰণথলীৰ গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। গাঁওখনৰ বহু পৰিয়ালৰ জীৱিকা গহনা নিৰ্মাণ, বিক্ৰী আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত বিভিন্ন কামৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।^২৩

২০১৯ চনত প্ৰকাশিত এটা গৱেষণা-পত্ৰত ৰণথলীৰ পৰম্পৰাগত গহনা কাৰিকৰসকলৰ অৰ্থনৈতিক স্থায়িত্বৰ বিষয়টো আলোচনা কৰা হৈছে। গৱেষণাখনত উল্লেখ কৰা মতে, এসময়ত সমৃদ্ধিশালী এই গ্ৰাম্য শিল্পই পিছলৈ বিভিন্ন অৰ্থনৈতিক সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। ২০১০ চনত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ ক্লাষ্টাৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত কাৰিকৰসকলৰ জীৱিকা উন্নত কৰাৰ বাবে হস্তক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।^২৪

অসমৰ ক্ষুদ্ৰ, সৰু আৰু মজলীয়া উদ্যোগ সম্পৰ্কীয় চৰকাৰী তথ্যত ৰণথলীত পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ প্ৰায় ৪৫০টা এককৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। একেটা উৎসত কেঁচা সামগ্ৰীৰ অভাৱক এই উদ্যোগৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।^২৫

সমস্যা

ৰণথলীৰ গহনা শিল্প বিভিন্ন সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। কেঁচা সামগ্ৰীৰ মূল্য বৃদ্ধি আৰু সহজলভ্যতাৰ সমস্যা ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম। চৰকাৰী উদ্যোগ বিভাগেও কেঁচা সামগ্ৰীৰ অভাৱক অসমীয়া গহনা উদ্যোগৰ এটা প্ৰধান সমস্যা হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।^২৬

২০২৪ চনৰ ক্ষেত্ৰসমীক্ষাত কাৰিকৰসকলে কেঁচা সামগ্ৰীৰ মূল্যৰ উঠা-নমা, অনানুষ্ঠানিক শ্ৰমিক ব্যৱস্থা, নক্সা নকল হোৱা আৰু বজাৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সমস্যাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। একে সময়তে অসমীয়া গহনাৰ চাহিদা বৃদ্ধি আৰু কাৰিকৰসকলৰ সহযোগিতামূলক সংগঠন গঢ়ি তোলাৰ প্ৰচেষ্টাৰ কথাও প্ৰতিবেদনখনত উল্লেখ কৰা হৈছে।^২৭

পৰ্যটন

ৰণথলী নগাঁও জিলাৰ অন্যতম পৰিচিত সাংস্কৃতিক পৰ্যটনস্থলী। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনে ৰণথলীক অসমৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণৰ বাবে পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।^২৮

গাঁওখনত গহনা নিৰ্মাণৰ কৰ্মশালা আৰু পৰম্পৰাগত গহনা প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ আগ্ৰহৰ বিষয়। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ আলোকচিত্ৰ সংকলনতো ৰণথলীৰ গহনা নিৰ্মাণৰ দৃশ্য আৰু পৰম্পৰাগত গহনাৰ প্ৰদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।^২৯

অসম চৰকাৰৰ গাঁওভিত্তিক উন্নয়ন আঁচনিৰ এটা চৰকাৰী নথিত ৰণথলীত অসমীয়া গহনা সংগ্ৰহালয় তথা বিক্ৰী কেন্দ্ৰ নিৰ্মাণৰ বাবেও ধন আবণ্টনৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।^৩০

যাতায়াত

ৰণথলী নগাঁও চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত। নগাঁও চহৰ অসমৰ এটা কেন্দ্ৰীয়ভাৱে অৱস্থিত নগৰ আৰু পথ আৰু ৰে'ল যোগাযোগৰ জৰিয়তে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত।^৩১

নগাঁও চহৰৰ পৰা ৰণথলীলৈ স্থানীয় যাতায়াতৰ ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। নগাঁও জিলা প্ৰশাসনৰ পৰ্যটন পৃষ্ঠাত নগাঁও চহৰৰ পৰা স্থানীয় টেম্পো সেৱা অথবা টেক্সিৰে ৰণথলীলৈ যোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।^৩২

বাহ্যিক সংযোগ

• ৰণথলীৰ পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণ — নগাঁও জিলা প্ৰশাসন
• পৰম্পৰাগত গহনা নিৰ্মাণ উদ্যোগ — নগাঁও জিলা প্ৰশাসন
• অসমীয়া গহনা — ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়ন
• অসমৰ হস্তশিল্প উদ্যোগ — উদ্যোগ বিভাগ, অসম চৰকাৰ