সুমনা সিনহা

সুমনা সিনহা (ইংৰাজী ভাষা: Shumona Sinha; জন্ম: ২৭ জুন ১৯৭৩) এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ ফৰাচী ভাষা লেখিকা। তেওঁৰ জন্ম ভাৰতৰ পশ্চিমবংগৰ কলিকতাত হৈছিল আৰু বৰ্তমান তেওঁ ফ্ৰান্সত বাস কৰে।^১

ফৰাচী সংবাদ মাধ্যমক দিয়া সাক্ষাৎকাৰত সুমনা সিনহাই দাবী কৰিছে যে তেওঁৰ জন্মভূমি এতিয়া ভাৰত বা ফ্ৰান্স নহয়, বৰঞ্চ ফৰাচী ভাষাহে তেওঁৰ প্ৰকৃত আৱাসস্থল।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

সুমনা সিনহাৰ জন্ম কলকাতাৰ এটা হিন্দু মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ এগৰাকী অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক আৰু মাতৃ এগৰাকী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ গণিতৰ শিক্ষয়িত্ৰী আছিল। তেওঁৰ মাক-দেউতাক জমিদাৰ বংশৰ বাঙালী কায়স্থ পৰিয়ালৰ আছিল।^২

কৈশোৰ অৱস্থাত সুমনা এজন উৎসুক পাঠক আছিল। তেওঁ মাক-দেউতাক কিনি দিয়া আৰু তেওঁৰ মাহীয়েক ৰত্না বসুৱে (এগৰাকী পণ্ডিত তথা জাৰ্মান ভাষাৰপৰা সংস্কৃত ভাষালৈ অনুবাদ কৰা অনুবাদক) উপহাৰ দিয়া কিতাপৰ মাজত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।^৩

১৯৯০ চনত তেওঁ বঙালী ভাষাৰ ‘শ্ৰেষ্ঠ যুৱ কবি বঁটা’ লাভ কৰিছিল।^৪

শিক্ষা

১৯৯৫ চনত ২২ বছৰ বয়সত সুমনা সিনহাই কলিকতাৰ ৰামকৃষ্ণ মিছন ইনষ্টিটিউট অফ কালচাৰৰ স্কুল অফ ফৰেইন লেংগুৱেজেছত ফৰাচী ভাষা শিকিবলৈ আৰম্ভ কৰে।^৫ তেওঁ ইংৰাজী ভাষাৰ (যি পূৰ্বৰ ঔপনিৱেশিক শাসকৰ ভাষা আৰু ভাৰতৰ দ্বিতীয় চৰকাৰী ভাষা) বিৰুদ্ধে এক ব্যক্তিগত উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক বিদ্ৰোহ হিচাপে ফৰাচী ভাষা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।^৬

১৯৯৮ চনত তেওঁ কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ত ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু অৰ্থনীতি অধ্যয়ন কৰে। ২০০১ চনত তেওঁ হাইদৰাবাদৰ চেণ্ট্ৰেল ইনষ্টিটিউট অফ ইংলিছ এণ্ড ফৰেইন লেংগুৱেজেছৰপৰা ফৰাচী সাহিত্য আৰু ভাষাবিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।^৭

কৰ্মজীৱন

২০০১ চনত তেওঁ ভাৰতত থকা ফৰাচী দূতাবাসৰদ্বাৰা পেৰিছৰ এখন জুনিয়ৰ হাইস্কুলত ইংৰাজী ভাষাৰ সহায়ক শিক্ষক হিচাপে নিযুক্ত হয়।^৮ তাত থকাৰ সময়তে তেওঁ চোৰবোন বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ফৰাচী ভাষা আৰু সাহিত্যত এম.ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

২০০৮ চনত তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস Fenêtre sur l'abîme প্ৰকাশ পায়।^৯

২০০০ চনৰ দশকটোত তেওঁ তেওঁৰ প্ৰাক্তন স্বামী তথা লেখক লিয়নেল ৰায়ৰ সৈতে মিলি বাংলা আৰু ফৰাচী কবিতাৰ কেইবাখনো সংকলন অনুবাদ কৰি প্ৰকাশ কৰিছিল।^১০১১

২০১১ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়খন উপন্যাস Assommons les pauvres! প্ৰকাশ পায়। এই গ্ৰন্থখনে ২০১২ চনত ‘প্ৰিক্স ভলেৰী-লাৰব’ আৰু ২০১১ চনত ‘প্ৰিক্স পপুলীষ্ট’ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ই লগতে ‘প্ৰিক্স ৰেণাড’ৰ চূড়ান্ত তালিকাতো স্থান পাইছিল। এই উপন্যাসখনত ফ্ৰান্সৰ আশ্ৰয় ব্যৱস্থাৰ (asylum system) এক কঠোৰ অথচ কাব্যিক বিশ্লেষণ দাঙি ধৰা হৈছে।^১২

তেওঁৰ উপন্যাসখন বৰ্তমান চিকাগোৰ নটৰ ডেম বিশ্ববিদ্যালয় (অ্যালিসন ৰাইচৰদ্বাৰা পৰিচালিত), পেৰিছৰ আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয় (অ্যান-মেৰী পিকাৰ্ডৰদ্বাৰা পৰিচালিত) আৰু ইনষ্টিটিউট নেচনেল ডি লাংগুৱেজ এট চিভিলাইজেচন অৰিয়েণ্টেলছত (তীৰ্থংকৰ চন্দৰদ্বাৰা পৰিচালিত) পৰিচয়, নিৰ্বাসন, মহিলাৰ লিখন শৈলী, বিদেশী ভাষাত লিখন আৰু সাহিত্য-ৰাজনীতিৰ সম্পৰ্ক আদি বিষয়ৰ শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।^১৩১৪ Assommons les pauvres গ্ৰন্থখন জাৰ্মানী আৰু অষ্ট্ৰিয়াৰ কেইবাটাও থিয়েটাৰত মঞ্চস্থ কৰা হৈছে, বিশেষকৈ হামবাৰ্গৰ থালিয়া থিয়েটাৰ^১৫ আৰু কলনৰ ফ্ৰেইজ ৱৰ্কষ্টাট থিয়েটাৰত।^১৬ এই গ্ৰন্থখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ ২০২২ চনৰ আগষ্ট মাহত লণ্ডনৰপৰা আৰু ২০২৩ চনৰ আগষ্ট মাহত আমেৰিকাৰপৰা প্ৰকাশ পায়।

২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰকাশিত তেওঁৰ তৃতীয়খন উপন্যাস Calcutta-ত সুমনা সিনহাই এটা বাঙালী পৰিয়ালৰ স্মৃতিৰ মাজেৰে পশ্চিমবঙ্গৰ হিংসাত্মক ৰাজনৈতিক ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিছে। এই গ্ৰন্থখনে ‘গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স দু ৰোমান ডি লা ছচাইটি ডি জেন ডি লেট্ৰেছ’ আৰু ফৰাচী একাডেমীৰ ‘প্ৰিক্স দু ৰায়োনমেণ্ট ডি লা লাংগুৱে এট ডি লা লিটাৰেচাৰ ফ্ৰেঞ্চাইজেছ’ বঁটা লাভ কৰিছিল।^{১৭১৮১৯} ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত এই গ্ৰন্থখনৰ ইংৰাজী অনুবাদ দিল্লীৰপৰা প্ৰকাশ পায়।

২০১৭ চনৰ জানুৱাৰীত প্ৰকাশিত তেওঁৰ চতুৰ্থখন উপন্যাস Apatride-ত দুগৰাকী বাঙালী মহিলাৰ সমান্তৰাল চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। এগৰাকী কলকাতাৰ ওচৰৰ এখন গাঁৱত বাস কৰে যিয়ে কৃষক বিদ্ৰোহ আৰু নিজৰ সম্পৰ্কীয় ভাইৰ সৈতে এক যন্ত্ৰণাদায়ক প্ৰেমত পৰি মৃত্যুবৰণ কৰে; আনগৰাকী পেৰিছত বাস কৰে য’ত বৰ্ণবাদ আৰু সামাজিক বিভাজন বিদ্যমান।^২০২১

২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত প্ৰকাশিত তেওঁৰ পঞ্চমখন উপন্যাস Le testament russe-ত এগৰাকী ডেকা বাঙালী ছোৱালী টানিয়াৰ ১৯২০ চনৰ এগৰাকী ৰাছিয়ান ইহুদী সম্পাদকৰ প্ৰতি থকা মোহৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে।^{২২২৩২৪}

২০২২ চনৰ নৱেম্বৰত প্ৰকাশিত তেওঁৰ ষষ্ঠখন গ্ৰন্থ L'autre nom du bonheur était français-ত তেওঁ নিজৰ মাতৃভাষা বাংলাৰপৰা প্ৰেম আৰু সৃষ্টিৰ ভাষা ফৰাচীলৈ কৰা যাত্ৰাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছে।^{২৫২৬২৭}

২০২৪ চনৰ মাৰ্চত প্ৰকাশিত সপ্তম উপন্যাস Souvenirs de ces époques nues-ত তেওঁ ভাৰতৰ আশ্ৰমত এগৰাকী ফৰাচী মহিলাৰ আত্মানুসন্ধান আৰু বৰ্তমান ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক হিংসাৰ বিষয়ে লিখিছে।

সুমনা সিনহাৰ গ্ৰন্থসমূহ জাৰ্মান ভাষা, ইটালীয়ান, হাংগেৰীয়, আৰবী ভাষা আৰু ইংৰাজী ভাষা ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।

গ্ৰন্থসমূহ

• Fenêtre sur l'abîme; ২০০৮
• Assommons les pauvres! ; ২০১১
• Calcutta; ২০১৪
• Apatride; ২০১৭
• Le Testament russe; ২০২০
• L'autre nom du bonheur était français; ২০২২
• Souvenirs de ces époques nues; ২০২৪

বঁটা আৰু সন্মান

• ২০১২: প্ৰিক্স ভলেৰী-লাৰব
• ২০১১: প্ৰিক্স ইউজেন ডাবিট দু ৰোমান পপুলীষ্ট
• ২০১৪: গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স দু ৰোমান ডি লা ছচাইটি ডি জেন ডি লেট্ৰেছ
• ২০১৪: প্ৰিক্স দু ৰায়োনমেণ্ট ডি লা লাংগুৱে এট ডি লা লিটাৰেচাৰ ফ্ৰেঞ্চাইজেছ (ফৰাচী একাডেমী)
• ২০১৬: আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য বঁটা

বাহ্যিক সংযোগ

• Shumona Sinha: "J'écris comme je crache"
• Shumona Sinha und die Migration in Frankreich: Zornige Zeugenschaft