শোমা এ চেটাৰ্জী

শোমা এ চেটাৰ্জী এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ গৱেষক, লেখিকা আৰু স্বতন্ত্ৰ সাংবাদিক।^১ তেওঁ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচনা আৰু গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছে। তেওঁ ১৯৯১ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক) লাভ কৰে আৰু ২০০৩ চনত চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে।^২৩ তেওঁ এই দুয়োটা ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰা একমাত্ৰ মহিলা হিচাপে পৰিচিত।^৪

চেটাৰ্জীয়ে অপৰ্ণা সেনৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ওপৰত লিখা ‘পৰমা এণ্ড আদাৰ আউটছাইডাৰ্ছ: দ্য চিনেমা অৱ অপৰ্ণা সেন’ (২০০২) গ্ৰন্থৰ বাবে ২০০৩ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে।^৩ তেওঁ প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা, ঋত্বিক ঘটক আৰু সুচিত্ৰা সেনৰ জীৱনীও ৰচনা কৰিছে।^১

১৯৪৩ চনত কলিকতাত জন্মগ্ৰহণ কৰা চেটাৰ্জীয়ে মুম্বাইত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।^৫ তেওঁ অৰ্থনীতি আৰু শিক্ষাবিজ্ঞান বিষয়ত দুটা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ লগতে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ ইতিহাস বিষয়ত পিএইচডি ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।^১ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁ ১৯৯১ চনলৈকে এখন মহাবিদ্যালয়ত অৰ্থনীতি বিষয়ৰ অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।^৫

২০০৫–২০০৬ চনত তেওঁ নেচনেল ফিল্ম আৰ্কাইভ অৱ ইণ্ডিয়াত গৱেষণা ফেল’ হিচাপে কাম কৰে। তাৰ পিছত ২০০৬–২০০৭ চনত পাব্লিক চাৰ্ভিচ ব্ৰডকাষ্টিং ট্ৰাষ্ট, দিল্লীত জ্যেষ্ঠ গৱেষণা ফেল’ হিচাপে নিযুক্ত হয়। ২০০৯–২০১১ চনত তেওঁ ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অৱ ছ’চিয়েল চাইন্স ৰিচাৰ্চত জ্যেষ্ঠ গৱেষণা ফেল’ হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।^১

তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সমালোচনা, গৱেষণা, সাহিত্য, জীৱনী, ইতিহাস, সংস্কৃতি, সমাজ, নাৰী, পৰিচয়, চিন্তা, অধ্যয়ন, প্ৰবন্ধ, প্ৰকাশন, সন্মান, বঁটা, শিক্ষাবিদ, বিশ্লেষণ, সাংবাদিকতা, একাডেমিক আদি বিভিন্ন বিষয়ৰ সৈতে জড়িত।

বঁটা আৰু সন্মান

• ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক) – ১৯৯১^২
• বেঙ্গল ফিল্ম জাৰ্নালিষ্টছ এছ’চিয়েচন শ্ৰেষ্ঠ সমালোচক বঁটা – ১৯৯৮
• ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (চলচ্চিত্ৰ বিষয়ক শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থ) – ২০০৩^৩
• ভাৰত নিৰ্মাণ বঁটা (সাংবাদিকতাত উৎকৰ্ষ) – ২০০৪^৬
• ইউএনএফপিএ–লাডলী মিডিয়া বিশেষ বঁটা – ২০০৯^৭
• কল্যাণ কুমাৰ মিত্ৰ বঁটা – ২০১০^৮
• ৰ’টাৰী ক্লাব, কলকাতা-মেট্ৰ’ চিটীৰ জীৱনজুৰি সাফল্য সন্মান – ২০১২^৯

নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থসমূহ

• ‘দ্য ইণ্ডিয়ান উইমেন্‌ছ ছাৰ্চ ফৰ এন আইডেণ্টিটি’ (১৯৮৮)
• ‘দ্য ইণ্ডিয়ান উইমেন ইন পাৰ্সপেক্টিভ’ (১৯৯৩)
• ‘কামিনী: এণ্ড আদাৰ ষ্ট’ৰিজ’ (১৯৯৭)
• ‘ছাবজেক্ট-চিনেমা, অবজেক্ট-উইমেন’ (১৯৯৮)
• ‘বেকাৰ’ছ ডাজেন: ছৰ্ট ষ্ট’ৰিজ ফ্ৰম ইণ্ডিয়া’ (২০০১)
• ‘পৰমা এণ্ড আদাৰ আউটছাইডাৰ্ছ: দ্য চিনেমা অৱ অপৰ্ণা সেন’ (২০০২)
• ‘ঋত্বিক ঘটক: দ্য চেলুলইড ৰেবেল’ (২০০৪)
• ‘মৃণাল সেন: দ্য ছাৰভাইভাৰ’ (২০০৫)
• ‘পি. চি. বৰুৱা’ (২০০৮)
• ‘১০০ য়েৰ্ছ অৱ জাম্প-কাটছ এণ্ড ফেড-আউটছ’ (২০১৪)
• ‘ফিল্মিং ৰিয়েলিটি’ (২০১৫)
• ‘সুচিত্ৰা সেন: দ্য লেজেণ্ড এণ্ড দ্য এনিগমা’ (২০১৫)
• ‘দ্য চিনেমা অৱ বিমল ৰায়’ (২০১৭)