পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়

পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয় (Ministry of Petroleum and Natural Gas) ভাৰত চৰকাৰৰ অধীনৰ এক মন্ত্ৰালয়। এই মন্ত্ৰালয়ে পেট্ৰলিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ, পেট্ৰলিয়ামজাত সামগ্ৰী আৰু তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছৰ অন্বেষণ, উৎপাদন, শোধন, বিতৰণ, বিপণন, আমদানি, ৰপ্তানি, আৰু সংৰক্ষণৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ভাৰতৰ বৰ্তমান পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰী হৈছে হৰদীপ সিং পুৰী। মোদী মন্ত্ৰীসভাৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে তেওঁ এই মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰিছে। এই মন্ত্ৰালয়ৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী হৈছে ৰামেশ্বৰ তেলী। এম এম কুট্টি বৰ্তমান এই মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছে।^১

কাৰ্যাৱলী

পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ে প্ৰাকৃতিক গেছকে ধৰি পেট্ৰলিয়াম সম্পদৰ অন্বেষণ আৰু আহৰণ কৰে। ইয়াৰ লগতে প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীকে ধৰি পেট্ৰলিয়াম উৎপাদন, যোগান বিতৰণ, বিপণন আৰু মূল্য নিৰ্ধাৰণ আদিৰ লগত মন্ত্ৰালয় জড়িত। ই লুব প্লাণ্টকে ধৰি তেল শোধনাগাৰসমূহ নিৰীক্ষণ কৰাৰ লগতে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ ব্ৰেণ্ডিং আৰু প্ৰচাৰত আগ-ভাগ লয়। পেট্ৰলিয়াম আৰু পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰীৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিত অনুমোদিত যোগকৰণ মন্ত্ৰালয়ৰ নিৰীক্ষণত সম্পূৰ্ণ হয়। মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা কৰা সকলো উদ্যোগৰ পৰিকল্পনা, উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ, আৰু সহায় আগবঢ়ায়। পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছৰ যিকোনো বিষয়ৰ সৈতে জড়িত সকলো সংলগ্ন বা অধীনস্থ কাৰ্যালয় বা অন্যান্য সংস্থাসমূহৰ ই নডেল মন্ত্ৰালয় হিচাপে কাম কৰে। তৈলক্ষেত্ৰ সেৱাৰ পৰিকল্পনা, উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ এই মন্ত্ৰালয়ৰ অধীন। ইয়াৰ লগতে তেল আৰু গেছ সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ অন্তৰ্গত ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰকল্পসমূহ, ইঞ্জিনিয়াৰ ইণ্ডিয়া লিমিটেড আৰু আই বি পি কোম্পানী, ইয়াৰ সহযোগী কোম্পানীসমূহৰ সৈতে একেলগে, অন্যান্য যিকোনো মন্ত্ৰালয়/বিভাগক বিশেষভাৱে আবণ্টিত প্ৰকল্পসমূহৰ বাহিৰে পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন কেন্দ্ৰীয় আইনৰ খচৰা প্ৰস্তুতি আৰু প্ৰশাসন পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত।

কেন্দ্ৰীয় ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগসমূহ

ভাৰত চৰকাৰৰ এই আঠটা কেন্দ্ৰীয় ৰাজহুৱা খণ্ডৰ উদ্যোগৰ ওপৰত মন্ত্ৰালয়ৰ মালিকীস্বত্ব আছে। সেইকেইটা হ'ল:

• বামৰ ল'ৰী
• ভাৰত পেট্ৰলিয়াম
• ইঞ্জিনীয়াৰ্ছ ইণ্ডিয়া
• গেইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড
• ইণ্ডিয়ান অইল কৰ্পোৰেচন
• অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড
• তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ নিগম
• বেইকো ল'ৰী^২

গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান

পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত কেইবাটাও গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আছে। তাৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য সমূহ হৈছে:

ৰাজীৱ গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ পেট্ৰলিয়াম টেকন'লজি

ৰাজীৱ গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ পেট্ৰলিয়াম টেকন'লজি পেট্ৰলিয়াম উদ্যোগক কাৰিকৰী আৰু পৰিচালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়। ভাৰত চৰকাৰৰ পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়ে সংসদৰ আইন ("ৰাজীৱ গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ পেট্ৰলিয়াম টেকন'লজি আইন ২০০৭")ৰ জৰিয়তে এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। .^৩ নয়ডা, বেংগালুৰু আৰু অসমৰ শিৱসাগৰত এই প্ৰতিষ্ঠানৰ চৌহদ আছে। অসমৰ শিৱসাগৰ জিলাত অৱস্থিত প্ৰতিষ্ঠানটো অসম শক্তি প্ৰতিষ্ঠান নামেৰে জনাজাত।^৪৫

ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম আৰু শক্তি প্ৰতিষ্ঠান

ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম আৰু শক্তি প্ৰতিষ্ঠান ২০১৬ চনত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ বিশাখাপট্টনমত স্থাপিত এক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান।^৬ সংসদে প্ৰণয়ন কৰা ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম আৰু শক্তি প্ৰতিষ্ঠান আইন, ২০১৭ (২০১৮ চনৰ ৩ নং) অনুসৰি প্ৰতিষ্ঠানটোক ‘ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান’ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।^৭

বিতৰ্ক

২০১৫ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতীয় পেট্ৰলিয়াম মন্ত্ৰালয় আৰু তেল প্ৰতিষ্ঠানৰ সাতজনীয়া কৰ্মচাৰীৰ এটা দলে নগদ ধনৰ বিনিময়ত শক্তি কোম্পানীসমূহক গোপনীয় নথি চুৰি আৰু ফাদিল কৰাৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ হয়। এই গোটটোৱে অজ্ঞাত ধনৰ বিনিময়ত শক্তিৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণ আৰু নীতিৰ সৈতে জড়িত গোপনীয় তেল মন্ত্ৰালয়ৰ নথি-পত্ৰ চুৰি, ফটোকপি আৰু ফাদিল কৰে। দিল্লী আৰক্ষীয়ে এই লোককেইজনে মন্ত্ৰালয়ৰ কাৰ্যালয় ভাঙি সোমাবলৈ চেষ্টা কৰা বুলি খবৰ পাই আটক কৰে।^৮

কেবিনেট মন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা

#	প্ৰতিকৃতি	নাম	কাৰ্যকাল	প্ৰধানমন্ত্ৰী	দল
১		হুমায়ুন কবীৰ	২১ নৱেম্বৰ ১৯৬৩	২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬		জৱাহৰলাল নেহৰু লালবাহাদুৰ শাস্ত্ৰী	ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
২		অ. ভি. অলগেচন (স্বতন্ত্ৰ)	২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬	১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭		ইন্দিৰা গান্ধী
৩		অশোক মেহতা	১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭	২২ আগষ্ট ১৯৬৮
৪		কথা ৰঘুৰামাইয়া (স্বতন্ত্ৰ)	২২ আগষ্ট ১৯৬৮	১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৯
৫		ত্ৰিগুণা সেন	১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৯	১৮ মাৰ্চ ১৯৭১
৬		দাজিচাহেব চাৱন (স্বতন্ত্ৰ)	১৮ মাৰ্চ ১৯৭১	২ মে' ১৯৭১
৭		প্ৰকাশ চন্দ্ৰ চেঠী	২ মে' ১৯৭১	২৯ জানুৱাৰী ১৯৭২
৮		এইচ. আৰ গোখলে	২৯ জানুৱাৰী ১৯৭২	৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৩
9		দেৱকান্ত বৰুৱা	৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৩	১০ অক্টোবৰ ১৯৭৪
১০		কেশৱ দেৱ মালৱীয়	১০ অক্টোবৰ ১৯৭৪	২৪ মাৰ্চ ১৯৭৭
১১		মোৰাৰজী দেশাই	২৬ মাৰ্চ ১৯৭৭	২৯ মাৰ্চ ১৯৭৭		মোৰাৰজী দেশাই	জনতা পাৰ্টি
১২		হেমৱতী নন্দন বহুগুণা	২৯ মাৰ্চ ১৯৭৭	১৫ মাৰ্চ ১৯৭৯
১৩		ৰবীন্দ্ৰ বাৰ্মা	১৫ জুলাই ১৯৭৯	২৮ জুলাই ১৯৭৯
১৪		টি. এ. পাই	২৮ জুলাই ১৯৭৯	১৮ আগষ্ট ১৯৭৯		চৌধুৰী চৰণ সিং	জনতা পাৰ্টি (নিৰপেক্ষ)
১৫		অৰবিন্দ বালা পাজনোৰ	১৯ আগষ্ট ১৯৭৯	২৩ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯		সৰ্ব ভাৰতীয় দ্ৰবিড় মুন্নেট্ৰা কাঝাগাম
১৬		চৌধুৰী চৰণ সিং	২৩ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯	২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯		জনতা পাৰ্টি (নিৰপেক্ষ)
১৭		এছ.এন. কাকাৰ	২৭ ডিচেম্বৰ ১৯৭৯	১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০
১৮		ইন্দিৰা গান্ধী	১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০	১৬ জানুৱাৰী ১৯৮০		ইন্দিৰা গান্ধী	ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
(৭)		প্ৰকাশ চন্দ্ৰ চেঠী	১৬ জানুৱাৰী ১৯৮০	১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২
১৯		পি. শিৱ শংকৰ	১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২	৩১ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪		ইন্দিৰা গান্ধী ৰাজীৱ গান্ধী
২০		নাৱাল কিশোৰ শৰ্মা (স্বতন্ত্ৰ)	৩১ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪	২০ জানুৱাৰী ১৯৮৬		ৰাজীৱ গান্ধী
২১		চন্দ্ৰশেখৰ সিং (স্বতন্ত্ৰ)	২০ জানুৱাৰী ১৯৮৬	৯ জুলাই ১৯৮৬
২২		নাৰায়ণ দত্ত তিৱাৰী	৯ জুলাই ১৯৮৬	২২ অক্টোবৰ ১৯৮৬
২৩		ব্ৰহ্ম দত্ত (স্বতন্ত্ৰ)	২২ অক্টোবৰ ১৯৮৬	২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯
২৪		ভি পি সিং	২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯	৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯		ভি পি সিং	জনতা দল
২৫		এম. এছ. গুৰুপদাস্বামী	৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯	১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০
২৬		চন্দ্ৰ শেখৰ	১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০	২১ নৱেম্বৰ ১৯৯০		চন্দ্ৰ শেখৰ	সমাজবাদী জনতা পাৰ্টি, (ৰাষ্ট্ৰীয়)
২৭		সত্য প্ৰকাশ মালৱীয়	২১ নৱেম্বৰ ১৯৯০	২১ জুন ১৯৯১
২৮		বি. শংকৰান্দ	২১ জুন ১৯৯১	১৮ জানুৱাৰী ১৯৯৩		পি ভি নৰসিংহ ৰাও	ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
২৯		সতীশ শৰ্মা (স্বতন্ত্ৰ)	১৮ জানুৱাৰী ১৯৯৩	১৬ মে' ১৯৯৬
৩০		অটল বিহাৰী বাজপায়ী	১৬ মে' ১৯৯৬	১ জুন ১৯৯৬		অটল বিহাৰী বাজপায়ী	ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী
৩১		এইচ ডি দেৱেগৌড়া	১ জুন ১৯৯৬	২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭		এইচ ডি দেৱেগৌড়া	জনতা পাৰ্টি
৩২		ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল	২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭	৯ জুন ১৯৯৭		ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল
৩৩		জ্ঞানেশ্বৰ মিশ্ৰ	৯ জুন ১৯৯৭	১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮		সমাজবাদী পাৰ্টি
৩৪		ভাজহাপ্পাডী কে. ৰামমূৰ্তি	১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮	১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯		অটল বিহাৰী বাজপায়ী	তামিঝাগা ৰাজীৱ কংগ্ৰেছ
৩৫		ৰাম নাইক	১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯	২২ মে' ২০০৪		ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী
৩৬		মণি শংকৰ আয়াৰ	২২ মে' ২০০৪	২৯ জানুৱাৰী ২০০৬		মনমোহন সিং	ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
৩৭		মুৰলী দেওৰা	২৯ জানুৱাৰী ২০০৬	১৯ জানুৱাৰী ২০১১
৩৮		জয়পাল ৰেড্ডী	১৯ জানুৱাৰী ২০১১	২৮ অক্টোবৰ ২০১২
৩৯		বীৰাপ্পা মৈলি	২৮ অক্টোবৰ ২০১২	২৬ মে' ২০১৪
৪০		ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধান (স্বতন্ত্ৰ)	২৬ মে' ২০১৪	৭ জুলাই ২০২১		নৰেন্দ্ৰ মোদী	ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী
৪১		হৰদীপ সিং পুৰী	৭ জুলাই ২০২১	বৰ্তমানলৈকে

ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা