চ্যু-পং-মু'ঙ

চ্যু-পং-মু'ঙ (আহোম লিপিত: 𑜋𑜰𑜫 𑜇𑜡 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜆𑜨𑜂𑜫 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫; Supungmung) আহোম ৰাজবংশৰ এজন উল্লেখযোগ্য চাওফা। ৰাজপাটত উঠি তেওঁ হিন্দুমতে “চক্ৰধ্বজ সিংহ” নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৬৬৩ চনৰ পৰা ১৬৭০ চনলৈকে চলা তেওঁৰ শাসনকালত অসমত মোগল বাহিনীৰ বৃহৎ আগ্ৰাসন আৰম্ভ হয়, অসমীয়া সেনাৰ প্ৰতিৰোধ তৎপৰ হয়, আৰু গুৱাহাটী-কেন্দ্ৰিক সামৰিক-ৰাজনৈতিক উত্তেজনাই নতুন মোড় লয়। এই কাৰণেই তেওঁক আহোম-মোগল সংঘাতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্বৰ শাসক বুলি ধৰা হয়।

পৰিচয় আৰু বংশধাৰা

চ্যু-পং-মু'ঙ স্বৰ্গদেৱ চুটামলাৰ খুৰাক, চাৰিঙৰ দেওৰজাৰ নাতি আছিল। তেওঁ আহোম আহোম ৰাজবংশৰ “ছ্যু” ফৈদৰ অন্তৰ্গত। তথ্যপেটী অনুসাৰে তেওঁৰ ধৰ্ম আহোম ধৰ্ম আছিল, যদিও ৰাজসিংহাসনত আৰোহণৰ পিছত তেওঁ হিন্দুমতে নতুন নাম গ্ৰহণ কৰে—এই ঘটনাই সেই সময়ৰ ৰাজদৰবত নাম-উপাধি আৰু ৰাজনৈতিক বৈধতাৰ প্ৰচলিত ধাৰাকো সূচায়।

ৰাজত্বাৰোহণ আৰু ৰাজত্বকাল

তথ্য অনুসাৰে ১৬৬৩ চনত তেওঁৰ অভিষেক হয় আৰু ১৬৭০ চনলৈ তেওঁ ৰাজত্ব কৰে। এই সময়খিনিত আহোম ৰাজ্যৰ পশ্চিম সীমান্তত মোগল চাপ বাঢ়ে, আনফালে ৰাজ্যৰ অন্তঃসীমান্তত কিছুমান জনগোষ্ঠীয় সংঘাত আৰু লুটপাটজাত সমস্যাও দেখা দিছিল। সেয়া মোকাবিলা কৰিবলৈ তেওঁ একে সময়তে সীমান্ত-নীতি আৰু অন্তৰ্কালীন শৃংখলা—দুয়োটাৰ প্ৰতিই মনোযোগ দিয়া দেখা যায়।

মোগল-আহোম সংঘাত আৰু গুৱাহাটী অঞ্চল

চ্যু-পং-মু'ঙৰ ৰাজত্বকালৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ’ল মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংঘাত। উৎস-তথ্য অনুসাৰে মোগল বাদশ্বাহ ঔৰংজেৱৰ নিৰ্দেশত ৰামসিংহে অসম আক্ৰমণ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰাই পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ বৃহৎ যুদ্ধ-সংঘাত, বিশেষকৈ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ পটভূমি গঢ় লৈ উঠে।

এই পৰ্বৰ মাজতে অসমীয়া বাহিনীয়ে একাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। ৰজাৰ নেতৃত্বত অসমীয়া সেনাই—

• কাজলি
• বাঁহবাৰী
• গুৱাহাটী
• পাণ্ডু

অধিকাৰ কৰে বুলি তথ্য পোৱা যায়। গুৱাহাটী আৰু পাণ্ডু অধিকাৰ মানে সেই সময়ৰ পশ্চিম অসমত নদীপথ আৰু নগৰকেন্দ্ৰিক সামৰিক-যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন, যাৰ ৰাজনৈতিক তাৎপৰ্য যথেষ্ট আছিল।

অভ্যন্তৰীণ অভিযান: নগা সংঘাত আৰু মিৰি প্ৰতিৰোধ

চ্যু-পং-মু'ঙৰ শাসনত কেৱল বাহ্যিক শত্রুৰ সৈতে নহয়, ৰাজ্যৰ সীমান্তভাগ আৰু অন্তঃভাগৰ শৃংখলা ৰক্ষাৰ বাবেও অভিযান চলোৱা হয়। ১৬৬৫ চনত বানচঙ্গীয়া (নক্টে) নগা আৰু বানফেৰা নগাসকলৰ মাজত বিবাদ আৰম্ভ হয় বুলি তথ্য আছে। তেতিয়া বানফেৰা নগাসকলে আহোম ৰজাৰ সহায় বিচাৰে; ফলত চ্যু-পং-মু'ঙে সৈন্য পঠিয়াই বানচঙ্গীয়া নগাসকলক দমন কৰে।

একেদৰে এক সময়ত “মিৰি”সকল আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰত সোমাই লুটপাট কৰে বুলি উল্লেখ আছে। এই লুটপাটৰ প্ৰতি উত্তৰত অভিযান চলোৱা হয় আৰু মিৰিসকল পলাই যায় বুলি কোৱা হয়। এই ঘটনাবিলাকে ৰাজশক্তিৰ বাবে সীমান্ত-নিয়ন্ত্ৰণ আৰু জনপদ-নিরাপত্তা কিমান ডাঙৰ প্ৰশ্ন আছিল সেয়া বুজাই।

শিলঘাটৰ কামান-লিখন আৰু সামৰিক গৌৰৱ

শিলঘাটত থকা এটা কামানৰ ওপৰত সংস্কৃত ভাষাত লিখা এক তথ্য-উল্লেখ বিশেষভাৱে আলোচ্য। তাত কোৱা আছে যে ১৬৬৭ খৃষ্টাব্দত চক্ৰধ্বজ সিংহই মুছলমানসকলক পৰাস্ত কৰি এই অস্ত্ৰ লাভ কৰিছিল, আৰু “শত্ৰু নিধনকাৰী” বুলি এইদৰেই তেওঁৰ গৌৰৱ ঘোষণা কৰা হৈছে। এই লিখনক ঐতিহাসিক স্মৃতিচিহ্নৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰি সেই সময়ৰ সামৰিক সফলতা আৰু ৰাজগৌৰৱৰ ভাষ্য বুজিবলৈ সহায় কৰে, যদিও ই মূলত জয়-প্ৰচাৰৰ ধৰণৰ শিলালিপিগত ঘোষণা বুলিও ধৰা যায়।

শেষ পৰ্ব: ৰামসিংহৰ অভিযান, আলাবৈ আৰু মৃত্যু

উৎস অনুসাৰে ১৬৬৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আহোমে গুৱাহাটী দখল কৰাৰ সংবাদ পোৱাৰ পিছত ঔৰংজেৱে ৰামসিংহক সেনাপতি কৰি ডাঙৰ ফৌজ অসম অভিমুখে পঠিয়ায়। তাৰপিছত ১৬৬৯ চনৰ আগষ্টত আলাবৈৰ যুদ্ধ হয় বুলি উল্লেখ আছে। এই যুদ্ধৰ কিছুমাহ পিছতে চক্ৰধ্বজ সিংহৰ মৃত্যু ঘটে বুলি কোৱা হৈছে।

তথ্যপেটীত তেওঁৰ মৃত্যু ১৬৭০ চনৰ এপ্ৰিল বুলি দিয়া আছে, আৰু লগতে কোৱা হৈছে যে অসম-মোগল যুদ্ধ চলি থকা কালতেই তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে। ফলত, মৃত্যু-সংলগ্ন ঘটনাক্ৰমটোক এইদৰে সংক্ষেপে ধৰা যায়: আলাবৈৰ যুদ্ধ (১৬৬৯ আগষ্ট)ৰ কিছু মাহ পিছত তেওঁৰ মৃত্যু-প্ৰসঙ্গ উত্থাপিত হয়, আৰু ১৬৭০ এপ্ৰিলত যুদ্ধচলমান অৱস্থাত তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে বুলি তথ্যপেটী আৰু বৰ্ণনাত একেলগে ইঙ্গিত মেলে।

তাঁৰ উত্তৰসূৰী আছিল চুন্যৎফা বুলি উল্লেখ আছে।

উত্তৰাধিকাৰ

চ্যু-পং-মু'ঙ (চক্ৰধ্বজ সিংহ)ৰ উত্তৰাধিকাৰ মূলত দুটা ক্ষেত্ৰত ধৰা যায়। প্ৰথম, মোগল-আহোম সংঘাত তীব্ৰ কৰি তোলা আৰু গুৱাহাটী-কেন্দ্ৰিক সামৰিক উদ্যোগত আহোম পক্ষক সক্ৰিয় কৰা—ই পৰৱৰ্তী কালৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ পটভূমি তৈয়াৰ কৰে। দ্বিতীয়, নগা অঞ্চলৰ সংঘাত দমন বা সীমান্ত-শৃংখলা ৰক্ষাৰ অভিযানৰ যোগেদি ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক-প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰখাৰ চেষ্টা। এই দুয়োটা দিশে তেওঁক যুদ্ধকালীন নেতৃত্ব আৰু সীমান্তনীতিৰ দৃষ্টান্ত ৰূপে স্মৰণীয় কৰে।

আৰু চাওক

• চাওফা
• অসম
• আহোম ৰাজবংশ
• শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ
• লাচিত বৰফুকন
• শিলঘাট