হিন্দু দেৱী
১৯২ প্ৰবন্ধ
-
ৰেণুকা
ৰেণুকা মহাৰ (Reṇukā Mahar) হৈছে কৰ্ণাটক, মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্য, তামিলনাডু, তেলেংগানা আৰু অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত পূজা কৰা এগৰাকী হিন্দু দেৱী৷ তেওঁক ৰেণুগা মহাৰ আৰু ৰেণুমাতা মহাৰ নামেৰেও জনা যায়৷ প্ৰাচীন ৰেণুকা মহাৰ/য়েল্লাম্মা দেৱীৰ মন্দিৰ হৈছে কৰ্ণাটকৰ শক্তিপীঠসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, মহাৰ ৰেণুকাৰ…
-
অম্বিকা
অম্বিকা সাধাৰণত আদি শক্তি বা পৰশীবমৰ সহশক্তিৰ নাম। এই গৰাকী দেৱীৰ আঠখন হাত আছে, আৰু সেই হাতত একাধিক অস্ত্ৰ আছে। তেওঁ ভগৱতী বা চণ্ডী নামেৰেও পৰিচিত। তেওঁ নিজেই আদি শক্তি তথা বিশ্বজগতৰ মা বুলি পৰিচিত আৰু সমস্ত প্ৰাণী বুলিও বিবেচিত, আৰু ইয়ে "অম্বিকা" নামৰ অৰ্থ।
-
আদি পৰাশক্তি
আদি পৰাশক্তিক হিন্দু ধৰ্মৰ শক্তিপ্ৰথাৰ সৰ্বোচ্চ সত্তা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ পৰমশক্তি, আদিশক্তি, মহাশক্তি, মহাদেৱী, মহাগৌৰী, মহাকালী, শ্যামাশক্তি আদি নামেৰেও প্ৰখ্যাত। শাক্ত সাহিত্য অনুসৰি পৰম মানে হৈছে চূড়ান্ত আৰু সত্য মানে সঁচা।
-
ৰতি
ৰতি বা ৰতিদেৱী (रति) হৈছে হিন্দুসকলৰ প্ৰেম, জৈৱিক কামনা-বাসনা আৰু যৌন তৃপ্তিৰ দেৱী। ৰতিত প্ৰায়েই হাতত এখন তৰোৱাল লৈ থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়। তেওঁ প্ৰেমৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা কামদেৱৰ সহধৰ্মিণী তথা প্ৰজাপতি দক্ষৰ জীয়ৰী।
-
ঊষা (দেৱী)
ঊষা(उषस्) হিন্দু ধৰ্মৰ এগৰাকী বৈদিক পূৰ্বাহ্ণৰ দেৱী। ঋকবেদৰ শ্লোকত দেৱীৰ উল্লেখ সঘনাই হোৱা দেখা যায়। ডেভিদ কিন্সলীৰ মতে, তেওঁ "ধাৰাবাহিকভাৱে তেওঁক পূৰ্বাহ্ণৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়, জগতলৈ দৈনন্দিন পোহৰৰ আগমনৰ সৈতে নিজকে প্ৰকাশ কৰা, নিপীড়নকাৰী অন্ধকাৰক খেদি পঠিওৱা, দুষ্ট দানৱক খেদি পঠিওৱা, সকলো…
-
বৰাহী
বৰাহী (वराही) হিন্দু ধৰ্মৰ 'মাতৃকা'(সাতগৰাকী মাতৃ দেৱীৰ এটা গোট) সকলৰ এগৰাকী অন্যতম দেৱী। এটা বৰাহৰ মুৰৰ সৈতে, বৰাহী হৈছে বৰাহ (বিষ্ণু দেৱতাৰ অৱতাৰ)ৰ নাৰী শক্তি। নেপালত, দেৱীক বৰাহী বুলি কোৱা হয়।
-
মহাকালী
মহাকালী (Mahakali, महाकाली) হৈছে সময়, মৃত্যু আৰু বিনাশৰ হিন্দু মাতৃ দেৱী। তেওঁ বাস্তৱতা আৰু অস্তিত্বৰ দেৱতা মহাকালৰ সহধৰ্মী। সংস্কৃতত মহাকালী হৈছে মহাকালৰ (শিৱৰ এটি ৰূপ, যাক মৃত্যু বুলিও কল্পনা কৰা হয়) স্ত্ৰীলিঙ্গ ৰূপ। দেৱী কালী বা তেওঁৰ অন্য সকলো ৰূপেই হৈছে মহাকালীৰ বিভিন্ন ৰূপ।
-
যোগিনী
যোগিনী (সংস্কৃত: योगिनी, ৰোমানীকৃত: yoginī) তন্ত্ৰ আৰু যোগ শাস্ত্ৰত নিপুণ মহিলা অনুশীলনকাৰী, লগতে ভাৰতীয় উপমহাদেশ, দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু বৃহত্তৰ তিব্বতৰ হিন্দু বা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আধ্যাত্মিক মহিলা শিক্ষকসকলক সন্মান জনোৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা আনুষ্ঠানিক শব্দ।
-
কালৰাত্ৰি
কালৰাত্ৰি হৈছে নৱদুৰ্গাৰ অন্যতম তথা দেৱী দুৰ্গাৰ সপ্তম ৰূপ। দেৱী দুৰ্গা বিষয়ক প্ৰাচীনতম সাহিত্য মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ দুৰ্গা সপ্তসতী অধ্যায়ত (৮১-৯৩) কালৰাত্ৰিৰ প্ৰথমবাৰৰ বাবে উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁক দেৱীৰ কালী, চামুণ্ডা আদি সংহাৰী ৰূপসমূহৰ অন্যতম হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
-
জাম্বৱতী
জাম্বৱতী (जाम्बवती) কালানুক্ৰমিকভাৱে হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ দ্বিতীয় অষ্টভাৰ্যা। ভালুক-ৰজা জাম্বৱন্তৰ একমাত্ৰ কন্যা। চুৰি হোৱা স্যামন্তকৰ মণিটো উদ্ধাৰৰ বাবে কৃষ্ণই তেওঁৰ পিতৃ জাম্বৱন্তক পৰাস্ত কৰি জাম্বৱতীক বিয়া কৰায়।
-
ত্ৰিপুৰ সুন্দৰী
ত্ৰিপুৰ সুন্দৰী (त्रिापुरी) এগৰাকী হিন্দু দেৱী। ৰাজাৰাজেশ্বৰী, শোদাশী, কামাক্ষী, ললিতা আদি নামেৰেও তেওঁ পৰিচিত। পৰম দেৱী মহাদেৱীৰ এটা প্ৰধান স্বৰূপ হিচাপে তেওঁৰ পূজা কৰা হয়। হিন্দু ধৰ্মত দেৱীমুখী সম্প্ৰদায়ৰ মাজত প্ৰধানকৈ শক্তিবাদত এই দেৱীৰ পূজা হয়। দশ মহাবিদ্যাৰ ভিতৰতো তেওঁ অন্যতম।
-
পদ্মাৱতী (দেৱী)
পদ্মাৱতী (పద్మావతి, पद्मावती) বা আলামেলুমাংগা এগৰাকী হিন্দু দেৱী আৰু ভগৱান বিষ্ণুৰ ৰূপ ভেংকটেশ্বৰৰ সংগী৷ তেওঁক স্থানীয় এজন ৰজাৰ জীয়ৰী আৰু দেৱী লক্ষ্মী আৰু ভূমিৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হয়৷ সংস্কৃতত পদ্মাৱতীৰ অৰ্থ “পদুম ফুলৰ পৰা ওলোৱা’’৷ পদ্মাৱতীৰ সকলোতকৈ প্ৰখ্যাত মন্দিৰ তিৰুপতি নগৰৰ উপকণ্ঠ তিৰুচানুৰত…
-
মহাবিদ্যা
মহাবিদ্যা বা দশমহাবিদ্যা হিন্দু ধৰ্মৰ দেৱী। দিব্য জননী পাৰ্বতী দেৱীৰ দহটি বিশেষ ৰূপৰ সমষ্টিগত নাম। এই সকল দেৱীৰ এটা ৰূপ হৈছে ভয়ংকৰ দেৱীমূৰ্তি, আৰু আনটো ৰূপ অপৰূপ সুন্দৰী দেৱী প্ৰতিমাৰ।
-
ৰেণুকা হ্ৰদ
ৰেণুকা হ্ৰদভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ ছিৰমৌৰ জিলাত অৱস্থিত আৰু ই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৬৭২ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ই হিমাচল প্ৰদেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ হ্ৰদ, ইয়াৰ পৰিধি প্ৰায় ৩২১৪ মিটাৰ। এই হ্ৰদটোৰ নাম ৰেণুকা দেৱীৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল আৰু ২০০৫ চনৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ৰামছাৰ স্থান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
-
কাত্যায়নী
কাত্যায়নী (कात्यायनी) হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ দেৱী দুৰ্গাৰ এক অৱতাৰ। তেওঁ নৱৰাত্ৰিত পূজিত নৱদুৰ্গাৰ ষষ্ঠ ৰূপ। কাত্যায়নীক মহিষাসুৰৰ নিধনকাৰী দেৱী হিচাপেও জনা যায়। দেৱী কাত্যায়নীক চতুৰ্ভূজা, অষ্টভূজা অথবা দশভূজা ৰূপত চিত্ৰায়িত কৰা হয়।
-
কুষ্মাণ্ডা
কুষ্মাণ্ডা হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ এগৰাকী দেৱী। তেওঁৰ মিচিকিয়া হাঁহিৰপৰাই জগতৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কালীকুল প্ৰথাৰ অনুগামীসকলে তেওঁক দুৰ্গাৰ চতুৰ্থ ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰে।
-
কৌশিকী
মা কৌশিকী (অম্বিকা বা চণ্ডিকা নামেৰেও প্ৰসিদ্ধ) এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁ দেৱী পাৰ্বতীৰ কুমাৰী আৰু যোদ্ধা স্বৰূপ। দেৱী মাহাত্ম্যত কৰা বৰ্ণনা অনুসৰি তেওঁ ৰাক্ষস ভাতৃদ্বয় ক্ৰমে শুম্ভ আৰু নিশুম্ভক বধ কৰিবলৈ গৈছিল। তেওঁৰ বাবেই পাৰ্বতীৰ শৰীৰৰ পৰা মাতৃকা সকলৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি কোৱা হয়।
-
খ্যাতি
খ্যাতি (Khyati) হিন্দু পৌৰাণিক আখ্যান অনুসৰি প্ৰজাপতি কৰ্দম আৰু দেৱহুতীৰ কন্যা আছিল৷ ভাগৱত পুৰাণৰ মতে, তেওঁ প্ৰজাপতি কৰ্দম আৰু দেৱহুতীৰ ৯গৰাকী কন্যাৰ ভিতৰত এগৰাকী আছিল৷ তেওঁ ভগৱান কপিলৰ ভগ্নী আছিল।
-
চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ
চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ হৈছে দেৱী ৰেণুকাক উৎসৰ্গিত হিন্দু মন্দিৰ৷ এইটো এটা প্ৰাচীন গুহা মন্দিৰ। ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ সোৰাবা চহৰৰ পৰা ১৯ কিলোমিটাৰ আৰু ছিৰচি আৰু সিদ্দাপুৰা চহৰৰ পৰা ১৯ কিলোমিটাৰ (১২ মাইল) দূৰত্বত শিৱমোগ্গা জিলাত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত।
-
ছিন্নমস্তা
ছিন্নমস্তা (छिन्नमस्ता,; "তেওঁ, যাৰ মুৰ কাটি পেলোৱা হৈছে"), বা চিন্নমস্তা, ছিন্নমস্তিকা আৰু প্ৰচণ্ড চণ্ডিকা আৰু যোগিনী মা, এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁ মহাবিদ্যাৰ অন্যতম, তন্ত্ৰৰ গুহ্য পৰম্পৰাৰ দহগৰাকী দেৱী, আৰু হিন্দু মাতৃ দেৱীৰ এক হিংস্ৰ স্বৰূপ।
-
ত্ৰিদেৱী
ত্ৰিদেৱী (Three goddesses; त्रिदेवी; IAST: ) তিনিগৰাকী হিন্দু ধৰ্মৰ শাক্তধৰ্মীসকলৰ প্ৰধান উপাষ্য দেৱী। সৰস্বতী, লক্ষ্মী আৰু পাৰ্বতীৰ সৈতে একত্ৰিতভাৱে এওঁলোক ত্ৰিদেৱী নামে পৰিচিত। উল্লেখযোগ্য যে এইসকল ত্ৰিদেৱী যথাক্ৰমে ত্ৰিমূৰ্তি সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মা, পালনকৰ্তা বিষ্ণু আৰু সংহাৰকৰ্তা শিৱৰ পত্নী।
-
পৃথিৱী (দেৱী)
পৃথিৱী বা পৃথ্বী মাতা (সংস্কৃত: पृथ्वी,, অথবা पृथिवी, ) হৈছে সংস্কৃত আৰু প্ৰায়সমূহ আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা(অসমীয়া, বাংলা ইত্যাদি) সমূহত আমাৰ গ্ৰহ পৃথিৱী সূচক নাম। ইয়াৰ লগতে হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ শাখাবিশেষত এগৰাকী দেৱীৰ নাম। সেই দেৱী ভূমি, ধাত্ৰী, ধৰিত্ৰী ইত্যাদি নামেৰেও পৰিচিত।
-
বিনতা
বিনতা (সংস্কৃত: विनता) আছিল প্ৰজাপতি দক্ষৰ কণ্যা আৰু ঋষি কাশ্যপৰ পত্নী। বিনতা প্ৰজাপতি দক্ষৰ তেৰগৰাকী কন্যাৰ মাজৰ এগৰাকী আছিল আৰু ১২ গৰাকী ভগ্নীৰ সৈতে কাশ্যপৰ লগত বিবাহ পাশত আৱদ্ধ হৈছিল। বিনাতাক চৰাই বা পক্ষীকুলৰ মাতৃ বুলিও কোৱা হয়।
-
ভাৰত মাতা
ভাৰত মাতা বা ভাৰতাম্বা হৈছে ভাৰতক মাতৃদেৱী হিচাপে গণ্য কৰা ৰূপ। তেওঁক দেৱী হিচাপে পূজা কৰা হয়। তেওঁক সাধাৰণতে গেৰুৱা শাৰী পৰিহিত হাতত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা লৈ থকা ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। কিছুমান ৰূপত তেওঁৰ বাহন হিচাপে সাহস আৰু বিক্ৰমৰ প্ৰতীক সিংহ থাকে।
-
ভৈৰৱী
ভৈৰৱী হিন্দু দেৱী মহাবিদ্যাৰ লগত যুক্ত। তেখেত ভৈৰৱৰ পত্নী।
-
মহাগৌৰী
মহাগৌৰী (महागौरी) হৈছে পাৰ্বতীৰ অষ্টম অৱতাৰ আৰু নৱদুৰ্গাসকলৰ অন্যতম। নৱৰাত্ৰিৰ অষ্টম দিনা মহাগৌৰীৰ পূজা কৰা হয়। হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰি দেৱী মহাগৌৰীয়ে তেওঁৰ ভক্তসকলৰ সকলো ইচ্ছা-আকাংক্ষা পূৰণ কৰিব পাৰে। যিজনে দেৱীক উপাসনা কৰে তেওঁ জীৱনৰ সকলো দুখ-কষ্টৰ পৰা সকাহ পায়।
-
মহাদেৱী
হিন্দু ধৰ্মত, মহাদেৱী (Mahadevi, महादेवी) বা "মহান দেৱী" হৈছে আন সকলো দেৱীৰ মহান দেৱী। তেওঁ শাক্তধৰ্মত দেৱাদিদেৱ মহাদেৱৰ সহধৰ্মী। তেওঁক এক নিৰ্দিষ্ট দেৱী হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ মাজত আটাইতকৈ প্ৰচলিতবোৰ হ’ল ক্ৰমে পাৰ্বতী, মহালক্ষ্মী বা ত্ৰিদেৱী।
-
য়েলাম্মা মন্দিৰ, সৌন্দাট্টি
য়েল্লামা মন্দিৰ (কানাড়া: ರೇಣುಕಾ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ್ಥಾನ ) ৰেনুকা মন্দিৰ নামেৰেও জনাজাত। ৰেণুকা দেৱীৰ মন্দিৰ ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ সৌন্দটি চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল) দূৰৈত অৱস্থিত৷ ই পূৰ্বতে সিদ্ধাচল পাৰ্বত নামেৰে জনাজাত আৰু বৰ্তমান "য়েল্লামম্ন্না গুড্ডা" নামেৰে জনাজাত এটা পাহাৰৰ…
-
শৈলপুত্ৰী
শৈলপুত্ৰী (शैलपुत्री) হৈছে হিন্দু দেৱী দুৰ্গাৰে এক ৰূপ। শৈলপুত্ৰীৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে পৰ্বতৰ জীয়ৰী। তেওঁক সতী, ভৱানী, পাৰ্বতী বা হেমৱতী নামেৰেও জনা যায়। তেওঁক প্ৰকৃতিৰ পৰম স্বৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
-
ৰেণুকা অভয়াৰণ্য
ৰেণুকা অভয়াৰণ্য এখন প্ৰকৃতি অভয়াৰণ্য। ই হিমাচল প্ৰদেশৰ ছিৰমৌৰ জিলাত অৱস্থিত আৰু পথৰ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযুক্ত। ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ৪.০২৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াক ৰেণুকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল নামেৰেও জনা যায়, ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অভয়াৰণ্য হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।