ভাৰতৰ সংস্কৃতি
৯৯ প্ৰবন্ধ
-
সপ্তপদী
সপ্তপদী (सप्तपदी; আক্ষৰিক অৰ্থত 'সাত খোজ একেলগে লোৱা'), বা সাত ফেৰা (আক্ষৰিক অৰ্থত 'সাতটা প্ৰদক্ষিণ')ক হিন্দু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সংস্কাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই ৰীতি-নীতিত দৰা-কইনাই পবিত্ৰ জুইৰ চাৰিওফালে সাতটা ঘূৰণীয়া বা সাতটা ফেৰা একেলগে লৈ প্ৰতিটো চক্ৰৰ বাবে ব্ৰত লয়।
-
সাংগ্ৰাই উৎসৱ
সাংগ্ৰাই উৎসৱ ( Sangrai Festival) অসমীয়া পঞ্জিকামতে চ’ত মাহত (এপ্ৰিলৰ প্ৰথম ভাগত) পালন কৰা সাংগ্ৰাই উৎসৱ উপলক্ষে মাৰমা জনজাতিৰ লোকে সাংগ্ৰাই উৎসৱ পালন কৰে।
-
সিদ্দাৱেশা
সিদ্দাৱেশা একপ্ৰকাৰৰ ধৰ্মীয় আৰু পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য। চুলিয়াৰ আৰেভাহছে লোকসকলে তুলু পঞ্জিকাত সুগ্গী মাহৰ পূৰ্ণিমাৰ সময়ত এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। এই মাহত চুগী নালিকেও পৰিৱেশন কৰা হয়। সন্ধিয়াৰপৰা ৰাতিপুৱালৈকে সিদ্দাৱেশা অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়, নৃত্যশিল্পীসকলে সকলো সামাজিক স্তৰৰ লোকৰ ঘৰলৈ যায়।
-
হালখাতা
হালখাতা হৈছে বঙালী ব্যৱসায়ী, দোকানদাৰ আৰু ব্যৱসায়ীকসকলে পইলা বৈশাখ, অৰ্থাৎ প্ৰথম ব'হাগত উদ্যাপন কৰা এক পৰম্পৰাগত উৎসৱ। এই দিনা নতুন হিচাপ বহী আৰম্ভ কৰা হয়।
-
ৰুদালী
ৰুদালী হৈছে এক ধৰণৰ পেছাদাৰী শোক প্ৰকাশৰ প্ৰথা বা পৰম্পৰা। ৰাজস্থানৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত প্ৰচলিত এই প্ৰথামতে নিম্নবিত্ত মহিলাসকলক এই কাৰ্যত নিয়োগ কৰা হয়। এনেদৰে নিয়োগ কৰা মহিলাসকলকো ৰুদালী বোলা হয়।
-
অসমৰ লোকনৃত্য
অসমৰ লোকনৃত্য (Folk dances of Assam)ৰ ভিতৰত বিহু আৰু বাগৰুম্বা (বসন্ত কালত অনুষ্ঠিত হোৱা উৎসৱৰ সময়ত দুয়োটা নৃত্য কৰা), ভোৰতাল, ওজাপালি নৃত্য। অসমত হিন্দু-মুছলমান, ভাৰত-আৰ্য্য, ৰাভা, বডো, ডিমাছা, কাৰ্বি, মিছিং, সোণোৱাল কছাৰী, মিশ্মী আৰু তিৱা (লালুং) ইত্যাদি বহুতো লোকৰ বাসস্থান।
-
আদিবাসী লোক কলা একাডেমী
আদিবাসী লোক কলা একাডেমী হ'ল জনজাতীয় কলাক উৎসাহিত, সংৰক্ষণ আৰু বিকাশৰ উদ্দেশ্যেৰে ১৯৮০ চনত মধ্যপ্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এটা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান। ই জনজাতীয় লোককলাৰ ওপৰত জৰীপ চলায়, কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰে তথা গ্ৰন্থ আৰু সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰে।
-
আহোই অষ্টমী
আহোই অষ্টমী( Ahoi Ashtami) উত্তৰ ভাৰতৰ হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকে ঠায়ে ঠায়ে পালন কৰা এক উৎসৱ৷ দীপাৱলীৰ আগৰ কৃষ্ণ পক্ষৰ অষ্টমী তিথিৰ দিনা এই উৎৱস পালন কৰা হয়।
-
আৰ্য পুংকানি
আৰ্য পুংকানি, যাক আৰ্যকৰাকানি বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চলত পূজা কৰা এগৰাকী নাৰী দেৱতা। আৰ্য পুংকানীক আৰ্য্য পুংকানী থেয়াম(নৃত্য) হিচাপে পূজা আৰু পৰিবেশন কৰা হয়। আৰ্য পুংকানিৰ থেয়ামৰ সৈতে বাপ্পিৰিয়ান থেয়ামও এই মন্দিৰত কৰা হয়।
-
উত্তৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতি
উত্তৰ ভাৰতীয় সংস্কৃতি'(হিন্দুস্তানী সংস্কৃতি) উত্তৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সংস্কৃতিক বুজায় যিটো অঞ্চলটোৰ ইতিহাসৰ শতিকাজুৰি গঢ় লৈ উঠিছে আৰু চুবুৰীয়া অন্যান্য সংস্কৃতি বিশেষকৈ পাৰস্যৰ সংস্কৃতিৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছে। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগত, ভাৰত-আৰ্য্য জনগোষ্ঠীৰ ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজনৰ পিছত।
-
ওড়িশাৰ সংস্কৃতি
ওড়িশাৰ সংস্কৃতি হৈছে ভাৰতৰ ২৮খন ৰাজ্যৰ ভিতৰত এখন ৰাজ্য, ভাৰতৰ পূৱ উপকূলত অৱস্থিত। ৰাজ্যখনৰ চাৰিওফালে উত্তৰ-পূবৰ পশ্চিম বংগ, উত্তৰে ঝাৰখণ্ড, পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পশ্চিমে ছত্তীশগড় আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ ৰাজ্য আছে। ওড়িয়া হৈছে চৰকাৰী আৰু সৰ্বাধিক কথিত ভাষা।
-
কবিৰাজ
কবিৰাজ বা ৰাজকবি হৈছে এটা সন্মানৰ উপাধি, যিটো মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ ৰাজদৰবাৰৰ লগত জড়িত কবি আৰু সাহিত্যিকসকলক দিয়া হৈছিল। ৰাজকবি আৰু ইতিহাসবিদ হিচাপে সাহিত্যিক যোগ্যতাৰ বাবে ৰাজদৰবাৰত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা বিশিষ্ট চৰণসকলক কবিৰাজ (কবিৰ ৰজা) পদবী দিয়া হৈছিল।
-
কালীয়ুট্টু
কালীয়ুট্টু (ইংৰাজী: Kaliyoottu), যাক কালী নাটকম (অৰ্থাৎ কালীৰ খেল) বুলিও জনা যায়, ভাৰতৰ দক্ষিণ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু কোল্লাম জিলাত জনপ্ৰিয় এক ধৰ্মীয় পৰিৱেশ্য কলা। ই ভদ্ৰকালী আৰু অসুৰ দাৰিকাৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত এক লোককলা।
-
গুলাল গোটা
গুলাল গোটা (হিন্দী: गुलाल गोटा, অৰ্থ: 'ৰঙৰ বল') হ’ল লাৰপৰা তৈয়াৰী এক সৰু গোলাকাৰ পাত্ৰ, যিটো শুকান গুলাল পাউডাৰেৰে ভৰাই হিন্দু উৎসৱ হোলী উদ্যাপনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ জয়পুৰত হোলী উদ্যাপনৰ এক পৰম্পৰাগত উপাদান, যাৰ ইতিহাস প্ৰায় ৩০০ বা ৪০০ বছৰ পুৰণি।
-
চোঝিকালী
চোঝিকালী (চোঝি কালি বুলিও কোৱা হয়) ভাৰতৰ মধ্য কেৰালাৰ এটা জনপ্ৰিয় লোকনৃত্য। তিৰুৱতীৰাচোঝি আৰু কুদাচোঝি হৈছে চোঝিকালীৰ দুটা প্ৰকাৰ। কেৰালাৰ পালাক্কাড আৰু থ্ৰিছুৰ জিলাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়ে ইয়াক পৰিৱেশন কৰে।
-
দহি-হাণ্ডী
দহি হাণ্ডী ( Dahi Handi ) কৃষ্ণ জন্মাষ্টমীৰ সৈতে জড়িত এক মনোৰঞ্জন আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক অনুষ্ঠান। ই কৃষ্ণ জন্মাষ্টমীৰ পিছদিনা আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ লগত জড়িত সম্প্ৰদায়সমূহে দৈ (দহি), মাখন বা আন গাখীৰ ভিত্তিক খাদ্যৰে ভৰা মাটিৰ পাত্ৰ এটা সুবিধাজনক বা ওখ উচ্চতাত ওলোমাই থোৱা থয়।
-
দৃষ্টি বোম্মাই
দৃষ্টি বোম্মাই (তামিল), দৃষ্টি গোম্বে (কানাড়া) বা দৃষ্টি বোম্মা (তেলেগু) হৈছে পুতলা হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা তাবিজ, যিটো মূলতঃ দক্ষিণ ভাৰতত পোৱা যায়। এপ'ট্ৰ'পিক গুণ থকা বুলি বিশ্বাস কৰা এই পুতলাবোৰক নিৰ্মাণ স্থান, ঘৰ, আৱাসিক অট্টালিকা আৰু ট্ৰাকত বিশিষ্টভাৱে স্থাপন কৰা নাইবা ওলোমাই থোৱা হয়, বেয়াক…
-
নমস্কাৰ
নমস্কাৰ বা নমস্তে (, দেৱনাগৰী: नमस्ते) হ’ল এজন ব্যক্তি বা দলক সন্মান জনোৱাৰ আৰু অভিবাদন কৰাৰ এক পৰম্পৰাগত হিন্দু ৰীতি। ইয়াক দিনটোৰ যিকোনো সময়তে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন পৰম্পৰাৰ লোকসকলে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। নমস্কাৰ কৰোঁতে সাধাৰণতে মূৰটো অলপ তললৈ কৰা হয়।
-
নাগালেণ্ডৰ সংস্কৃতি
নাগালেণ্ডৰ ১৬টা প্ৰধান জনজাতি হ’ল আঙ্গামি, আও, চাখেচাং, চাঙ, খাইমনিউনগান, কঁয়াক, ল’থা, ফ’ম নগা, প’চুৰী, ৰেঙ্গমা, চাঙ্গতাম, চুমী, য়িমচুংগাৰ, কুকি, আৰু জেলিয়াংগ্ৰং। কয়াঁক, আঙ্গামি, আও, ল’থা আৰু চুমী সকল বৃহত্তম নগা জনগোষ্ঠী। এইবোৰৰ উপৰিও আন আন সৰু সৰু জনগোষ্ঠীও নাগালেণ্ডত দেখিবলৈ পোৱা যায়।
-
নৃত্য (ভঙ্গিমা)
নৃত্য (नृत्य, ), যাক নৃত্য, নটনা বা নাট্য বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতীয় পৰম্পৰাত "নৃত্য, মঞ্চত অভিনয়, অভিনয়, অংগভংগী, নাট্যাভিনয়"। ইয়াক কেতিয়াবা দুটা ৰূপত বিভক্ত কৰা হয়: নৃত্য বা বিশুদ্ধ নৃত্য, য’ত সংগীতৰ ছন্দ আৰু ভাষা কোনো নৃত্যশিল্পীৰ প্ৰকাশহীন গতিবিধিৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পায়; আৰু নৃত্য বা…
-
পট্টানাজে
পট্টানাজে ভাৰতৰ তুলুনাডুত উৎসৱৰ বতৰ শেষ হোৱাৰ এদিনীয়া উদযাপন। তুলুনাডুৰ জনসাধাৰণৰ সকলো ধৰণৰ উৎসৱৰ বাবে নিজস্ব ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক সময়সীমা থাকে। ই এটা নিৰ্দিষ্ট দিনৰ উদযাপন যিটো তুলুভাৰ আঞ্চলিক পঞ্জিকাত বেছা (বেছা পাঠ) নামৰ দ্বিতীয় সৌৰ মাহৰ দশম দিনত সাধাৰণতে প্ৰতি বছৰৰ ২৪ বা ২৫ মে’ত পৰে।
-
পূমাৰুতন থেইয়াম
পূমাৰুতন থেইয়াম (Poomaruthan Theyyam) ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ মালাবাৰ অঞ্চলত জনপ্ৰিয় এজন হিন্দু দেৱতা। আঞ্চলিক হিন্দু দেৱী পূমালা ভগৱতীৰ মন্দিৰসমূহত এই থেইয়াম প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। পূমালা আৰু পূমাৰুতনক মূলতঃ থীয়া সম্প্ৰদায়ে পূজা কৰে।
-
বইটা বন্দনা
বইটা বন্দনা (Boita Bandana) বা ডাংগা ভাছা ভাৰতৰ ওড়িশা প্ৰদেশত বাৰ্ষিকভাৱে উদযাপিত পৰম্পৰাগত সমুদ্ৰ আৰু নৌকা সম্পৰ্কীয় এক উৎসৱ। এই নামটোৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে "নাও ভঁহাই দিয়া লোকাচাৰ আৰু প্ৰজ্বলিত বন্তিৰে কৰা পূজা" আৰু ই আহিছে সজ্জিত নাও নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাৰ পৰা, যিবোৰ পূৰ্বপুৰুষৰ যাত্ৰাৰ প্ৰতীকী ইংগিত…
-
বাঘ প্ৰিণ্ট
বাঘ প্ৰিণ্ট (Bagh print) হ'ল মধ্যপ্ৰদেশৰ ধাৰ জিলাৰ বাগত উদ্ভৱ হোৱা এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় হস্তশিল্প। এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰাকৃতিকভাৱে আহৰণ কৰা ৰং আৰু ৰঙৰ সৈতে হাতেৰে ছপা কাঠৰ ব্লক ৰিলিফ প্ৰিণ্ট কৰা হয়।
-
বাডবাগ্নি
বাডবাগ্নি (সংস্কৃত: वाडवाग्नि, ৰোমানীকৃত: Vāḍavāgni, আক্ষৰিক অৰ্থ: 'ঘোঁৰা-জুই'), বা বডবানল (সংস্কৃত: वडवानल, ৰোমানীকৃত: Vadhavānala) হৈছে হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত ধ্বংসাত্মক সত্তাৰ ৰূপত মূৰ্ত এক প্ৰকাৰৰ জুই বা অগ্নি।
-
বেদাৰা ভেছা
বেদাৰ ভেছা কৰ্ণাটকৰ ছিৰচি চহৰত হোলী উদযাপনৰ কিছুদিন আগেয়ে পৰিৱেশন কৰা এক পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য৷। ইয়াক ‘হাণ্টাৰ ডান্স’ বুলিও কোৱা হয়। ছিৰচি চহৰৰ মানুহে প্ৰতি এবছৰৰ অন্তৰে অন্তৰে এই অনন্য লোকনৃত্যৰে হোলী উদযাপন কৰে। ইয়ে হোলীৰ পাঁচোটা দিনতে ৰাজ্যৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা বৃহৎ জনসমাগমক আকৰ্ষণ কৰে।
-
বৈসাবি উৎসৱ
বৈসাবি ( Baisabi Festival) বাংলাদেশৰ তিনি জনজাতিৰ লোকৰ নতুন বছৰক আদৰাৰ উৎসৱ৷ ত্ৰিপুৰী, মাৰমা আৰু চাকমা জনগোষ্ঠীৰ বৈসু, সাংগ্ৰাই আৰু বিজু উৎসৱৰ প্ৰথম আখৰ তিনিটা লগ কৰি বৈসাবি নাম কৰা হৈছে৷ নানা ধৰণৰ আনন্দ উৎসৱ আৰু খেল-ধেমালিৰ মাজেৰে বৈসাবি পালন কৰা হয়৷ অসমীয়া বছৰৰ শেষৰ দুটা দিন আৰু নতুন বছৰৰ প্ৰথম…
-
ভাৰত জাকাত মাঝি পৰগনা মহল
ভাৰত জাকাত মাঝি পৰগনা মহল (চাঁওতালি: ᱵᱷᱟᱨᱚᱛ ᱡᱟᱠᱟᱛ ᱢᱟᱹᱡᱷᱤ ᱯᱟᱨᱜᱟᱱᱟ ᱢᱚᱦᱚᱞ) হৈছে ভাৰতৰ এটা জনজাতীয় সামাজিক সংগঠন, যিয়ে মূলতঃ চাঁওতাল সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক-শৈক্ষিক, সামাজিক-দাৰ্শনিক, সামাজিক-আৰ্থিক আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰে।
-
ভাৰতত অন্ধবিশ্বাস
অন্ধবিশ্বাস বা কুসংস্কাৰ বুলিলে এনে কোনো বিশ্বাসক বুজায় যি অলৌকিক কাৰ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঠিত প্ৰথা আৰু যি আধুনিক বিজ্ঞানৰ বিৰোধী। অন্ধবিশ্বাসৰ বিশ্বাস আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ প্ৰায়ে ব্যক্তিভেদে বা এটা সংস্কৃতিৰ পৰা আন এটা সংস্কৃতিলৈ পৰিলৰ্তিত হয়।
-
ভাৰতৰ জনজাতীয় ধৰ্মসমূহ
ভাৰতত জনজাতীয় ধৰ্মসমূহ (ইংৰাজী: Tribal religions in India) বুলিলে ভাৰতৰ বিভিন্ন অনুসূচিত জনজাতিসহ বহু জনজাতীয় স্থানীয়, গাঁও-ভিত্তিক, প্ৰকৃতি-আশ্ৰিত বা পুৰ্বপুৰুষ-আধাৰিত ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান বুজোৱা হয়।