অসমীয়া বিশ্বকোষঅসম আৰু অসমীয়া ভাষাৰ জ্ঞানকোষ
অৱদান
কলা আৰু সংস্কৃতি

নমস্কাৰ

নমস্কাৰ বা নমস্তে (, দেৱনাগৰী: नमस्ते) হ’ল এজন ব্যক্তি বা দলক সন্মান জনোৱাৰ আৰু অভিবাদন কৰাৰ এক পৰম্পৰাগত হিন্দু ৰীতি। ইয়াক দিনটোৰ যিকোনো সময়তে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন পৰম্পৰাৰ লোকসকলে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। নমস্কাৰ কৰোঁতে সাধাৰণতে মূৰটো অলপ তললৈ কৰা হয়।

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ অৱদানকাৰীসকল হালনাগাদ: ২৩ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬ ১,০০৬ শব্দ · ৬ মিনিট সংগৃহীত ৭৯
সংশোধনৰ পৰামৰ্শ

নমস্কাৰ বা নমস্তে (,১ দেৱনাগৰী লিপি: नमस्ते) হ’ল এজন ব্যক্তি বা দলক সন্মান জনোৱাৰ আৰু অভিবাদন কৰাৰ এক পৰম্পৰাগত হিন্দু২৩৪ ৰীতি। ইয়াক দিনটোৰ যিকোনো সময়তে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।৫ হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন পৰম্পৰাৰ লোকসকলে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে। নমস্কাৰ কৰোঁতে সাধাৰণতে মূৰটো অলপ তললৈ কৰা হয়। এই সময়ত হাতৰ তলুৱা দুখন স্পৰ্শ কৰি আৰু আঙুলিবোৰ ওপৰলৈ মুখ কৰি বুকুৰ ওচৰত ৰখা হয়। এই ভংগিমাক অঞ্জলি মুদ্ৰা বুলি কোৱা হয়। আধুনিক যোগচৰ্যাৰ থিয় হৈ কৰা এক বিশেষ আসনত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যাক প্ৰণামাসন বুলি জনা যায়।৬

ব্যুৎপত্তি, অৰ্থ আৰু উৎপত্তি

নমস্তে (নমঃ + তে) শব্দটো সংস্কৃতৰপৰা আহিছে। ই 'নমঃ' শব্দ আৰু দ্বিতীয় পুৰুষৰ সম্প্ৰদান কাৰকৰ সৰ্বনামৰ 'তে' (te) ৰ এক সংমিশ্ৰণ।৭ 'তে' শব্দৰ উচ্চাৰণৰ আগত সন্ধিৰ নিয়ম অনুসৰি 'নমঃ' শব্দটোৱে 'নমস্' ৰূপ লয়।৮৯

এই শব্দটো বৈদিক সাহিত্যত পোৱা যায়। হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ ঋকবেদৰ 'বিবাহ সূক্ত'ৰ ১০.৮৫.২২ নং শ্লোকত 'নমঃ-কৃত' আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত শব্দবোৰ "উপাসনা বা আৰাধনা" অৰ্থত ব্যৱহাৰ হৈছে।১০ আনহাতে অথৰ্ববেদ, 'তৈত্তীৰীয় সংহিতা' আৰু 'ঐতৰেয় ব্ৰাহ্মণ'ত 'নমস্কাৰ' শব্দটো "শ্ৰদ্ধাঞ্জলি, বন্দনা আৰু উপাসনা" অৰ্থত দেখা যায়। বৈদিক সাহিত্য আৰু বৈদিক-পৰৱৰ্তী গ্ৰন্থ যেনে মহীভাৰতত ই সন্মান, উপাসনা আৰু শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম।১১১২ 'নমস্-তে' বাক্যাংশটো এই একেই অৰ্থত ঋগ্বেদ ৮.৭৫.১০,১৩ অথৰ্ববেদ ৬.১৩.২, তৈত্তীৰীয় সংহিতা ২.৬.১১.২ আৰু অন্যান্য বহুতো প্ৰাচীন হিন্দু গ্ৰন্থত উল্লেখ আছে।১৪ ইয়াৰ উপৰি হিন্দু মন্দিৰৰ বহুতো প্ৰাচীন তথা মধ্যযুগীয় ভাস্কৰ্য আৰু মণ্ডপৰ শিল্পকৰ্মত ইয়াৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়।১৫

ভাৰততত্ত্ববিদ ষ্টিফেন ফিলিপচৰ মতে, সংস্কৃতত 'তে' আৰু 'ত্বম' শব্দ দুটা "তুমি" অৰ্থত এক অনানুষ্ঠানিক আৰু চিনাকি ৰূপ। ই সাধাৰণতে অপৰিচিত প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ই কেৱল পৰিচিত, আপোন, ঐশ্বৰিক সত্তা বা শিশুৰ বাবেহে সংৰক্ষিত।১৬১৭ এই অভিবাদনত 'ত্বম' শব্দৰ সম্প্ৰদান কাৰকৰ ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰি শব্দটোত এটা গৌণ, ৰূপক অৰ্থ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ফিলিপচৰ মতে য়েই হ’ল 'নমস্তে' শব্দৰ ব্যাৱহাৰিক অৰ্থৰ আধাৰ, যাৰ অৰ্থ হ’ল "তোমাৰ অন্তৰত থকা (ঐশ্বৰিক) শিশুটিক প্ৰণাম।" ১৬

সমসাময়িক যুগত 'নমঃ' শব্দৰ অৰ্থ হ’ল 'মূৰ দোওৱা', 'প্ৰণাম', 'শ্ৰদ্ধাপূৰ্বক অভিবাদন' বা 'আৰাধনা'।১৮ আনহাতে 'তে' মানে 'তোমাক'। গতিকে 'নমস্তে' শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল "তোমাক প্ৰণাম জনাইছোঁ।" ১৯ হিন্দু ধৰ্মত ইয়াৰ এটা আধ্যাত্মিক গুৰুত্বও আছে। ই এই বিশ্বাসক প্ৰতিফলিত কৰে যে "ঐশ্বৰিক সত্তা আৰু আত্মা তোমাৰ আৰু মোৰ ভিতৰত একেই।" ই বুজায় যে "মই তোমাৰ ভিতৰত থকা ভগৱানক প্ৰণাম জনাইছোঁ।" ২০৫২১ সমাজবিজ্ঞানী হোলী অক্সহেণ্ডলাৰৰ মতে, ই এটা হিন্দু শব্দ যাৰ অৰ্থ হ’ল "মোৰ ভিতৰত থকা পৱিত্ৰতাই তোমাৰ ভিতৰত থকা পৱিত্ৰতাক স্বীকাৰ কৰিছে।" ২২

তিনি বা ততোধিক ব্যক্তিক সম্বোধন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এটা কম ব্যৱহৃত ৰূপ হ’ল 'নমো বঃ' (Namo vaḥ)। ই 'নমঃ' আৰু দ্বিতীয় পুৰুষৰ বহুবচনৰ সৰ্বনাম 'বঃ' (vaḥ) ৰ সংমিশ্ৰণ।৭ 'ব' (v) উচ্চাৰণৰ আগত সন্ধিৰ নিয়ম অনুসৰি 'নমঃ' শব্দটোৱে 'নমো' ৰূপ লয়।৮ দুজন ব্যক্তিক সম্বোধন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তাতকৈও কম ব্যৱহৃত আন এটা ৰূপ হ’ল 'নমো বাম' (Namo vām)। ই 'নমঃ' আৰু দ্বিতীয় পুৰুষৰ দ্বিবচনৰ সৰ্বনাম 'বাম' ৰ সংমিশ্ৰণ।

সিন্ধু সভ্যতাৰ বিভিন্ন স্থানত চলোৱা খন্দন কাৰ্যত অঞ্জলি মুদ্ৰাৰ দৰে ভংগিমাত থকা মতা আৰু মাইকী মানুহৰ পোৰামাটিৰ মূৰ্তি (terracotta figures) উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।২৩২৪ এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৱিষ্কাৰসমূহ পূৰঠ হৰপ্পা যুগৰ (Mature Harappan) বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।২৫২৬

অঞ্জলি মুদ্ৰা

নমস্কাৰ কৰাৰ সময়ত হাত দুখন জোৰ কৰা ভংগিমাটোক অঞ্জলি মুদ্ৰা বোলা হয়।২৭ 'নমস্কাৰ'ৰ উপৰি এই 'মুদ্ৰা' ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্য যেনে— ভৰতনাট্যম,২৮ আৰু যোগচৰ্যাত দেখিবলৈ পোৱা এক অন্যতম ভংগিমা।২৯ ভাৰতীয় মন্দিৰৰ মণ্ডপ, প্ৰৱেশদ্বাৰৰ খোদিত শিল্প আৰু মূৰ্তি শিল্প যেনে শৈৱ ধৰ্মৰ লিংগোদ্ভৱমূৰ্তিত ই ব্যাপকভাৱে পোৱা যায়।৩০৩১ অঞ্জলি মুদ্ৰা নমস্কাৰতকৈ কিছু পৃথক। কাৰণ অঞ্জলি মুদ্ৰা হ’ল এক মৌন ভংগিমা, আনহাতে নমস্কাৰ শব্দটো কোনো ভংগিমা নোহোৱাকৈ বা ভংগিমাৰ সৈতেও ক’ব পাৰি। ভৌমিক আৰু গোৱিলৰ মতে, অঞ্জli মুদ্ৰা আৰু নমস্কাৰ মুদ্ৰা দেখাত অতি একে হ’লেও ইহঁতৰ মাজত এক সূক্ষ্ম পাৰ্থক্য আছে। অঞ্জলি মুদ্ৰাত বৃদ্ধাংগুষ্ঠৰ পিছফালটো বুকুৰফালে মুখ কৰি থাকে আৰু বাকী আঙুলিবোৰৰ সৈতে উলম্বভাৱে (perpendicular) থাকে। আনহাতে নমস্কাৰ মুদ্ৰাত বৃদ্ধাংগুষ্ঠ দুটা বাকী আঙুলিবোৰৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে মিলি থাকে।৩২

অঞ্জলি মুদ্ৰাৰ বৰ্ণনা বিভিন্ন সংস্কৃত গ্ৰন্থত পোৱা যায়, যেনে— নাট্যশাস্ত্ৰৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ২০০) ৯.১২৭–১২৮ শ্লোকত। ইয়াৰ উপৰি ষষ্ঠ শতিকাৰ পৰৱৰ্তী সময়ৰ মন্দিৰ স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে 'দেৱতা মূৰ্তি প্ৰকৰণ'ৰ ৫.৬৭ শ্লোকত আৰু চিত্ৰকলাৰ গ্ৰন্থ 'চিত্ৰসূত্ৰ'ত ইয়াৰ উল্লেখ আছে। ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ গ্ৰন্থ 'নাট্যশাস্ত্ৰ'ত ইয়াক এনে এক ভংগিমা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে য’ত হাত দুখন শ্ৰদ্ধাপূৰ্বকভাৱে একেলগে জোৰ কৰা হয়। এই ভংগিমা দেৱতাৰ আগত প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ, কোনো আদৰণীয় ব্যক্তিক গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰু বন্ধুবৰ্গক অভিবাদন জনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 'নাট্যশাস্ত্ৰ'ত আৰু উল্লেখ আছে যে মন্দিৰৰ ভিতৰত প্ৰাৰ্থনাৰ বাবে অঞ্জলি মুদ্ৰাটো মূৰৰ ওচৰত বা ওপৰত ৰাখিব লাগে, কোনো সন্মানীয় ব্যক্তিক লগ পালে ইয়াক মুখ বা থুঁতৰিৰ সন্মুখত ৰাখিব লাগে আৰু বন্ধু-বান্ধৱৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক বুকুৰ ওচৰত ৰাখিব লাগে।৩৩৩৪

ব্যৱহাৰ

অভিবাদন

ভাৰতীয় উপমহাদেশ, এছিয়াৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত আৰু দক্ষিণ তথা দক্ষিণ-পূব এছীয় মূলৰ লোকসকল প্ৰব্ৰজন কৰা বিশ্বৰ অন্যান্য স্থানত অঞ্জলি মুদ্ৰাৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়।২০ 'নমস্কাৰ' হ’ল কোনো আত্মীয়, অতিথি বা অপৰিচিত ব্যক্তিক আদৰণি জনোৱা আৰু সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰাৰ এক শ্ৰদ্ধাপূৰ্বক মাধ্যম।৩৫ কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত, আগবঢ়োৱা সহায়ৰ বাবে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰু উদাৰতাৰ বাবে ধন্যবাদ জনাবলৈকো এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।৩৬

যিহেতু নমস্কাৰ হ’ল স্পৰ্শ নকৰাকৈ কৰা এক অভিবাদন পদ্ধতি, সেইবাবে ২০২০ চনৰ ক’ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত কেইবাজনো বিশ্ব নেতাই ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণ ৰোধ কৰাৰ উপায় হিচাপে হেণ্ডশেক বা কৰমৰ্দনৰ বিকল্প হিচাপে এই ভংগিমাটো গ্ৰহণ কৰিছিল।৩৭৩৮

হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনা প্ৰথা

মন্দিৰ আৰু আনুষ্ঠানিক পূজা-অৰ্চনাৰ স্থানত ব্যৱহাৰ কৰা ১৬বিধ উপচাৰ (শ্ৰদ্ধা নিৱেদনৰ প্ৰথা) ৰ ভিতৰত 'নমস্কাৰ' অন্যতম।৩৯ পণ্ডিতসকলৰ মতে, দেৱ-দেৱীৰ উপাসনাৰ প্ৰেক্ষাপটত 'নমস্কাר' শব্দটোৱে অতিথি বা আন যিকোনো ব্যক্তিক অভিবাদন জনোৱাৰ দৰেই একে ভূমিকা পালন কৰে।৪০৪১ ই এজন ব্যক্তিৰপৰা আন এজনলৈ ভদ্ৰতা, শিষ্টাচাৰ, সন্মান আৰু আতিথ্য প্ৰকাশ কৰে। বিদায় লোৱাৰ সময়তো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰাচীন হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ যেনে— তৈত্তীৰীয় উপনিষদত ইয়াক 'অতিথি দেৱো ভৱ' (অৰ্থাৎ অতিথিক ভগৱানৰ দৰে জ্ঞান কৰিবা) বুলি কোৱা হৈছে।৪২৪৩ 'নমস্কাৰ' হ’ল প্ৰণামৰ ছয়বিধ ৰূপৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ভাৰতৰ কোনো কোনো ঠাইত এই শব্দবোৰ সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।৪৪৪৫

আধুনিক যোগচৰ্যাত

এটা সাধাৰণ যোগ ক্লাছৰ শেষৰ মুহূৰ্ত। শিক্ষকজনে ভৰি দুখন জপাই বহে, হাত দুখন প্ৰাৰ্থনাৰ ভংগিমাত লয় আৰু শ্ৰদ্ধাৰে 'নমস্তে' বুলি উচ্চাৰণ কৰে। বাধ্য ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও ইয়াৰ অৰ্থ ভালদৰে নুবুজাকৈয়ে সমস্বৰে 'নমস্তে' বুলি সঁহাৰি দিয়ে।২৭

আধুনিক ব্যায়াম হিচাপে কৰা যোগচৰ্যাত 'নমস্তে' বা নমস্কাৰ শব্দটোক এক সন্মানীয় শব্দ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছে। ইয়াক ক্লাছৰ শেষত সমস্বৰে কোৱা হয়, বা অকলে যোগ কৰা ব্যক্তিয়ে ব্যক্তিগত ধ্যানৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰপৰাই এই শব্দটো টি-চাৰ্টৰ শ্ল’গান বা বাণীলৈ পৰিণত হৈছে।২৭ ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা সাংবাদিক নেহা টেণ্ডনে লিখিছে যে কোনেও কোনো বেয়া উদ্দেশ্যেৰে "নমস্তে ইন বেড" (Namaste in bed) লিখা টি-চাৰ্ট নিকিনে। অৱশ্যে তেওঁৰ মতে, ইয়াৰদ্বাৰা স্পষ্টকৈ ঘটা সাংস্কৃতিক আত্মীকৰণ (cultural appropriation)ক আওকাণ কৰিব নোৱাৰি।৪৬ ব্ৰিটিছ-পাকিস্তানী যোগ শিক্ষক নাদিয়া গিলানীয়ে লিখিছে যে পশ্চিমীয়া উচ্চাৰণ "নামা-ষ্টে" (nama-stay) ভুল। দক্ষিণ এছিয়াৰ লোকসকলে ইয়াক "নমস্-তে" বুলি উচ্চাৰণ কৰে। তেওঁৰ মতে, যোগৰ সৈতে 'নমস্তে' শব্দৰ সংযোগ এক আধুনিক পশ্চিমীয়া উদ্ভাৱনহে।৪৭ 'যোগ জাৰ্নেল (Yoga Journal)' ত লিখি ৰীতা জেনোৱে এই ব্যৱহাৰক "কমেও আচৰিত কৰা" বুলি অভিহিত কৰিছে। ইয়াত ভাৰতীয় যোগ চিকিৎসক সুচন্না বৰকাটাকীৰ উদ্ধৃতি দি কোৱা হৈছে যে ই এটা "কিছু আনুষ্ঠানিক" অভিবাদন, যিটো কেৱল শিক্ষক আৰু জ্যেষ্ঠসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত; বিদায় লোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। জেনোৱে ইংগিত দিছে যে এই ব্যৱহাৰ হয়তো সলনি হৈছে। তেওঁ লেখক দীপক সিঙৰ উদ্ধৃতি দি কৈছে যে তেওঁ ৰাজস্থান ভ্ৰমণ কৰোঁতে "প্ৰতিজন পৰ্যটকক" এই অভিবাদন জনোৱা হৈছিল। আনহাতে, টি-চাৰ্টত থকা উপহাসমূলক বাক্য যেনে— "Nama'stay in bed" বা "Namaslay" আদি পোনে পোনে আপত্তিকৰ। কাৰণ এইবোৰে এক "সন্মানীয় আৰু আধ্যাত্মিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ" শব্দৰ অপব্যৱহাৰ কৰে। যোগ ক্লাছত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সন্দৰ্ভত ভাৰতীয়-আমেৰিকান যোগ শিক্ষক আদিল পালখিৱালাই পৰামৰ্শ দিছে যে নমস্কাৰ আৰু অঞ্জলি মুদ্ৰা দুয়োটাকে আৰম্ভণিতে শ্ৰদ্ধাপূৰ্বক আদৰণি হিচাপে আৰু শেষত কৃতজ্ঞতা তথা সংযোগৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।২৭

বহিঃসংযোগ

তথ্যসূত্ৰ

  1. ↑ ব্ৰিটিছ উচ্চাৰণ হ’ল বা, আৰু আমেৰিকান উচ্চাৰণ হ’ল।
  2. ↑ How 'Namaste' Entered The English Language. www.merriam-webster.com
  3. ↑ (2020-10-01). Why 'namaste' has become the perfect pandemic greeting. Religion News Service
  4. ↑ (2020-03-23). Here's the history behind these no-touch greetings. Travel
  5. ↑ Singh, K. V. (2015). Hindu Rites and Rituals: Origins and Meanings. Penguin Books. পৃ. 123–124. ISBN 978-0143425106
  6. ↑ Chatterjee, Gautam. (2001). Sacred Hindu Symbols. Abhinav Publications. পৃ. 47–48. ISBN 9788170173977
  7. ↑ Burrow, Thomas . The Sanskrit Language, pp. 263–268
  8. ↑ Burrow, Thomas The Sanskrit Language, pp. 100–102
  9. ↑ Namah Sanskrit Dictionary
  10. ↑ "উदीर्ष्वातो विश्वावसो नमसेळा महे त्वा। अन्यामिच्छ प्रफर्व्यं सं जायां पत्या सृज, Griffith translates it as, "Rise up from hence, Visvavasu, with reverence we worship thee. Seek thou another willing maid, and with her husband leave the bride; RV, Griffith, Wikisource; other instances include RV 9.11.6 and many other Vedic texts; for a detailed list, see Maurice Bloomfield, Vedic Concordance, Harvard University Press
  11. ↑ Monier-Williams, Monier. Sanskrit-English Dictionary with Etymology Namas, Oxford University Press, p. 528
  12. ↑ namas, Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary 1899 edition], Harvard University update (2008)
  13. ↑ RV 8.75.10, Wikisource: नमस्ते अग्न ओजसे गृणन्ति देव कृष्टयः। Translation: "Homage to your power, Agni! The separate peoples hymn you, o god." Translators: Stephanie Jamison & Joel Brereton (2014), The Rigveda, Volume 2 of three, Oxford University Press,, p. 1172
  14. ↑ Maurice Bloomfield, Vedic Concordance, Harvard University Press, pp. 532–533
  15. ↑ Nambiar, A. K. Krishna. (1979). Namaste: Its Philosophy and Significance in Indian Culture. পৃ. vii–viii with listed pages
  16. ↑ Phillips, Stephen H. (2009). Yoga, Karma, and Rebirth: A Brief History and Philosophy. Columbia University Press. পৃ. 272 note 26. ISBN 978-0-231-51947-2
  17. ↑ This is similar to tu / vous of French and Romance languages in Europe, states the Indologist Patrick Olivelle, see: Olivelle, Patrick. (2005). Manu's Code of Law. Oxford University Press. পৃ. 346 note 11.205. ISBN 978-0-19-517146-4
  18. ↑ Cologne Digital Sanskrit Dictionaries. University of Cologne
  19. ↑ Namaste Douglas Harper, Etymology Dictionary
  20. ↑ Ying, Y. W., Coombs, M., & Lee, P. A. (1999), "Family intergenerational relationship of Asian American adolescents", Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 5(4), pp. 350–363
  21. ↑ Lawrence, J. D. (2007), "The Boundaries of Faith: A Journey in India", Homily Service, 41(2), pp. 1–3
  22. ↑ Oxhandler, Holly. (2017). Namaste Theory: A Quantitative Grounded Theory on Religion and Spirituality in Mental Health Treatment. Religions. পৃ. 168
  23. ↑ Sharma, Deo Prakash; Sharma, Madhuri. (2003). Panorama of Harappan Civilization. Devangana Prakashan. পৃ. 129. ISBN 978-81-7479-057-6
  24. ↑ "Origins of Hinduism" . Hinduism Today, Volume 7, Issue 2 (April/May/June), Chapter 1, p. 3
  25. ↑ Seated Male in Namaskar pose National Museum of India (2012)
  26. ↑ Kalyanaraman, Srinivasan. (2010). Indus Script Cipher. Srinivasan Kalyanaraman. পৃ. 234–236. ISBN 978-0-9828971-0-2
  27. ↑ Geno, Rita. (24 March 2024). The Meaning of Namaste. Yoga Journal
  28. ↑ Anami, Basavaraj S.; Bhandage, Venkatesh A. (2018-06-04). A vertical-horizontal-intersections feature based method for identification of bharatanatyam double hand mudra images. Multimedia Tools and Applications. Springer Science. পৃ. 31021–31040
  29. ↑ Carroll, C.; Carroll, R. (2012). Mudras of India: A Comprehensive Guide to the Hand Gestures of Yoga and Indian Dance. SD Publishers. পৃ. 44–46. ISBN 978-0-85701-067-4
  30. ↑ Barrett, Douglas. (1964). An Early Cola Lingodbhavamurti. The British Museum Quarterly. পৃ. 32–39
  31. ↑ Kramrisch, Stella. (1957). Indian Sculpture Newly Acquired. Philadelphia Museum of Art Bulletin. পৃ. 30–38 with Figures 2 and 3
  32. ↑ Bhaumik, Gopa; Govil, Mahesh Chandra. (2020). Communications in Computer and Information Science. Springer Singapore. পৃ. 356–364. ISBN 978-981-15-6314-0
  33. ↑ Nardi, Isabella. (2003). The Theory of Indian Painting: the Citrasutras, their Uses and Interpretations. SOAS, University of London. পৃ. 132–134, 273 Figure 67
  34. ↑ Brandon, James R. (2009). Theatre in Southeast Asia. Harvard University Press. পৃ. 137–139. ISBN 978-0674028746
  35. ↑ Jones, Constance; Ryan, James D. Encyclopedia of Hinduism. পৃ. 302. ISBN 978-0-8160-5458-9
  36. ↑ Shaules, Joseph. (2007). Deep Culture: The Hidden Challenges of Global Living. পৃ. 68–70. ISBN 978-1847690166
  37. ↑ (March 13, 2020). Coronavirus: Indian greeting namaste goes global. BBC
  38. ↑ (5 March 2020). Greet the Indian way: Israeli PM urges citizens to adopt 'Namaste' instead of handshakes to avoid COVID-19. www.timesnownews.com
  39. ↑ Viswanatha, S. V. (2013-08-21). Racial Synthesis in Hindu Culture. Routledge. পৃ. 209. ISBN 978-1-136-38420-2
  40. ↑ Lochtefeld, James. The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Volume 2,, 720 pp
  41. ↑ Fuller, C. J. (2004). The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India. Princeton University Press. পৃ. 66–70. ISBN 978-0-691-12048-5
  42. ↑ Kelkar, Mayuresh. (30 September 2010). SERVDIV: A Vedic Approach to Measurement of Service Quality. Services Marketing Quarterly. পৃ. 420–433
  43. ↑ de Nobili, Roberto. (2000). Preaching Wisdom to the Wise. Institute of Jesuit Sources. পৃ. 132. ISBN 978-1-880810-37-8
  44. ↑ Mehrotra, R. R. (1995). How to be polite in Indian English. International Journal of the Sociology of Language. পৃ. 99–110
  45. ↑ Chatterjee, G. (2003). Sacred Hindu Symbols. Abhinav Publications. পৃ. 47–49. ISBN 978-8170173977
  46. ↑ Tandon, Neha. (27 May 2022). You Can Have A Profound, Spiritual Yoga Practice *Without* Culturally Appropriating It. Here's How. Women's Health
  47. ↑ Gilani, Nadia. (2022). Yoga Manifesto: how Yoga Helped Me and Why it Needs to Save Itself. Bluebird. পৃ. 254–256. ISBN 978-1-5290-6510-7

সম্পৰ্কিত শ্ৰেণী

ভাৰতীয় দৰ্শনভাৰতৰ সংস্কৃতিযোগাসন

উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ

উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “নমস্কাৰ” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩৭২৬৬ (২৩ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।

এই প্ৰবন্ধটো উদ্ধৃত কৰক