ৰঘুৰাজপুৰ

ৰঘুৰাজপুৰ ভাৰতৰ ওড়িশাৰ পুৰী জিলাৰ এখন ঐতিহ্যবাহী হস্তশিল্প গাঁও। এই গাঁওখন ইয়াৰ প্ৰসিদ্ধ পট্টচিত্ৰ চিত্ৰশিল্পীসকলৰ বাবে জনাজাত। এই শিল্পৰূপ অঞ্চলটোত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰপৰাই প্ৰচলিত হৈ আহিছে। গাঁওখন গোটিপুৱা নৃত্যদলসমূহৰ বাবেও জনাজাত। এই নৃত্য ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ অন্তৰ্গত ওড়িছী নৃত্যৰ পূৰ্বসূৰী। ইয়াৰ উপৰি ওড়িছীৰ বিশিষ্ট শিল্পী পদ্মবিভূষণ গুৰু কেলুচৰণ মহাপাত্ৰ আৰু গোটিপুৱা নৃত্যশিল্পী পদ্মশ্ৰী গুৰু মাগুণী চৰণ দাসৰ জন্মস্থান হিচাপেও ৰঘুৰাজপুৰ পৰিচিত। শিল্প গুৰু ড॰ জগন্নাথ মহাপাত্ৰৰো জন্মস্থান এই গাঁওখন। তেওঁ এগৰাকী বিশিষ্ট পট্টচিত্ৰ শিল্পী আৰু পট্টচিত্ৰ শিল্প তথা ৰঘুৰাজপুৰ গাঁওখনৰ বিকাশত যথেষ্ট অৱদান আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ উপৰি গাঁওখনত তছৰ চিত্ৰকলা, তালপাতৰ খোদাই, শিলৰ খোদাই, কাঠৰ খোদাই, গোবৰৰে নিৰ্মিত পুতলা, কাগজৰ মণ্ডৰে নিৰ্মিত পুতলা আৰু মুখা আদি বিভিন্ন হস্তশিল্পৰ প্ৰচলন আছে।^১২

ৰ চিত্ৰ]]

২০০০ চনত ভাৰতীয় কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ন্যাসে দুবছৰীয়া গৱেষণা আৰু তথ্য-নথিভুক্তকৰণ প্ৰকল্প সম্পন্ন কৰাৰ পাছত এই গাঁওখনক ওড়িশাৰ প্ৰথমখন ঐতিহ্যবাহী গাঁও হিচাপে উন্নয়নৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয় আৰু ইয়াক ঐতিহ্যবাহী হস্তশিল্প গাঁও হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে গাঁওখনত এটা ব্যাখ্যা কেন্দ্ৰ, শিল্পীসকলৰ ঘৰৰ দেৱালত অংকন কৰা বিশেষ চিত্ৰকৰ্ম আৰু এটা অতিথিশালা স্থাপন কৰা হয়।^৩২৪

এই গাঁওখনৰ আন এক বিশেষত্ব হৈছে ইয়াত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত সজ্জা পট কেৱল এই ঠাইতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই পট ভগৱান জগন্নাথৰ সিংহাসনৰ তলত আৰু প্ৰতি বছৰে ৰথ যাত্ৰা উৎসৱৰ সময়ত তিনিখন ৰথত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই উৎসৱ পুৰীৰ তীৰ্থনগৰত অনুষ্ঠিত হয়। পুৰী ৰঘুৰাজপুৰৰপৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত আৰু জগন্নাথ মন্দিৰৰ বাবে বিখ্যাত।^৫৬

চৰকাৰ আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলে অনলাইন অভিযানৰ জৰিয়তে ৰঘুৰাজপুৰ গাঁওখনৰ পট্টচিত্ৰ শিল্পৰ প্ৰচাৰ কৰে।^৭

বৰ্ণনা

নাৰিকল, তাল, আম আৰু কঁঠাল গছৰ বাগিছাৰ মাজত অৱস্থিত মূল গাঁওখনত দুটা পথৰ কাষে কাষে ১২০টাতকৈ অধিক ঘৰ আছে। এই ঘৰসমূহৰ অধিকাংশতে দেৱালচিত্ৰ অংকিত হৈ আছে। ইয়াত শিল্পীসকলে বাস কৰি পট্টচিত্ৰ শিল্পৰ অনুশীলন কৰে। ইয়াৰ উপৰি সমগ্ৰ গাঁওখনতে বহুতো শিল্পীয়ে পৰম্পৰাগত মুখা, শিলৰ মূৰ্তি, কাগজৰ মণ্ডৰে নিৰ্মিত বস্তু, ভাস্কৰ্য, কাঠৰ পুতলা আদি নিৰ্মাণ কৰে।^১৮ গাঁওখনত কেৱল স্থানীয় দেৱী ভূআসুনীলৈ নহয়, ৰাধামোহন, গোপীনাথ, ৰঘুনাথ, লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু গৌৰাংগকে ধৰি বিভিন্ন হিন্দু দেৱ-দেৱীলৈ উৎসৰ্গিত কেইবাটাও মন্দিৰো আছে।

প্ৰায় ২০০০ চনত ভাৰতীয় কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ন্যাসে ইয়াক এখন ঐতিহ্যবাহী গাঁও হিচাপে উন্নয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছতে ই ৰাজ্যখনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰাম্য পৰ্যটনস্থলীলৈ পৰিণত হয় আৰু দেশ-বিদেশৰ পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ ধৰে।^৯ সংগঠনটোৱে গাঁওবাসীসকলক পৰ্যটকসকলক ঐতিহ্যবাহী ভ্ৰমণ কৰোৱাৰ বাবেও প্ৰশিক্ষণ দিছিল। ইয়াৰ পিছত এই ব্যৱস্থা অঞ্চলটোৰ ঐতিহ্য পৰ্যটনৰ এক আদৰ্শ ৰূপত পৰিণত হৈছে।^১০

বৰ্তমান ই বাৰ্ষিক বসন্ত উৎসৱ – পৰম্পৰা ৰঘুৰাজপুৰৰো স্থান। এই উৎসৱ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনত ৰাজ্যিক পৰ্যটন বিভাগ আৰু কলকাতাৰ পূব মণ্ডল সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আয়োজন কৰা হৈছিল। এই উৎসৱ ফেব্ৰুৱাৰী বা মাৰ্চ মাহত অনুষ্ঠিত হয় আৰু ই পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আকৰ্ষণ।^১১

পট্টচিত্ৰ

চিত্ৰ]]

পট্টচিত্ৰ চিত্ৰ পট নামেৰে জনাজাত এখন কাপোৰৰ টুকুৰা বা কপাহী কাপোৰৰ কেইবাটাও তৰপৰ ওপৰত অংকন কৰা হয়। প্ৰথমে পিচি লোৱা তেঁতেলীৰ গুটিৰে প্ৰস্তুত কৰা লেপৰ তৰপ প্ৰয়োগ কৰি ইয়াৰ ভিত্তি তৈয়াৰ কৰা হয়। শুকাই যোৱাৰ পাছত চূৰ্ণ কৰা চকীৰ লেপ প্ৰয়োগ কৰি আৰু দুবিধ ঘঁহনি শিলৰ সহায়ত ইয়াক মসৃণ কৰা হয়। প্ৰস্তুত কৰা পৃষ্ঠভাগত তাৰ পিছত বিভিন্ন দেৱ-দেৱী আৰু পৌৰাণিক দৃশ্যৰ ৰঙীন আৰু সূক্ষ্ম চিত্ৰ অংকন কৰা হয়। এই চিত্ৰসমূহ ফুল, গছ-গছনি আৰু জীৱ-জন্তুৰ অলংকৰণেৰে সজোৱা হয়। তছৰ শাৰীত অংকিত চিত্ৰসমূহ, বিশেষকৈ সম্বলপুৰী শাৰীত মথুৰা বিজয়, ৰসলীলা আৰু অযোধ্যা বিজয়ৰ চিত্ৰসমূহৰ উৎপত্তি ৰঘুৰাজপুৰ পট্টচিত্ৰ চিত্ৰৰপৰা হৈছে।^১২

অৱস্থান

ই হিন্দু তীৰ্থনগৰ পুৰীৰপৰা ১৪ কিলোমিটাৰ দূৰত, ভাৰ্গৱী নদীৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত। পুৰীৰপৰা অহা পৰ্যটকসকলে ভুৱনেশ্বৰ পথত চন্দনপুৰ ওচৰত থকা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩১৬ৰে আহি চন্দনপুৰ বজাৰত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত সোঁফালে ঘূৰি ৰঘুৰাজপুৰত উপস্থিত হ'ব পাৰে। গাঁওখন চন্দনপুৰৰপৰা প্ৰায় ১.৫ কিলোমিটাৰ দূৰত।^১১৩

এই গাঁওখন দ্য জেংগাবুৰু কাৰ্ছ ধাৰাবাহিকতো উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিক চনীলিভত প্ৰচাৰিত হয়।

তথ্যসূত্ৰ

• Bindloss, Joe; Sarina Singh. (2007). India. Lonely Planet. পৃ. 648. ISBN 978-1-74104-308-2
• Bundgaard, Helle. (1999). Indian art worlds in contention: local, regional and national discourses on Odishan patta paintings. Routledge. ISBN 0-7007-0986-X

বাহ্যিক সংযোগ

• Raghurajpur Crafts village Orissa Review, Government of Orissa, November 2004.
• Raghurajpur Crafts village Rural tourism, ভাৰত চৰকাৰ
• Myths on a cloth at Mint add more sections wikified