১৯৮৩ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন

১৯৮৩ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন হৈছে স্বাধীনোত্তৰ অসমৰ ৮ম বিধানসভা গঠনৰ বাবে অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন। এই নিৰ্বাচনৰ গুৰুত্ব এইখিনিতে যে ই অসম আন্দোলনৰ তীব্ৰ পৰ্বত, দীঘলীয়া ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিত, আৰু ভোটাৰ তালিকা-সম্পৰ্কীয় তীব্ৰ মতানৈক্যৰ মাজতে অনুষ্ঠিত হৈছিল; ফলত বহু সমষ্টিত ভোটগ্ৰহণ নোহোৱাকৈ থাকিল আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ বহু অঞ্চলত ভোটদানৰ হাৰ উল্লেখনীয়ভাৱে কমিল বুলি সাধাৰণ বিৱৰণত ধৰা হয়।

পটভূমি

১৯৭৯ চনত অবৈধ অনুপ্ৰবেশৰ বিৰুদ্ধে আৰম্ভ হোৱা অসম আন্দোলন সোনকালেই এক প্ৰবল সামাজিক-ৰাজনৈতিক আন্দোলনলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়তেই অসমৰ ৭ম বিধানসভাৰ কাৰ্যকালত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা বাঢ়ি উঠে। ৭ম বিধানসভাত গোলাপ বৰবৰাৰ নেতৃত্বত জনতা পাৰ্টি চৰকাৰ গঠিত হৈছিল আৰু আন দলসমূহৰ সমৰ্থনো আছিল। বৰবৰাই মুখ্যমন্ত্ৰী ৰূপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছতেই আন্দোলন আৰম্ভ হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।

এই পৰ্বত ৰাজ্যখনৰ শাসনব্যৱস্থাত ঘন ঘন পৰিবর্তন দেখা যায়। ৭ম বিধানসভাৰ সময়ছোৱাত অসমৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য উত্থান-পতন ঘটে আৰু চাৰিজন মুখ্যমন্ত্ৰী এই একেটা বিধানসভাৰ ভিতৰতে দায়িত্বত আহে। লগতে ৰাজ্যখন তিনিবাৰকৈ মুঠ ৯০১ দিন ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনত থাকে বুলি তথ্যত উল্লেখ আছে। এনে অস্থিৰতাৰ মাজতে ৭ম বিধানসভাৰ কাৰ্যকাল শেষৰ দিশলৈ আগবাঢ়ে আৰু নতুন নিৰ্বাচনৰ সম্ভাৱনা ঘনীভূত হয়।

৭ম বিধানসভাৰ অস্থিৰতা আৰু শাসন পৰিবর্তন

এই সময়ছোৱাৰ ক্ৰমবিকাশ নিৰ্বাচনৰ প্ৰেক্ষাপট বুজিবলৈ বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ।

• দলীয় বিসম্বাদৰ ফলত ১৯৭৯ চনৰ ৪ ছেপ্তেম্বৰত গোলাপ বৰবৰাৰ চৰকাৰ পতন ঘটে।
• তাৰ পিছত যোগেন্দ্ৰনাথ হাজৰিকা মুখ্যমন্ত্ৰী হয়, কিন্তু তেওঁ মাত্ৰ ৯৪ দিন দায়িত্বত থাকে।
• ১৯৭৯ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন আৰম্ভ হয়।
• কেন্দ্ৰত জনতা চৰকাৰ পতন হোৱাৰ পিছত ১৯৮০ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইন্দিৰা গান্ধী প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰূপে দায়িত্বত আহে।
• ১৯৮০ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত চৈয়দা আনোৱাৰা টাইমূৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰিত্বত “ইন্দিৰা কংগ্ৰেছ” (অর্থাৎ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সেই সময়ৰ ধাৰা) চৰকাৰ গঠিত হয়।
• সেই সময়ত ইন্দিৰা কংগ্ৰেছৰ মাত্ৰ ৮জন বিধায়ক থাকিলেও বিভিন্ন প্ৰলোভনেৰে আন দলৰ ৪৩জন বিধায়কক দলে আনি লোৱা হয় বুলি উৎস-তথ্যত বৰ্ণিত; ইয়াৰ ভিতৰত শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ নেতৃত্বাধীন কংগ্ৰেছৰ হিতেশ্বৰ শইকীয়াও আছিল।
• টাইমূৰ চৰকাৰো পতনৰ পিছত ১৯৮১ চনৰ ৩০ জুনৰ পৰা দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন প্ৰবৰ্তিত হয়।
• ১৯৮২ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়, কিন্তু প্ৰয়োজনীয় সমৰ্থন গোটাব নোৱাৰাত ৬৬ দিন পিছতে তেওঁৰ মন্ত্ৰীসভা পতন ঘটে।
• তাৰ পিছত পুনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন আৰম্ভ হয় আৰু পৰৱৰ্তী নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হোৱালৈকে চলি থাকে।

এই শাসন-পৰিবর্তনসমূহে এটা দীৰ্ঘস্থায়ী অস্থিৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে, যাৰ ভিতৰত ১৯৮৩ৰ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।

নিৰ্বাচন ঘোষণা আৰু মূল বিতৰ্ক

১৯৮৩ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে (অর্থাৎ ভাৰত চৰকাৰ) অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন ১৪, ১৭ আৰু ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত অনুষ্ঠিত হ’ব বুলি ঘোষণা কৰে। এই ঘোষণা সময়ত আন্দোলনৰ নেতৃত্বধাৰী পক্ষই ভোটাৰ তালিকা সংশোধন নকৰাকৈ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নকৰিবলৈ দাবী তোলে। দাবীৰ কেন্দ্ৰত আছিল ভোটাৰ তালিকাত অবৈধ অনুপ্ৰবেশ-সম্পৰ্কীয় আশংকা আৰু তাৰ প্ৰভাৱ।

আন্দোলনকাৰী নেতৃত্বই নিৰ্বাচন বৰ্জন কৰাৰ লগতে প্ৰতৰোধ কৰিবলৈও জনসাধাৰণক আহ্বান জনায় বুলি তথ্যত উল্লেখ আছে। এই বৰ্জন আহ্বান আৰু চৰকাৰী সিদ্ধান্তৰ মাজত তীব্ৰ মুখামুখি অৱস্থা সৃষ্টি হয়, যাৰ ফলত নিৰ্বাচন-প্ৰক্ৰিয়া সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ তুলনাত অধিক সংঘাতপূৰ্ণ হৈ উঠে।

নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হোৱাৰ পৰিসৰ আৰু ব্যতিক্ৰম

অসম বিধানসভাৰ মুঠ আসন ১২৬। তথাপি এই নিৰ্বাচনত ১২৬খন সমষ্টিত ভোটগ্ৰহণ নহ’ল।

• আন্দোলনকাৰী পক্ষৰ বৰ্জন আহ্বান আৰু পৰিস্থিতিজনিত সীমাবদ্ধতাৰ ফলত ১২৬খনৰ সলনি ১০৯খন সমষ্টিতহে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।
• ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ১৬টা সমষ্টিত চৰকাৰে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰিব নোৱাৰিলে বুলি তথ্যত আছে।
• ৭৬-বিশ্বনাথ বিধানসভা সমষ্টিত এজন প্ৰাৰ্থীৰ মৃত্যু হোৱাত সেই সমষ্টিতো নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত নহ’ল।

এই ঘটনাবলী নিৰ্বাচন-প্ৰশাসনৰ ক্ষেত্ৰত সেই সময়ৰ অনিশ্চয়তা আৰু বাধাসমূহ দেখুৱায়। ইয়াৰ ফলত বিধানসভা গঠনৰ গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াটো স্বাভাৱিক ধাৰাত আগ নাবঢ়া বুলিও মূল্যায়ন কৰা হয়।

হিংসা, বৰ্জন আৰু ভোটদানৰ ধৰণ

উৎস-তথ্য অনুসৰি ১৯৮৩ৰ নিৰ্বাচন “বিভিন্ন হিংসাত্মক ঘটনা”ৰ মাজত অনুষ্ঠিত হয়। এই পৰিস্থিতিত বিশেষকৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ অসমীয়া অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহত ভোটদানৰ হাৰ কম হোৱা বুলি সাধাৰণ বৰ্ণনা পোৱা যায়। ইয়াৰ কাৰণসমূহ একাধিক—বৰ্জন আহ্বান, নিৰাপত্তাজনিত আশংকা, আৰু সমাজত বিৰাজ কৰা উত্তেজনাপূৰ্ণ পৰিৱেশ।

এই অংশত উল্লেখযোগ্য যে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ’লেও, সকলো সমষ্টিত ভোটগ্ৰহণ সম্ভৱ নহোৱা আৰু বহু অঞ্চলত ভোটদান কম হোৱাটোৱে জনমত প্ৰকাশৰ স্বাভাৱিক ব্যাকৰণক বিঘ্নিত কৰে। সেয়েহে ১৯৮৩ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনক কেৱল এটা নিয়মিত সাংবিধানিক ঘটনা নহয়, বরঞ্চ সংকটকালীন ৰাজনৈতিক প্ৰক্ৰিয়া হিচাপেও আলোচনা কৰা হয়।

দলীয় প্ৰেক্ষাপট আৰু ৰাজনৈতিক সৰবৰাহ

১৯৮৩ৰ নিৰ্বাচন-পূৰ্ব পৰ্যায়ত অসমত দলীয় সৰবৰাহ আৰু পুনৰ্গঠন তীব্ৰ আছিল। বিশেষকৈ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ আভ্যন্তৰীণ ধাৰা-উপধাৰা, আৰু বিধায়ক-ভিত্তিক সমৰ্থন-সন্তুলনৰ ওপৰত চৰকাৰ গঠনৰ প্ৰক্রিয়া নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছিল। চৈয়দা আনোৱাৰা টাইমূৰৰ নেতৃত্বত ইন্দিৰা কংগ্ৰেছ চৰকাৰ গঠনৰ সময়ত বিধায়ক স্থানান্তৰ (৪৩জন বিধায়ক দলে অনা) এটা উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক ঘটনা বুলি তথ্যত বৰ্ণিত।

এই প্ৰেক্ষাপটত বিৰোধী মতাদৰ্শৰ দলসমূহো সক্ৰিয় আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে অসমৰ ৰাজনীতিৰ আলোচনা প্রসংগত ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি আৰু ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)ৰ উপস্থিতি উল্লেখযোগ্য, যদিও এই নিৰ্বাচনৰ ফলাফল-সংখ্যা বা নির্দিষ্ট আসন-বিতৰণ সম্পৰ্কীয় তথ্য ইয়াত নিশ্চিতভাৱে দিয়া হোৱা নাই।

তাৎপৰ্য

১৯৮৩ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন অসমৰ গণতান্ত্ৰিক ইতিহাসত এটা সংবেদনশীল দৃষ্টান্ত। একে সময়তে ই দেখুৱায় যে সাংবিধানিক বাধ্যবাধকতা (বিধানসভা পুনৰ্গঠন) আৰু সামাজিক-ৰাজনৈতিক দাবী (ভোটাৰ তালিকা সংশোধন, আন্দোলনৰ উদ্দেশ্য) একে বিন্দুত সংঘাত কৰিলে নিৰ্বাচন-প্ৰক্ৰিয়াই কিমান জটিল ৰূপ ল’ব পাৰে। ১২৬খন আসনৰ সলনি ১০৯খনত নিৰ্বাচন, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ একাংশত ভোটগ্ৰহণ অসম্ভৱ হোৱা, আৰু হিংসা-আশংকাৰ মাজত কম ভোটদান—এই সকলোয়ে মিলি ১৯৮৩ৰ নিৰ্বাচনক সংকটকালীন নিৰ্বাচন হিচাপে চিহ্নিত কৰে।

আৰু চাওক

• অসম আন্দোলন
• অসম বিধানসভা
• ভাৰত চৰকাৰ
• ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা
• গোলাপ বৰবৰা
• ইন্দিৰা গান্ধী
• চৈয়দা আনোৱাৰা টাইমূৰ
• কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ
• ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
• হিতেশ্বৰ শইকীয়া
• ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)
• ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি
• শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ
• দেৱানন্দ কোঁৱৰ
• মৰাণ