ছালাহুদ্দিন আয়ুবী

ছালাদিন বা ছালাহ আল-দিন আল-আয়ুবী বুলিও কোৱা হয়। ছিৰিয়া আৰু ইজিপ্তৰ চুলতান আছিল।^১তেখেতৰ জন্ম হৈছিল ১১৩৭-১১৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত বৰ্তমানৰ ইৰাকৰ টিক্ৰিটত। তেওঁক মুছলমানসকলৰ এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক নেতা হিচাপে গণ্য কৰা হয় ৷^২ আয়ুবী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু ১১৭৪ চনৰ পৰা ১১৯৩ চনলৈকে শাসন কৰিছিল। তেওঁ মূলতঃ মুছলমান সেনাবাহিনীক একত্ৰিত কৰি জেৰুজালেম পুনৰ দখল কৰাৰ বাবে পৰিচিত।^৩

জীৱনৰ অভিলেখ

১১৩৭ খ্ৰীষ্টাব্দ ইৰাকৰ টিক্ৰিটত ছালাহুদ্দিনৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃ আয়ুব ইবনে ছাদি যি টিকৰিত দুৰ্গৰ সামৰিক নেতা আৰু শাসক আছিল। তেওঁ আব্বাছি খিলাফতৰ প্ৰাদেশিক গৱৰ্ণৰ আছিল আৰু নাজমুদ্দিন (ধৰ্মীয় তাৰকা) নামেৰে পৰিচিত আছিল। ইমামুদ্দিন জেংগীৰ সাম্ৰাজ্য বিকাশৰ নেতৃত্বত থকা নাজমুদ্দিনে তেওঁৰ পুত্ৰ চালাহুদ্দিনৰ পিছে পিছে গৈছিল। জেংগীৰ উত্তৰাধিকাৰী নুৰুদ্দিন চেংগিদৰ সৈতে শৈশৱৰ বন্ধুত্ব থকা চালাদিনে নুৰুদ্দিন মাহমুদ চাংগীৰ সৈতে সামৰিক সেনাপতি আৰু গৱৰ্ণৰৰ পদত কাম কৰি বংশটো সম্প্ৰসাৰণ কৰে। ১১৭৪ চনত নুৰ আল-দিনৰ মৃত্যুৰ পিছত ছালাডিনে গৃহযুদ্ধত লিপ্ত হোৱা জেনকিডৰ উত্তৰাধিকাৰী আৰু ইউৰোপীয় যুদ্ধাধিপতিসকলৰ পৰা ছিৰিয়া আৰু ইজিপ্তৰ নিয়ন্ত্ৰণ দখল কৰে। ছালাদিনে মুছলমান সেনাৰ নেতৃত্ব দিছিল বিখ্যাত দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় ক্ৰুছেডত ৷ দ্বিতীয় ক্ৰুছেডৰ সময়ত ছালাদিনৰ নেতৃত্বত মুছলমান সৈন্যই জেৰুজালেম জয় কৰে।

জেৰুজালেমত আক্ৰমণ

ছালাদিন আৰু জেৰুজালেমৰ ৰজা বাল্ডউইনৰ মাজত আগ্ৰাসন বিৰোধী চুক্তি কৰা হয় যদিও টেম্পল ৱাৰিয়ৰ্ছৰ এজন আগশাৰীৰ সদস্য ৰেইনল্ডে (শ্বেটিলিয়ানৰ ৰেইনল্ড) ইয়াক বাৰে বাৰে উলংঘা কৰে। ১১৮২ চনত মদিনাত হজৰত মহম্মদৰ সমাধিস্থল ধ্বংস কৰিবলৈ আৰু মুছলমান তীৰ্থযাত্ৰীৰ এটা দলক আক্ৰমণ কৰি হত্যা কৰাৰ বাবে ৰেইনল্ডছক হত্যা কৰিবলৈ সৈন্য প্ৰেৰণ কৰাৰ পিছত জেৰুজালেমৰ ৰজা চতুৰ্থ বাল্ডউইনৰ অনুৰোধত আক্ৰমণ কৰিবলৈ জ্যেষ্ঠ ছালাদিনে যুদ্ধ নকৰাকৈ উভতি আহে কৰক। ১১৮৬ চনত চতুৰ্থ বাল্ডউইনৰ মৃত্যুৰ পিছত কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্তি পোৱা ৰেইনল্ডে হজ গোটটোক আক্ৰমণ কৰি হত্যা কৰে আৰু মহিলাসকলক ধৰ্ষণ কৰে। যাৰ ফলত চালাদিনে জেৰুজালেমত আক্ৰমণ কৰে। ধৰ্ষণ কৰি হত্যা কৰাসকলৰ ভিতৰত ছালাহুদ্দিনৰ ভগ্নীও আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। কিন্তু ভনীয়েকক চকীদাৰে বচালে বুলিও এটা মতামত আছে। ১১৮৭ চনৰ ৪ জুলাইত হিটৱীন (আজিৰ ইজৰাইলৰ টাইবেৰিয়াছ)ৰ টাবাৰিয়াহৰ ঢালত চালাদিনৰ সৈন্য আৰু জেৰুজালেমৰ সৈন্যৰ মাজত সংঘৰ্ষ হয়। আৰব সেনাৰ নেতা আছিল চালাহুদ্দিন মুলফাৰ কুকবুৰী আৰু মুলফাৰ উমৰ আছাদু শ্বাম ৷ জেৰুজালেমৰ ৰজা লুচিগনানৰ গাই,ৰেমণ্ড আৰু জেনেৰেল ৰেইনল্ডে ইউৰোপীয় সেনাবাহিনীৰ নেতৃত্ব দিছিল। তীব্ৰ যুদ্ধত আৰব সৈন্য বিজয়ী হয়। ৰেইনল্ডছকে ধৰি বহু সম্ভ্ৰান্ত লোকক বন্দী কৰি লোৱা হৈছিল। ছালাহুদ্দিন আয়ুবীয়ে প্ৰতিশোধ লয় আৰু ৰজা গাক আশ্ৰয় দিয়া ৰেইনল্ডছৰ মূৰ কাটি পেলায়। কিন্তু আক্ৰমণৰ নেতৃত্ব দিছিল। তীৰ্থযাত্ৰী গোটটোক আক্ৰমণ কৰি ক্ৰুছেডাৰসকলে গোটেই সৈন্যবাহিনীক তৰোৱালৰ ওচৰত ৰাখিলে আৰু এটাও তৰোৱাল নাথাকিল। চালাদিনৰ ষ্টুয়াৰ্ড ইমামুদ্দিনে এই ঘটনাৰ বৰ্ণনা এনেদৰে কৰিছে। হিটৱীন যুদ্ধৰ পিছত চুলতানে অপৰাধীসকলৰ মূৰ কাটি পেলোৱাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে আৰু এই উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা পণ্ডালত পণ্ডিত, চুফী, চালাহুদ্দিন আৰু আউলিয়া (মুছলমান ধৰ্মপৰায়ণ আত্মা) ৰ উপস্থিতিত শাস্তি সম্পন্ন কৰে।

ইউৰোপীয় সেনাক জয় কৰাৰ পিছত আৰব সেনাই আক্কা, নাছিৰা, হাইফা, নাবলুছ, জাফা, বায়ৰেউথ, বেথলেহম আৰু ৰামলা চহৰ দখল কৰি জেৰুজালেমৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। ১১৮৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত চালাদিনে জেৰুজালেম ঘেৰাও কৰি দেৱাল ভাঙি ঠাই সৃষ্টি কৰে। বালিয়ান (ইবিলিনৰ বালিয়ান)ৰ নেতৃত্বত বাকী থকা ক্ৰুছেডাৰ বাহিনীয়ে চালাদিনৰ আগমনক প্ৰতিহত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও কোনো ফল নাপালে। ছালাদিনে সৰ্বাত্মক যুদ্ধৰ প্ৰতি আগ্ৰহী নাছিল কাৰণ পবিত্ৰ ঘৰবোৰ ধ্বংস হ’ব। সন্ধিৰ অধীনত আত্মসমৰ্পণ কৰা ক্ৰুছেডাৰসকলৰ বিৰুদ্ধে চালাডিনে কোনো প্ৰতিশোধ লোৱা নাছিল। ইউৰোপীয় কেথলিক যোদ্ধাসকলক ঘৰলৈ যাবলৈ অনুমতি দিছিল আৰু স্থানীয় অৰ্থডক্স ইহুদীসকলক অনুমতি দিছিল। মুছলমানসকলকো এই চহৰত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। জেৰুজালেম জয় কৰাৰ পিছত চালাদিনে এখন সৰু খানকাহ সাজি তাতেই বসতি স্থাপন কৰে। পৰ্ণাশালাৰ দুৱাৰত আল্লাহ। মহম্মদ আৰু চালাহুদ্দিন লিখা আছিল ৷ ইউৰোপীয়সকলে ঘোঁৰাৰ মছজিদলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা আকছা মছজিদ পুনৰ দখল কৰি পুনৰ নামাজ আৰম্ভ কৰে। জুমুৱা খুতবাহ আলেপ্পোৰ মুহীদ্দিন ইবনে আছাকিক নিযুক্ত কৰা হৈছিল। যিজন ছালাহুদ্দিনৰ পথ প্ৰদৰ্শক, আধ্যাত্মিক ঋষি আৰু দামাস্কাছৰ খালী আছিল। যিয়ে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে ছালাহুদ্দিনৰ জৰিয়তে কুদছৰ মুক্তি বাস্তৱায়িত হ’ব। ১১৮৯ চনত ইংলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম ৰিচাৰ্ডে জেৰুজালেম জয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যদিও ইয়াৰ অন্ত পৰিল বিফল। ইয়াৰ পিছত দুয়োটা গোটে আৰু যুদ্ধ নথকাৰ ৰামলা চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে।

ব্যক্তিত্ব আৰু শাসন ব্যৱস্থা

দৃশ্য]]

]]

যদিও তেওঁ আছিল অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ জেনেৰেল আৰু বিশ্বই দেখা এজন সাম্ৰাজ্যবাদী নায়ক, ছালাহুদ্দিন ইতিহাসত এজন দয়ালু, দয়ালু, ন্যায়পৰায়ণ আৰু দেশপ্ৰেমিক হিচাপে পৰিচিত। স্থানীয় মানুহৰ মাজলৈ গৈ যুদ্ধ আৰু বিজয়ৰ সময়ত বৃদ্ধ, নাৰী আৰু শিশুক সুৰক্ষা দিয়াৰ বাবে তেওঁ আগ্ৰহী আছিল। তেওঁ নিজৰ সৈন্যসকলক নিৰ্মম প্ৰতিশোধৰ আশ্ৰয় ল’বলৈ নিদিলে। যদি আপুনি সফলতা লাভ কৰে। তেন্তে আপুনি দয়া আৰু দয়া দেখুৱাব। বন্দীসকলক মুকলি কৰি দিয়া হ’ব। চালাদিনৰ দয়াৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰমাণ জেৰুজালেম বিজয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ১০৯৯ চনত জেৰুজালেম জয় কৰা ইউৰোপীয় সেনাই চহৰখনত গণহত্যা কৰে। ক্ৰুছেডাৰসকলে নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল। যে ঘোঁৰাবোৰে মৃতদেহ আৰু তেজৰ পুখুৰীৰ মাজেৰেও সাঁতুৰিব নোৱাৰে। মহিলাসকলক ধৰ্ষণ কৰা হয় আৰু থলুৱা লোকসকলক দাসত্বত ৰখা হয়। কিন্তু যেতিয়া চালাদিনে জেৰুজালেম জয় কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ কোনো প্ৰতিশোধৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ইউৰোপীয়সকলক নিজৰ গৃহভূমিলৈ উভতি যাবলৈ দিয়া হয় আৰু চালাদিন আৰু তেওঁৰ ভাতৃয়ে বহুতো হতাশগ্ৰস্ত যুদ্ধাপৰাধীৰ জৰিমনা নিজেই পৰিশোধ কৰিবলগীয়া হয়। তেওঁ টাইৰলৈ যোৱাৰ সময়ত পেট্ৰিয়াৰ্ক হাৰকিউলিছ আৰু আনসকলৰ সম্পত্তি সুৰক্ষিত কৰিবলৈ প্ৰটেকাৰ সশস্ত্ৰ দল এটাও নিযুক্তি দিছিল। যুদ্ধত প্ৰতিদ্বন্দ্বী হোৱাৰ পিছতো অসুস্থ চতুৰ্থ বাল্ডউইনে ৰজা ৰিচাৰ্ড আৰু তেওঁৰ চিকিৎসকসকললৈ ফল-মূল আৰু ঔষধ পঠিয়াইছিল। যেতিয়া ৰিচাৰ্ডে যুদ্ধৰ সময়ত ঘোঁৰা হেৰুৱাইছিল আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে দুটা ঘোঁৰা বিখ্যাত চালাদিন-ৰিচাৰ্ড দি যুদ্ধ আৰম্ভ কৰিছিল চিঠিখন চালাদিনৰ মানৱীয়তাৰ আন এক প্ৰমাণ। চালাদিনৰ চৰিত্ৰৰ কোমলতাত সন্তুষ্ট হৈ ৰজা ৰিচাৰ্ডে নিজৰ ভগ্নী ৰাজকুমাৰী জোয়ানক চালাদিনৰ ভাতৃ হিচাপে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়।

ধৰ্মীয় পটভূমি

চালাদিনৰ আধ্যাত্মিকতা আৰু ধৰ্মীয় জ্ঞানৰ প্ৰতি থকা আকৰ্ষণো স্পষ্ট হৈ পৰে। এজন ভক্তি ভক্ত, তেওঁ আছিল বিখ্যাত চুফী সন্ত শ্বেইখ আব্দুল কাদিৰ কৈলানীৰ সংগী ৷ চালাদিনে কাইলীয়াৰ আধ্যাত্মিক সাৰনী কাদিৰিয়া পথ গ্ৰহণ কৰে। আয়ুবী সেনাবাহিনীৰ অধিকাংশই আছিল কাদিৰিয়া আৰু নিছামিয়া চুফী। কোৱা হয় যে পঞ্চাশ শতাংশতকৈ অধিক সৈনিক কাদিৰিয়া চুফী আছিল। তেওঁৰ জীৱন আছিল এজন ত্যাগী, থাম্বা আৰু ছাভিয়াত বাস কৰা আৰু মোটা উলৰ কাপোৰ পিন্ধা। মৃত্যুৰ সময়ত উদ্বৃত্ত সঞ্চয় আছিল ১৪ দিৰহাম। ছালাহুদ্দিন শ্বাফী কৰ্মশাস্ত্ৰ সাৰণিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত শাসক আছিল। এই কাৰণে তেওঁ শ্বাফী পণ্ডিতসকলক মুফতী হিচাপে নিয়োগ কৰিছিল। ইমাম শ্বাফীৰ সন্মানত চুলতানে তেওঁৰ সমাধিস্থলৰ কাষতে এখন বৃহৎ দৰগাহ আৰু ধৰ্মীয় বিদ্যালয় নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াক কুব্বাতু শ্বাফী বুলি জনা যায় ৷ ছালাহ আল-দিন, যি এজন আশ্বাৰী আকীদাৰ আছিল। ইজিপ্তৰ চুফীসকলৰ বাবে এটা বৃহৎ মছজিদ নিৰ্মাণ কৰি আৰু দৰগাহ, মিলাদ শ্বৰীফ আৰু মৌলিদসকলৰ বাবে আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াই চুফীসকলক সহায় কৰিছিল। চুলতানৰ সেনাৰ সেনাপতি ৰজা মুলাফৰে নবী দিৱস জনপ্ৰিয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। তেওঁৰ শাসনৰ উচ্চতাত ছিৰিয়া আৰু ইজিপ্তৰ উপৰিও হিজাজ, মেছ'পটেমিয়া, য়েমেন, আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কিছু অংশ আয়ুবী শাসনৰ অধীনলৈ আহে। তেওঁ দেশৰ প্ৰতিটো কোণতে ধৰ্মীয় বিদ্যালয়, চুফী পৰ্ণা বিদ্যালয়, আইন বিদ্যালয় আৰু দাৰ্শনিক-বৈজ্ঞানিক মহাবিদ্যালয় আৰম্ভ কৰি বৃহৎ বৌদ্ধিক অগ্ৰগতি সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ছালাহুদ্দিনে এনে এক পাঠ্যক্ৰমৰ কল্পনা কৰিছিল যিয়ে মহিলাসকলৰ বাবে শিক্ষাৰ লগতে সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ ব্যৱস্থা কৰিব। তেওঁ ৰাজপ্ৰসাদসমূহৰ ঠাইত প্ৰশাসনিক কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে মছজিদ, চিকিৎসালয়, খানকাহ আৰু দুৰ্গ স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল আৰু কৃষিৰ বাবে উচ্চ পৰ্যায়ৰ জলসিঞ্চনৰ আঁচনিৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। খানখাহু চালাহিয়াহ। চালাহুদ্দিনে নিৰ্মাণ কৰা ছাৱিয়াতু কুতনিয়া আৰু চাৱিয়াতুল জিৰহিয়া স্কুল আৰু মাদ্ৰাছতুল মানশ্বাহ, খুনছানিয়াহ আৰু চালাহিয়াহ মাইমুনিয়াহ আদি বিদ্যালয় অতি বিখ্যাত আছিল।

মৃত্যু

১১৯৩ চনৰ ৪ মাৰ্চত দামাস্কাছত ছালাহুদ্দিনৰ মৃত্যু হয়। ইমামুদ্দিনে চালাহুদ্দিনৰ শেষ দিনবোৰৰ বৰ্ণনা কৰিছে। শ্বেইখ ইবনে জাকি গভীৰ নিশা অসুস্থ ছালাদিনক চাবলৈ আহিছিল ৷ ইমান অকালতে অহাত তেওঁৰ অভ্যাস নাছিল। তেওঁ ছালাদিনৰ কাষত কোৰআন পাঠ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিলে ৷ শ্বেইখ আবুল জাফৰে কোৰআন পাঠ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে ৷ ৰাতিপুৱাতে তেওঁ আপোনাৰ ঈশ্বৰ বুলি বাক্য পাঠ কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ বাহিৰে আন কোনো ইবাদত নাই। ছালাহুদ্দিনৰ চকু লাহে লাহে মেলিলে আৰু তেওঁ সত্য উচ্চাৰণ কৰিলে আৰু চকু দুটা চিৰদিনৰ বাবে বন্ধ হৈ গ’ল। তেওঁৰ সমাধি ছিৰিয়াৰ উমাইয়াদ মছজিদৰ চালাহুদ্দিন দৰগাহত। ই দামাস্কাছৰ মূল পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।

তথ্য উৎস

a"ছালাহুদ্দিন