উত্তম মহান্তি

উত্তম মহান্তি (২৩ ডিচেম্বৰ ১৯৫৮ – ২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫) এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন অভিনেতা আছিল। তেওঁ নিজৰ অভিনয় জীৱনত ১৩৫খনৰো অধিক ওড়িশাৰ চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ লগতে প্ৰায় ৩০খন বঙালী ভাষা চলচ্চিত্ৰ আৰু এখন হিন্দী ভাষা চলচ্চিত্ৰ নয়া জহৰত অভিনয় কৰিছিল।

প্ৰাথমিক জীৱন

মহান্তিৰ জন্ম আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল বৰিপাদাত কৰণ পৰিয়ালত। ১৫০ বছৰ আগতে তেওঁৰ দাদা বৰিপাদাত বসতি স্থাপন কৰিছিল। এম কে চি হাইস্কুলৰপৰা প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰে। সৰুতে তেওঁ অতি দুষ্ট আছিল যিয়ে বাহিৰৰপৰা সতেজ অভিযোগ আনিছিল। মেট্ৰিক পাছ কৰি তেওঁ বৰিপাদাৰ মহাৰাজ পূৰ্ণচন্দ্ৰ মহাবিদ্যালয়ত বিজ্ঞান শাখাত ইণ্টাৰমিডিয়েট আৰু স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। কলেজীয়া দিনত তেওঁ অভিনয়ৰ প্ৰতি অধিক প্ৰবল আছিল। তেওঁ সদায় নাটকত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বেডমিণ্টন আৰু টেবুল টেনিছৰ দৰে খেলৰ প্ৰতিও তেওঁৰ সমানেই আকৰ্ষণ আছিল। স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত চাৰ্টাৰ্ড একাউণ্টেন্সিৰ বাবে লুধিয়ানালৈ যায়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ প্ৰয়াত অৰুণৰ লগত থাকে। কিছুদিন কলকাতাত থকা মহান্তিয়ে তাতেই চাৰ্টাৰ্ড একাউণ্টেন্সি পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰিছিল। বৰিপাদৰ লগত তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল।

অভিনয় জীৱন

বাৰিপদাত অভিমান নামৰ এখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ হোৱাৰ খবৰ পাই উত্তম মহান্তিয়ে চলচ্চিত্ৰত ভাগ্য পৰীক্ষা কৰাৰ আশাৰে নিজ গৃহচহৰলৈ উভতি আহে। মুখ্য চৰিত্ৰটোৰ বাবে বহু প্ৰতিযোগী থাকিলেও পৰিচালক সাধু মেহেৰে উত্তম মহান্তিৰ সামৰ্থ্য আৰু ৰূপৰ প্ৰতি বিশেষ আগ্ৰহ দেখুৱায় আৰু তেওঁক বাছনি কৰে। সেই ছবিখনৰ জৰিয়তে সহ-অভিনেত্ৰী ৰীতা চন্দৰো অভিনয় জীৱনৰ আৰম্ভণি হয়। শ্বুটিঙৰ প্ৰথম দিনা উত্তম মহান্তি সুসজ্জিত কাপোৰ পিন্ধি উপস্থিত হোৱাত পৰিচালকে তেওঁক এজন দৰিদ্ৰ লোকৰ ৰূপত সাজিবলৈ কৈ পুনৰ পুৰণি আৰু মলিন কাপোৰ পিন্ধি, মেকআপ নোহোৱাকৈ অহাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। ১৯৭৭ চনত মুক্তি পোৱা এই চলচ্চিত্ৰখন ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হয়।

ইয়াৰ পাছতে উত্তম মহান্তিয়ে অভিনয়ক পেচা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে আৰু ধীৰে ধীৰে ওড়িয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত নিজৰ স্থান সুদৃঢ় কৰে। কলকাতাত থকা অৱস্থাত পৰিচালক ধীৰ বিশ্বাসৰ আগন্তুক গৌৰী ছবিখনৰ প্ৰস্তাৱ লাভ কৰিলেও পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো প্ৰশান্ত নন্দক দিয়া হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মহাশ্বেতা ৰায়ৰ বিপৰীতে পতি-পত্নী ছবিখনত অভিনয় কৰে। ইয়াৰ পাছত নিঝুম ৰাতিৰ সাথী, চিনহা অচিনহা, ৰামায়ণ, তপস্যা, ৰাম বলৰাম আদি একাধিক চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ ৰোমাণ্টিক নায়ক হিচাপে সুপ্ৰতিষ্ঠিত হয়। কেমেৰাৰ আগত স্বাভাৱিক অভিনয় আৰু আধুনিক ব্যক্তিত্বৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় হয়।

উত্তম মহান্তিয়ে ৰীতা চন্দ, সুজাতা আনন্দ, তন্দ্ৰা ৰায়, মহাশ্বেতা ৰায়, দীপা সাহু, শুভ্ৰা পাটি, অপৰাজিতা, বৈশালী, সংগীতা দাসৰ লগতে ৰচনা বেনাৰ্জী আদি বহুতো ওড়িয়া আৰু অন্-ওড়িয়া অভিনেত্ৰীৰ সৈতে সফল জুটি গঢ়ি তোলে। প্ৰায়েই “একমাত্ৰ উদ্যোগ” বুলি অভিহিত উত্তম মহান্তিয়ে প্ৰায় তিনি দশক ধৰি ওড়িয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত আধিপত্য স্থাপন কৰে। বিশেষকৈ ১৯৮০ দশক আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ সৰ্বোচ্চ সময়। সেই সময়ছোৱাৰ বহু ১৯৮০ দশকৰ ওলিউড চলচ্চিত্ৰত তেওঁ মুখ্য ভূমিকাত আছিল। ৰোমাণ্টিক নায়ক, গাঁৱলীয়া যুৱক আৰু চৰিত্ৰ অভিনেতা— সকলো ধৰণৰ ভূমিকাত তেওঁ সাফল্য লাভ কৰে। অভিমান, দণ্ডা বালুঙ্গা আৰু ভক্ত সলাবেগা আদি চলচ্চিত্ৰ আজিও তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে স্মৰণীয়।^১

তেওঁ প্ৰায় ৩০খন বাংলা চলচ্চিত্ৰ আৰু এখন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ নয়া জহৰত, শতাব্দী ৰয়ৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে। ১৯৮০ দশকৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ মহাশ্বেতা ৰায়ৰ বিপৰীতে প্ৰায় ২০খন চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। দুয়োৰে মাজত ব্যক্তিগত সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠিলেও এই সম্পৰ্ক দীৰ্ঘস্থায়ী নহ’ল আৰু পালাটক (১৯৮৫) আছিল তেওঁলোকৰ অন্তিম একেলগে অভিনীত চলচ্চিত্ৰ। ১৯৮৮ চনত প্ৰশান্ত নন্দৰ যা দেৱী সৰ্বভূতেষু ছবিত তেওঁলোকৰ জুটি পুনৰ জনপ্ৰিয় হয়। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাতো দুয়ো বহু চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে।

উত্তম মহান্তিয়ে তেওঁৰ পত্নী অপৰাজিতা মহান্তিৰ বিপৰীতে ৫০খনতকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। তেওঁলোকে প্ৰথমবাৰ অস্তৰঙ্গ (১৯৮২) ছবিত একেলগে অভিনয় কৰে আৰু ১৯৮৭ চনৰ ১৭ মে’ত ভুবনেশ্বৰৰ পৌৰসভা অতিথিশালাত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁৰ সৈতে অভিনয় কৰা আন অভিনেত্ৰীসকলৰ ভিতৰত অনিতা, সুজাতা, তন্দ্ৰা, দীপা, বৈশালী, শুভ্ৰা পাটি আৰু ৰচনা বেনাৰ্জী উল্লেখযোগ্য।

১৯৯৫ চনৰ পাছত বয়স বৃদ্ধিৰ সৈতে তেওঁ চৰিত্ৰ অভিনেতাৰ ভূমিকাত অধিক অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। যশোদা, সুভদ্ৰা, কলমাণিকা আদি ছবিত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিকতো সক্ৰিয় হয়। জে পাখি উড়ে যেতে দূৰা, সাৰা আকাশ, পানাটাকানি আৰু উত্তৰদায়ী আদি ধাৰাবাহিক যথেষ্ট জনপ্ৰিয় হয়। বিশেষকৈ সাৰা আকাশত বিকু ভাইৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয় স্মৰণীয়। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ হিন্দী ধাৰাবাহিক পলাশ আৰু বাংলা ধাৰাবাহিক বিদেশিনী বউতো অভিনয় কৰে। সংগীত এলবাম আৰু ভজনতো তেওঁ অৱদান আগবঢ়ায়।

প্ৰায় দুটা দশক ধৰি শীৰ্ষস্থানত থাকিবলৈ সক্ষম হোৱা উত্তম মহান্তি ওড়িয়া চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসত এক ব্যতিক্ৰমী নায়ক আছিল।^২ ১৯৮০ আৰু ১৯৯০ দশকত তেওঁ উদ্যোগটোৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে। গ্ৰাম্য পটভূমিৰ চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ বিপুল জনপ্ৰিয়তাই বহু সময়ত উদ্যোগটোক আৰ্থিক সংকটৰপৰা উদ্ধাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি সমালোচক আৰু সহ-শিল্পীসকলে উল্লেখ কৰিছে।^৩ মূলধাৰাৰ বাহিৰেও বহু বিকল্পধাৰাৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাৰ মাজত তেওঁ সদায়েই চাহিদাসম্পন্ন আছিল। তেওঁ বহু ওড়িয়া ফিল্মফেয়াৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা বঁটা লাভ কৰিছে আৰু একাধিক সংস্থাই তেওঁক ওলিউড চলচ্চিত্ৰৰ “জীৱন্ত কিংবদন্তি” হিচাপে সন্মানিত কৰিছে।^৪

ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু

মহান্তিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত ভুবনেশ্বৰত বসবাস কৰিছিল। তেওঁ শেষলৈকে ওড়িয়া দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক আৰু চলচ্চিত্ৰত কাম কৰি গৈছিল আৰু ৰাজনীতি ক্ষেত্ৰতো আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ আৰু অপৰাজিতা মহান্তিৰ এজন পুত্ৰ আছে, বাবুশান মহান্তি, যিয়ে ওলিউডত এজন অগ্ৰণী অভিনেতা হিচাপে নিজৰ স্থান সুদৃঢ় কৰিছে।

২০২৫ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত, ৬৬ বছৰ বয়সত, মহান্তিৰ নতুন দিল্লীত মৃত্যু হয়।^৫৬৭

বঁটা আৰু সন্মান

• ২০১২ চনত প্ৰদান কৰা ওড়িশা লিভিং লেজেণ্ড বঁটা^৮
• ফুল-চন্দন, ঝিয়টি সীতা পৰি, দণ্ডা বালুংগা আৰু সুনা চড়েই চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা শিতানত ওড়িশা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা
• তো বিনু অন্যগতি নাহিঁ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা শিতানত ওড়িশা ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা
• ১৯৯৯ চনত প্ৰদান কৰা জয়দেব পুৰস্কাৰ
• Citic Association, চিত্ৰপুৰী, বাণীচিত্ৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ জগত আদি সংস্থাৰপৰা প্ৰদান কৰা বিভিন্ন বঁটা
• ২০০৮ চনত প্ৰদান কৰা পঞ্চম FITFAT Bioscope বঁটা^৯