ইণ্ডিয়া গেট

ইণ্ডিয়া গেট (India Gate; পূৰ্বতে সৰ্বভাৰতীয় যুদ্ধ স্মাৰক নামেৰে জনাজাত) নতুন দিল্লীৰ "আনুষ্ঠানিক অক্ষ"ৰ পূব প্ৰান্তত ৰাজপথ (অফিচিয়েলভাৱে কাৰ্তব্য পথ বুলি কোৱা হয়)ৰ ওচৰত অৱস্থিত এখন যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ। ১৯১৪ চনৰপৰা ১৯২১ চনৰ ভিতৰত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত, ফ্ৰান্স, ফ্লেণ্ডাৰছ, মেছ’পটেমিয়া, পাৰস্য, পূব আফ্ৰিকা, গ্যালিপলি আৰু নিকট আৰু সুদূৰ পূবৰ অন্যান্য ঠাইত মৃত্যু হোৱা ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ ৭৪,১৮৭ জন সৈনিক আৰু তৃতীয় এংলো-আফগান যুদ্ধৰ স্মৃতি স্মৃতিচাৰণ কৰা হয়। গেটখনত যুক্তৰাজ্যৰ কিছুমান সৈনিক আৰু বিষয়াকে ধৰি ১৩,৩০০ সেনাবাহিনীৰ নাম লিখা আছে।^১ ছাৰ এডউইন লুটিয়েন্সৰদ্বাৰা ডিজাইন কৰা এই গেটখনে প্ৰাচীন ৰোমান বিজয়ী তোৰণ যেনে ৰোমৰ আৰ্ক অৱ কনষ্টেণ্টাইনৰ স্থাপত্য শৈলী আৰু পিছৰ স্মৃতিসৌধৰ তোৰণৰ স্থাপত্য শৈলী প্ৰতিফলিত কৰে; ইয়াক প্ৰায়ে পেৰিছৰ আৰ্ক ডি ট্ৰাইমফ, আৰু মুম্বাইৰ গেটৱে অৱ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়।

১৯৭২ চনত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধৰ পিছত তোৰণৰ তলত এটা গঠন নিৰ্মাণ কৰা হয় য’ত ক’লা মাৰ্বলৰ মঞ্চৰ ওপৰত ওলোটা ৰাইফল ৰখা হৈছিল, তাৰ ওপৰত যুদ্ধৰ হেলমেট আৰু চাৰিটা চিৰন্তন শিখা জ্বলি আছিল। অমৰ জোৱান জ্যোতি (অমৰ সৈনিকৰ শিখা) নামৰ এই গঠনটোৱে ১৯৭১ চনৰপৰাই ভাৰতৰ অজ্ঞাত সৈনিকৰ সমাধি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। ইণ্ডিয়া গেট ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ যুদ্ধ স্মৃতিসৌধৰ ভিতৰত গণ্য কৰা হয় আৰু প্ৰতি গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)ত প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই গেটত গৈ অমৰ জোৱান জ্যোতিত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়, তাৰ পিছত গণৰাজ্য দিৱসৰ পেৰেড আৰম্ভ হয়। ইণ্ডিয়া গেট প্ৰায়ে নাগৰিক সমাজৰ প্ৰতিবাদৰ স্থান, আৰু পৰ্যটকৰ মাজত জনপ্ৰিয়।

ইতিহাস

১৯১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ সময়ত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত নিহত হোৱা সৈনিকসকলৰ যুদ্ধ কবৰ আৰু স্মৃতিসৌধ স্থাপনৰ বাবে অস্তিত্ব লাভ কৰা ইম্পেৰিয়েল ৱাৰ গ্ৰেভছ কমিছনৰ কামৰ অংশ হিচাপে ইণ্ডিয়া গেট নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^২ তেতিয়াৰ অল ইণ্ডিয়া ৱাৰ মেম'ৰিয়েল বুলি কোৱা গেটৰ আধাৰশিলা ১৯২১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত ১৬:৩০ বজাত ইম্পেৰিয়েল ইণ্ডিয়ান আৰ্মি, ইম্পেৰিয়েল চাৰ্ভিচ ট্ৰুপছ, কমাণ্ডাৰ-ইন-চিফ আৰু লৰ্ড চেলমছফৰ্ড, ভাইচৰয়ৰ বিষয়া আৰু লোকসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এক অনুষ্ঠানত ভ্ৰমণকাৰী ড্যুক অৱ কন'টে স্থাপন কৰে।^৩ এই উপলক্ষ্যে ভাইচৰয়ে কৈছিল, "ব্যক্তিগত বীৰত্বৰ আলোড়নকাৰী কাহিনীবোৰ, এই দেশৰ বুৰঞ্জীত চিৰদিন জীয়াই থাকিব", আৰু যিটো "জ্ঞাত আৰু অজ্ঞাত" বীৰসকলৰ স্মৃতিত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱা এই স্মৃতিসৌধটোৱে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মক একেধৰণৰ ধৈৰ্য্য আৰু "বীৰত্ব কম নোহোৱাকৈ" কষ্ট সহ্য কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিব।^৩ ড্যুকে ৰজাৰপৰা এটা বাৰ্তাও পঢ়ি শুনাইছিল, য'ত লিখা আছিল, "এই ঠাইত ভাৰতৰ ৰাজধানীৰ মাজ-মজিয়াত ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ বিষয়া আৰু পুৰুষসকলৰ গৌৰৱময় বলিদানৰ কথা ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰিবলৈ এটা স্মৃতি তোৰণ স্থাপন কৰা হ'ব।" অনুষ্ঠানৰ সময়ত ডেকান হৰ্চ, ৩য় চেপাৰ্ছ এণ্ড মাইনাৰ্ছ, ৬ নং জাট লাইট ইনফেণ্ট্ৰি, ৩৪ নং শিখ পাইয়নিয়াৰ্ছ, ৩৯ নং গড়ৱাল ৰাইফলছ, ৫৯ নং চিণ্ড ৰাইফলছ (ফ্ৰণ্টিয়াৰ ফৰ্চ), ১১৭ নং মাৰাঠা আৰু ৫ নং গুৰখা ৰাইফলছে অংশগ্ৰহণ কৰে। এই মাটিৰ মালিক আছিল ঠিকাদাৰ ছাৰ সোভা সিং, যিয়ে নতুন দিল্লীৰ এটা বৃহৎ অংশ নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল আৰু তেওঁ আছিল প্ৰাথমিক ঠিকাদাৰ।^৪৫

১৯৩১ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত আধাৰশিলা স্থাপনৰ দহ বছৰৰ পাছত লৰ্ড ইৰউইনে এই স্মৃতিসৌধটো উদ্বোধন কৰে আৰু তেওঁ এই উপলক্ষে কয় যে "যিসকলে আমাৰ পিছত এই স্মৃতিসৌধটো চাব তেওঁলোকে ইয়াৰ উদ্দেশ্যৰ ওপৰত বিবেচনা কৰিলে হয়তো সেই বলিদান আৰু সেৱাৰ বিষয়ে চিন্তা কৰিব পাৰে যিটো ইয়াৰ দেৱালত নামসমূহে লিপিবদ্ধ কৰিছে।"^৬ স্মৃতিসৌধটোৰ আধাৰশিলা স্থাপন আৰু ইয়াৰ উদ্বোধনীৰ মাজৰ দশকটোত ৰে'ল-লাইন যমুনা নদীৰ কাষেৰে চলাবলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু ১৯২৬ চনত নতুন দিল্লী ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰা হয়।^৭

প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া ১৯:০০ বজাৰ পৰা ২১:৩০ বজালৈ আলোকিত হৈ থকা গেটখনে আজি দিল্লীৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটনস্থলী হিচাপে কাম কৰে। গেটখন যাতায়তৰ বাবে বন্ধ নোহোৱালৈকে গাড়ীবোৰে গেটখনৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰিছিল। গণৰাজ্য দিৱসৰ পেৰেড ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ইণ্ডিয়া গেটৰ চাৰিওফালে পাৰ হৈ যায়। ২০১১ চনৰ দুৰ্নীতি বিৰোধী আন্দোলনকে ধৰি ইণ্ডিয়া গেট প্ৰায়ে নাগৰিক সমাজৰ প্ৰতিবাদৰ স্থান হৈ আহিছে। ^৮৯১০

২০১৭ চনত ইণ্ডিয়া গেটক ইংলেণ্ডৰ লেষ্টাৰৰ আৰ্ক অৱ ৰিমেমব্ৰেন্সৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো একে ধৰণৰ ডিজাইনৰ কিন্তু সৰু আকাৰৰ আন এটা লুটিয়েন্স যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ। এটা অনুষ্ঠানত যুক্তৰাজ্যৰ ভাৰতৰ উচ্চায়ুক্তই লেষ্টাৰৰ আৰ্ক অৱ ৰিমেম্বৰেন্সত মাল্যাৰ্পণ কৰে আৰু ভাৰতৰ ব্ৰিটিছ উচ্চায়ুক্তই ইণ্ডিয়া গেটত মাল্যাৰ্পণ কৰে।^১১

ডিজাইন আৰু গঠন

নতুন দিল্লীৰ মুখ্য স্থপতিই নহয় ইম্পেৰিয়েল ৱাৰ গ্ৰেভছ কমিছনৰ সদস্য আৰু ইউৰোপৰ যুদ্ধ কবৰস্থান আৰু স্মৃতিসৌধৰ অন্যতম আগশাৰীৰ ডিজাইনাৰ ছাৰ এডউইন লুটিয়েন্সে এই স্মৃতিদ্বাৰৰ ডিজাইন কৰিছিল। তেওঁ ইউৰোপত ছয়ষষ্ঠিটা যুদ্ধ স্মৃতিসৌধৰ ডিজাইন কৰিছিল, য'ত ১৯১৯ চনত লণ্ডনত নিৰ্মিত অতি শ্ৰদ্ধাৰ চেনোটাফ আছিল, যিটো প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত নিৰ্মিত প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ আছিল, যাৰ বাবে তেওঁক ব্ৰিটিছ প্ৰধানমন্ত্ৰী ডেভিদ লয়ড জৰ্জে নিযুক্তি দিছিল।^১২ লণ্ডনৰ স্মৃতিসৌধৰ দৰেই নতুন দিল্লী স্মৃতিসৌধটোও ধৰ্মনিৰপেক্ষ স্মৃতিসৌধ, ধৰ্মীয় আৰু "ক্ৰছৰ দৰে সাংস্কৃতিকভাৱে নিৰ্দিষ্ট আইকনগ্ৰাফী"ৰপৰা মুক্ত। তেওঁৰ জীৱনীকাৰ ক্ৰিষ্টোফাৰ হাছিৰ মতে, লুটিয়েন্সে "মৌলিক শৈলী"ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিটো "ধৰ্মীয় অলংকাৰমুক্ত সৰ্বজনীন স্থাপত্য শৈলী"ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি স্মৃতিচাৰণ শৈলী।

ইণ্ডিয়া গেট, যাক "আৰ্ক ডি ট্ৰাইমফৰ সৃষ্টিশীল পুনৰ্গঠন" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, ইয়াৰ জোখ বৃহত্তৰ গেটৱেৰ ওপৰেৰে ৩০ ফুট (৯.১ মিটাৰ) আৰু ই কিংছৱেৰ পূব অক্ষীয় মূৰত অৱস্থিত, বৰ্তমান কৰ্তব্য পথ, নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় পথ আৰু মূল আনুষ্ঠানিক শোভাযাত্ৰা পথ।^১২ ৪২ মিটাৰ উচ্চতাৰ (১৩৮ ফুট) ইণ্ডিয়া গেটখন ৰঙা ভৰতপুৰ শিলৰ নিম্ন ভিত্তিত থিয় হৈ ক্ৰমান্বয়ে সূৰ্য্যৰ ৰশ্মিৰ ফ্ৰিজৰ ওপৰত বিশাল কৰ্ণিচলৈ উঠি যায়। ওপৰৰ অগভীৰ গম্বুজযুক্ত বাটিটো বৰ্ষপূৰ্তিৰদিনা জ্বলি থকা তেলেৰে ভৰোৱাৰ উদ্দেশ্য আছিল যদিও এনে কৰাটো খুব কমেইহে হয়। প্ৰায় ৬২৫ মিটাৰ (২,০৫১ ফুট) ব্যাসৰ স্মৃতিসৌধ-গেট ষড়ভুজ কমপ্লেক্সটোৰ আয়তন প্ৰায় ৩০৬,০০০ মিটাৰ বৰ্গফুট (৩,২৯০,০০০ বৰ্গফুট)।

ইণ্ডিয়া গেটৰ গঠন আয়তাকাৰ, চাৰিটা মুখৰ প্ৰতিটোতে এটা ডাঙৰ তোৰণ, কিন্তু দীঘল কাষৰ তোৰণবোৰ ডাঙৰ আৰু ওখ। চুটি কাষৰ খোলাবোৰ তলত বন্ধ হৈ থাকে, দুৱাৰৰ দুৱাৰ আছে, কিন্তু ওপৰলৈ ওখকৈ খোলা থাকে। কাৰিকৰীভাৱে চাৰিটা তোৰণে অট্টালিকাটোক চতুৰ্ভুজ কৰি তোলে। চুটি কাষৰ তোৰণবোৰৰ বন্ধ তলৰ অংশৰ ওপৰত এটা ডাঙৰ শিলৰ অলংকাৰ আছে। দুয়োটা আকাৰৰ তোৰণ ওপৰলৈ উঠি অহা স্তৰত অট্টালিকাটোৰ চাৰিওফালে মল্ডিং চলি থাকে আৰু তোৰণবোৰৰ মূল শিলবোৰ অলপ ওলাই থাকে। চুটি কাষৰ তোৰণত থকা কীষ্টোনবোৰৰ ওপৰৰ অংশই ওখ দীঘল কাষৰ তোৰণৰ ভিত্তি স্তৰত মল্ডিঙৰ তলৰ অংশ স্পৰ্শ কৰে। তোৰণৰ চিলিং আৰু তলৰ ফালবোৰ ভালদৰে ব্যৱধানত ৰখা তহবিলৰে সজাই তোলা হৈছে।

শিলালিপি

ইণ্ডিয়া গেটৰ কৰ্নিচত সাম্ৰাজ্যবাদী সূৰ্য্য অংকিত আছে আনহাতে তোৰণৰ দুয়োকাষে INDIA, তাৰ কাষে কাষে MCMXIV ('১৯১৪'; বাঁওফালে) আৰু MCMXIX ('১৯১৯'; সোঁফালে) তাৰিখ আছে। তলত INDIA শব্দটো ডাঙৰ আখৰেৰে লিখা আছে:

ফ্ৰান্স আৰু ফ্লেণ্ডাৰছ, মেছ’পটেমিয়া আৰু পাৰ্চিয়া, পূব আফ্ৰিকা, গ্যালিপলি আৰু নিকট আৰু সুদূৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ অন্যান্য ঠাইত মৃত্যু হোৱা আৰু সন্মানিত ভাৰতীয় সেনাৰ পতিত সৈনিকসকললৈ আৰু লগতে যিসকলৰ নাম ইয়াত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে আৰু যিসকল উত্তৰ পশ্চিম সীমান্তত আৰু তৃতীয় আফগান যুদ্ধৰ সময়ত ভাৰতত পতিত হৈছিল তেওঁলোকৰ পৱিত্ৰ স্মৃতিলৈ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি।

১৩,৩১৩টা নাম খোদিত কৰা হৈছে ইয়াৰে ১২,৩৫৭টা ভাৰতীয়।^১৩১ স্মৃতিসৌধত থকা নামসমূহ পঢ়িবলৈ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ যদিও কমনৱেলথ যুদ্ধ কবৰ আয়োগৰ (CWGC) ৱেবছাইটত দেখা যায়, য'ত নামসমূহৰ তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে য'ত নিজ নিজ মৃত্যুৰ তাৰিখ, ইউনিটৰ নাম, ৰেজিমেণ্ট, গেটত নাম লিখা ঠাই, স্থান আৰু অন্যান্য তথ্যৰ তালিকা দিয়া হৈছে।^১৪

কেনপি

গেটৰ পৰা প্ৰায় ১৫০ মিটাৰ (৪৯০ ফুট) পূবে ছয়টা পথৰ সংযোগস্থলত ৭৩ ফুট (২২ মিটাৰ) উচ্চতাৰ এটা গম্বুজ আছে, যিটো মহাবলীপুৰমৰ পৰা ষষ্ঠ শতিকাৰ মণ্ডপ এটাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত। লুটিয়েন্সে গম্বুজযুক্ত চালি আৰু ইয়াৰ বেলকনিখনক সহায় কৰিবলৈ চাৰিটা দিল্লী অৰ্ডাৰৰ স্তম্ভ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।^১৫১৬

ৰজা-সম্ৰাট পঞ্চম জৰ্জৰ মূৰ্তি

১৯৩০ চনৰ শৰৎ কালত ৰাজকীয় ৰাজ্য কাপুৰথালাৰ মহাৰাজা জগতজিৎ সিঙে ভাৰতীয় ৰাজকীয় ৰাজ্যসমূহৰ মাজত এক আহ্বানৰ আয়োজন কৰি শেহতীয়াকৈ চেপ্চিছ ৰোগৰ পৰা আৰোগ্য লাভ কৰা ৰজা-সম্ৰাট পঞ্চম জৰ্জৰ প্ৰতিমূৰ্তি নতুন দিল্লীত স্থাপন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।^১৭ প্ৰথমতে ধাৰণা কৰা ধৰণে এই মূৰ্তিটোত সম্ৰাটক হাউডাত ৰঙা শিলৰ মাৰ্বলৰ হাতীত উঠি থকা দেখা গ’লহেঁতেন; সেই সময়ত পেৰাছলটো ডিজাইনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাছিল।^১৮ পঞ্চম জৰ্জে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে অনুমোদন জনোৱা চূড়ান্ত ধাৰণাটোৱে হাতীটোক আঁতৰাই পেলায়, ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ৰঙা শিলৰ চালি আৰু মঞ্চ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল, পিছৰটোৰ উচ্চতা ৩৪.৫ ফুট (১০.৫২ মিটাৰ) আছিল।^১৯ দিল্লী দৰবাৰ আৰু ইম্পেৰিয়েল ষ্টেট ক্ৰাউনৰ ৰাজ অভিষেকৰ পোছাক পিন্ধা ১৮.৭৫ ফুট (৫.৭২ মিটাৰ) উচ্চতাৰ মাৰ্বলৰ মূৰ্তি এটা ব্ৰিটিছ গ্ল'বাছ ক্ৰুচিগাৰ আৰু ৰাজদণ্ড লৈ ৰজা-সম্ৰাটৰ মূৰ্তি এটা স্থাপন কৰা হৈছিল, য'ত ৰজাৰ জাতীয় পতাকা আৰু GEORGE V R I, the "RI" লিখা আছিল য'ত তেওঁক 'ৰেক্স ইম্পেৰেটৰ' বা 'ৰজা সম্ৰাট' বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছিল।^১৯২০

মূৰ্তি আৰু পেডেষ্টেলৰ মিলি উচ্চতা আছিল ৫৩.২৫ ফুট (১৬.২৩ মিটাৰ); পেডেষ্টেল আৰু কেন'পিৰ ডিজাইন লুটিয়েন্সে কৰিছিল যদিও মূৰ্তিটোৰ ডিজাইন ৰয়েল একাডেমী অৱ আৰ্টছৰ চাৰ্লছ চাৰ্জেণ্ট জেগাৰে কৰিছিল। চালিখনৰ ওপৰত সোণালী ৰঙৰ টিউডাৰ মুকুট আছিল আৰু ইয়াত পঞ্চম জৰ্জৰ ৰয়েল চাইফাৰ আছিল,^২১ সম্পূৰ্ণ কৰা স্মৃতিসৌধটোৰ উদ্দেশ্য আছিল "ভাৰতৰ শাসকীয় ৰাজকুমাৰ আৰু প্ৰধানসকলৰ ৰজা-সম্ৰাটৰ ব্যক্তি আৰু সিংহাসনৰ প্ৰতি আনুগত্য আৰু মোহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা"।^১৯ জেগাৰৰ অকাল মৃত্যুৰ পিছত ইংলেণ্ডত তেওঁৰ এজন সহায়কে প্ৰতিমূৰ্তিটোৰ মূৰ আৰু মুকুট সম্পূৰ্ণ কৰি তাৰ পিছত ভাৰতলৈ প্ৰেৰণ কৰে, আনহাতে স্মৃতিসৌধটোৰ বাকী অংশ ভাৰতত খোদিত কৰা হয়।^২২

১৯৩৬ চনৰ শৰৎকালত,^২২ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ মাজত প্ৰতিমূৰ্তিটো স্থাপন কৰাটোৱে ইয়াক স্বাধীনতা কৰ্মীসকলৰ লক্ষ্য কৰি তুলিছিল; ১৯৪৩ চনৰ ৩ জানুৱাৰীৰ নিশা ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সময়ত হেমৱতী নন্দন বহুগুণ আৰু মনুভাই শ্বাহে মূৰ্তিটোৰ ওপৰত উঠি নাক ভাঙি "অত্যাচাৰীৰ মৃত্যু" বুলি লিখা এটা ডাঙৰ ক'লা কাপোৰেৰে মেৰিয়াই দিয়ে।^২৩ ১৯৪৭ চনত দেশৰ স্বাধীনতাৰ পিছত দুটা দশক ধৰি এই মূৰ্তিটো মূল স্থানত থিয় হৈ আছিল যদিও বিশেষকৈ স্বাধীনতাৰ দশম বৰ্ষপূৰ্তি আৰু ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় বিদ্ৰোহৰ শতবাৰ্ষিকীৰ পিছত ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় স্থানত ইয়াৰ উপস্থিতি অব্যাহত থকাৰ বাবে কিছুমান ৰাজনৈতিক দলে ক্ৰমান্বয়ে আপত্তি প্ৰকাশ কৰে।^২০ ১৯৫৮ চনৰ ১২–১৩ আগষ্টৰ নিশা পঞ্চম জৰ্জৰ ৰাজকীয় চিহ্ন আৰু চালিৰ ওপৰত থকা টিউডাৰ মুকুট আঁতৰোৱা হয়।^২১

সমাজবাদী সংসদৰ সদস্যসকলৰ হেঁচা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে তেতিয়াৰ গৃহ পৰিক্ৰমা বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী ললিত নাৰায়ণ মিশ্ৰই ১৯৬৪ চনৰ মে' মাহত কয় যে ১৯৬৬ চনৰ ভিতৰত ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানীৰ পৰা সকলো ব্ৰিটিছ মূৰ্তি আঁতৰাই পেলোৱা হ'ব।^২০ ১৯৬৫ চনৰ স্বাধীনতা দিৱসৰ দুদিন আগতে সমযুক্ত সমাজবাদী পাৰ্টিৰ সদস্যসকলে সেই স্থানত পহৰা দি থকা দুজন কনিষ্টবলক পৰাস্ত কৰি মূৰ্তিটো আলকাতৰাৰে ঢাকি দিয়ে আৰু ইয়াৰ সাম্ৰাজ্যবাদী মুকুট, নাক আৰু এটা কাণ বিকৃত কৰি স্মৃতিসৌধটোত সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ ফটোও থৈ যায়।^২০ ফলত বিৰূপ প্ৰচাৰ আৰু পৰিস্থিতিৰ ওপৰত ক্ৰমাৎ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো প্ৰতিমূৰ্তিটো স্থানান্তৰিত কৰাৰ বিষয়টো কেইবাবছৰ ধৰি টানি চলি থাকিল।^২০ ব্ৰিটিছ চৰকাৰে উপযুক্ত স্থান আৰু পৰ্যাপ্ত ধনৰ অভাৱৰ বাবে এই স্মৃতিসৌধটো যুক্তৰাজ্যলৈ ঘূৰাই পঠোৱাৰ প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰে, আনহাতে নতুন দিল্লীত থকা ব্ৰিটিছ উচ্চায়ুক্তই সীমিত ঠাইৰ বাবে প্ৰতিমূৰ্তিটো নিজৰ চৌহদলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে।^২০ প্ৰতিমূৰ্তিটো দিল্লীৰ এখন উদ্যানলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল জাতীয়তাবাদী ভাৰতীয় জনসংঘই, যিটো তেতিয়া চহৰখনত ক্ষমতাত আছিল।^২০ অৱশেষত ১৯৬৮ চনৰ শেষৰ ফালে এই মূৰ্তিটো চালিৰ তলৰ পৰা আঁতৰাই কিছু সময়ৰ বাবে মজুত কৰি ৰখা হয়, তাৰ পিছত দিল্লীৰ ক'ৰ'নেচন পাৰ্কলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, য'ত ই ব্ৰিটিছ ৰাজ যুগৰ অন্যান্য মূৰ্তিৰ সৈতে যোগ দিয়ে।^২০

প্ৰতিমূৰ্তিটো আঁতৰোৱাৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত প্ৰায়ে মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধীৰ মূৰ্তি এটা চালিৰ তলত ৰখাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল।^২০ আনকি এই পৰামৰ্শৰ ওপৰত ভাৰতীয় সংসদতো আলোচনা কৰা হয়। ১৯৮১ চনত সংসদত চৰকাৰে এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰত নিশ্চিত কৰিছিল যে খালী চালিৰ তলত গান্ধীৰ মূৰ্তি স্থাপনৰ কথা বিবেচনা কৰি আছে, কিন্তু ইয়াৰ পৰা একো নহ'ল।^২৪

সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ মূৰ্তি

য়ে ২০২২ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত নতুন দিল্লীত ইণ্ডিয়া গেটত, ‘কৰ্তাব্য পথ’ উদ্বোধনৰ সময়ত নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ মূৰ্তি উন্মোচন কৰে।]]

২০২২ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ঘোষণা কৰে যে ইণ্ডিয়া গেটৰ চালিত সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপন কৰা হ’ব। তেওঁৰ ১২৫ সংখ্যক জন্ম জয়ন্তীৰ দুদিন পূৰ্বে এই ঘোষণা। ২০২২ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীত এই স্থানত ২৮ ফুট উচ্চতা আৰু ৬ ফুট বহল বসুৰ এটা ৩ডি হ'ল'গ্ৰাফিক মূৰ্তি উদ্বোধন কৰা হয়, যাক পৰাক্ৰম দিৱস (সাহস দিৱস) হিচাপে উদযাপন কৰা হয়।^২৫২৬ এই উপলক্ষে দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনাৰ দৃষ্টান্তমূলক কামৰ বাবে বসুৰ নামত এটা বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ২০২২ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ইণ্ডিয়া গেটৰ সমীপত নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ নৱনিৰ্মিত প্ৰতিমূৰ্তি উদ্বোধন কৰে।

অমৰ জোৱান জ্যোতি

অমৰ জোৱান জ্যোতি বা অমৰ সৈনিকৰ শিখা হৈছে ক'লা মাৰ্বলৰ মঞ্চৰে নিৰ্মিত গঠন যাৰ ওপৰত এটা ওলোটা ৰাইফল থিয় হৈ থাকে, যাৰ ওপৰত যুদ্ধৰ হেলমেট থাকে আৰু চাৰিটা কলহেৰে আগুৰি থাকে, প্ৰত্যেকতে সংকোচিত প্ৰাকৃতিক গেছৰ শিখাৰে ইন্ধন যোগোৱা স্থায়ী শিখা (জ্যোতি) থাকে,^২৭ ১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধত মৃত্যু হোৱা ভাৰতীয় সৈনিকৰ স্মৃতিত ইণ্ডিয়া গেটৰ তলত নিৰ্মাণ কৰা এইখন ১৯৭২ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়ে তেত্ৰিছতম ভাৰতীয় গণৰাজ্য দিৱস (ভাৰত)ত উদ্বোধন কৰে।

আৰম্ভণিৰেপৰা অমৰ জোৱান জ্যোতিয়ে ভাৰতৰ অজ্ঞাত সৈনিকৰ বাবে সমাধি হিচাপে কাম কৰি আহিছে। ইয়াত ৱভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীক ২৪ ঘণ্টাই নিয়োজিত কৰা হয়। প্ৰতিটো গণৰাজ্য দিৱসত বিজয় দিৱস আৰু পদাতিক দিৱস ত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ মুৰব্বীসকলে অমৰ জোৱান জ্যোতিত মাল্যাৰ্পণ কৰে।^২৮

২০২২ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত ইণ্ডিয়া গেটত থকা অমৰ জোৱান জ্যোতিক ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধত অমৰ জোৱান জ্যোতিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।^২৯

ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ

২০১৪ চনৰ জুলাই মাহত চৰকাৰে চি-হেক্সাগন (ইণ্ডিয়া গেট চাৰ্কল)ত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে, আৰু ইয়াৰ লগত সংলগ্ন ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰে। কেবিনেটে এই প্ৰকল্পৰ বাবে ৫০০ কোটি ₹ (৫৯ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) আবণ্টন দিছিল।^৩০ ৰাষ্ট্ৰীয় যুদ্ধ স্মৃতিসৌধৰ কাম ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত সম্পূৰ্ণ হয়।^৩১৩২ ২০২২ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ইয়াত অমৰ জোৱান জ্যোতি বা "অমৰ সৈনিকৰ শিখা" আছে।^২৯