পদুম মন্দিৰ

পদুম মন্দিৰ (Lotus Temple), লোটাছ মন্দিৰ বা লোটাছ টেম্পল হৈছে ভাৰতৰ দিল্লীৰ নতুন দিল্লীৰ কলকাজীত অৱস্থিত বাহাই উপাসনা গৃহ। ১৯৮৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই উপাসনা গৃহটো পদুমৰ দৰে আকৃতিৰ বাবে ই চহৰখনৰ এক বিশিষ্ট আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত পৰিণত হৈছে। সকলো বাহাই উপাসনা গৃহৰ দৰেই পদুম মন্দিৰটোও সকলো মানুহৰ বাবে মুকলি, তেওঁলোকৰ ধৰ্ম বা আন কোনো অৰ্হতা যিয়েই নহওক কিয়। এই অট্টালিকাটো ২৭টা মুক্তভাৱে থিয় হৈ থকা মাৰ্বলৰ আৱৰণেৰে আবৃত "পাহি"ৰে গঠিত, যিবোৰ তিনিটাৰ গোটত সজাই নটা ফাল গঠন কৰা হৈছে।^১ ইয়াৰ নটা দুৱাৰে এটা কেন্দ্ৰীয় হললৈ খোল খায় যিটো ৩৪ মিটাৰৰ অলপ বেছি ওখ।^২ আৰু ইয়াৰ ১,৩০০ লোকৰ ক্ষমতা আছে। ^৩পদুম মন্দিৰে বহুতো স্থাপত্য বঁটা লাভ কৰিছে। ^৪৫ আৰু ইয়াক বহুতো কাকত আৰু আলোচনীৰ প্ৰবন্ধত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। ^৬

ইতিহাস

লোটাছ মন্দিৰৰ স্থপতি আছিল এজন ইৰাণী ফাৰিবৰ্জ চাহবা, যি কানাডাত কিছু বছৰ কটোৱাৰ পিছত বৰ্তমান কেলিফৰ্ণিয়াৰ লা জোলাত থাকে।^{৭ ৮} ১৯৭৬ চনত তেওঁৰ সৈতে লোটাছ মন্দিৰৰ ডিজাইনৰ বাবে যোগাযোগ কৰা হয় আৰু পিছলৈ তেওঁ ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰে। ব্ৰিটিছ প্ৰতিষ্ঠান ফ্লিণ্ট এণ্ড নীলে ১৮ মাহৰ ভিতৰত এই গাঁথনিগত ডিজাইনৰ কাম হাতত লৈছিল,^৯ আৰু নিৰ্মাণৰ কাম লাৰ্চেন এণ্ড টৌব্ৰ' লিমিটেডৰ ইচিচি কনষ্ট্ৰাকচন গ্ৰুপে^১০ ১০.৫৬ মিলিয়ন ডলাৰ ব্যয় কৰিছিল।^১১১২ এই মাটি ক্ৰয় কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ধনৰ এটা ডাঙৰ অংশ সিন্ধ (পাকিস্তান)ৰ হায়দৰাবাদৰ আৰ্দিশ্বিৰ ৰুষ্টমপুৰে দান কৰিছিল, যাৰ উইলত তেওঁৰ সমগ্ৰ জীৱন সঞ্চিত ধন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।^১৩ নিৰ্মাণ বাজেটৰ এটা অংশ সঞ্চয় কৰি ঠাইখনত ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযোগী থলুৱা উদ্ভিদ আৰু ফুলৰ অধ্যয়ন কৰিবলৈ সেউজগৃহ নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১৪

১৯৭৭ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত ৰুহিয়িহ খানুমে পদুম মন্দিৰৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে আৰু ১৯৮৬ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত মন্দিৰটো উৎসৰ্গা কৰে।^১৫ উৎসৰ্গা কৰাৰ বাবে ভাৰতৰ ২২খন ৰাজ্যৰ প্ৰায় ৪,০০০ বাহাইকে ধৰি ১০৭খন দেশৰ ৮,০০০ বাহাইৰ সমাগম হৈছিল। ১৯৮৭ চনৰ ১ জানুৱাৰীত এই মন্দিৰটো জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু সেইদিনা ১০,০০০ তকৈ অধিক লোকে ভ্ৰমণ কৰে।^১৬

পূজা কৰা

বাহাই বিশ্বাসত কোৱা হৈছে যে বাহাই উপাসনা ঘৰ সকলো ধৰ্মৰ লোকে একত্ৰিত, চিন্তা আৰু উপাসনা কৰাৰ স্থান হ'ব লাগে।^১৭ ধৰ্মীয় পটভূমি, লিংগ বা অন্যান্য পাৰ্থক্য নিৰ্বিশেষে যিকোনো ব্যক্তিয়ে পদুম মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে, যিদৰে সকলো বাহাই উপাসনা গৃহৰ ক্ষেত্ৰত হয়।^১৮ কেৱল বাহাই বিশ্বাসৰ নহয়, অন্যান্য ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ লেখাসমূহ ভাষা নিৰ্বিশেষে পঢ়িব আৰু/বা জপ কৰিব পাৰি; ^১৯ আনহাতে, অশাস্ত্ৰীয় গ্ৰন্থ পঢ়া নিষিদ্ধ, লগতে ধৰ্মধ্বনি বা বক্তৃতা প্ৰদান কৰা বা ধন সংগ্ৰহ কৰা নিষিদ্ধ। পাঠ আৰু প্ৰাৰ্থনাৰ সংগীত আবৃত্তি কোৱাৰে কৰিব পাৰে, কিন্তু ভিতৰত কোনো বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব নোৱাৰি। উপাসনাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট আৰ্হি নাই আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ অনুমোদিত নহয়।^২০

গাঁথনি

পদুম মন্দিৰকে ধৰি সকলো বাহাই উপাসনা স্থানতে কিছুমান স্থাপত্যৰ উপাদান থাকে, যাৰ কিছুমান বাহাই শাস্ত্ৰৰদ্বাৰা নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে। ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্থাপকৰ পুত্ৰ আব্দুল-বাহাই লিখিছে যে বাহাই পূজাৰ ঘৰবোৰ নপক্ষীয় আৰু বৃত্তাকাৰ হ'ব লাগিব।^২১ বৰ্তমানৰ সকলো বাহাই উপাসনা ঘৰতে এটা গম্বুজ আছে যদিও ইয়াক তেওঁলোকৰ স্থাপত্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়।^২২ বাহাই শাস্ত্ৰত এইটোও কোৱা হৈছে যে উপাসনা গৃহৰ ভিতৰত কোনো ছবি, মূৰ্তি বা প্ৰতিমূৰ্তি প্ৰদৰ্শন কৰিব নোৱাৰিব আৰু কোনো পুলপিট বা বেদীক স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব নোৱাৰিব (পাঠকসকলে সৰল পৰ্টেবল বক্তৃতা ষ্টেণ্ডৰ আঁৰত থিয় হ'ব পাৰে)।^২৩

নতুন দিল্লীৰ উপাসনা গৃহৰ ডিজাইন পদুম ফুলৰপৰা অনুপ্ৰাণিত আৰু ই ২৭টা মুক্তভাৱে থিয় হৈ থকা মাৰ্বলৰ আবৃত "পাহি"ৰে গঠিত যিবোৰ তিনিটাৰ গোটত সজাই নটা ফাল গঠন কৰা হৈছে।^২৪ মন্দিৰৰ আকৃতিৰ প্ৰতীকী আৰু আন্তঃধৰ্মীয় তাৎপৰ্য আছে কাৰণ পদুম প্ৰায়ে পৱিত্ৰতা, পৱিত্ৰতা, আধ্যাত্মিকতা আৰু জ্ঞানৰ সৈতে জড়িত। ভাৰতত ইয়াৰ আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য আছে।^২৫ লোটাছ মন্দিৰৰ নটা দুৱাৰ আছে যিটো কেন্দ্ৰীয় হললৈ মুকলি হয়, যিটো ৩৪.৩ মিটাৰ উচ্চতা^২৬ আৰু ইয়াত ১,৩০০ লোক বহিব পাৰে^২৭ আৰু ২,৫০০ লোকলৈকে সোমাব পাৰে।^২৮ এই মন্দিৰৰ ব্যাসৰ ৭০ মিটাৰ। ^২৯ উপাসনা গৃহৰ মজিয়াখন গ্ৰীচৰ মাউণ্ট পেণ্টেলিৰপৰা বগা মাৰ্বলেৰে আবৃত, একেটা মাৰ্বলকে বহুতো প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন (পাৰ্থেনন^৩০ কে ধৰি) আৰু অন্যান্য বাহাই অট্টালিকা নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।^৩১ ইয়াৰ চাৰিওফালৰ নটা পুখুৰী আৰু বাগিছাৰ লগতে লোটাছ মন্দিৰৰ সম্পত্তি ২৬ একৰ (১০৫,০০০ মিটাৰ বৰ্গফুট; ১০.৫ হেক্টৰ) ভূমিত আছে।^৩২ মন্দিৰৰ কাষত ২০১৭ চনত এটা শিক্ষা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হয়।^৩৩

কলকাজী মন্দিৰ মেট্ৰ' ষ্টেচনৰ পৰা প্ৰায় ৫০০ মিটাৰ দূৰত্বত পদুম মন্দিৰ অৱস্থিত।^৩৪ ই দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী ভূখণ্ড নতুন দিল্লীৰ বাহাপুৰ গাঁৱত নেহৰু প্লেচৰ ওচৰত^৩৫ আৰু ই যমুনা নদীৰ পশ্চিম পাৰত অৱস্থিত।^৩৬

মন্দিৰটোৰ মুঠ ৫০০ কিলোৱাট (কিলোৱাট) বিদ্যুৎ ব্যৱহাৰৰ ভিতৰত ১২০ কিলোৱাট অট্টালিকাটোৰ সৌৰ পেনেলৰ দ্বাৰা উৎপাদিত সৌৰশক্তিৰ দ্বাৰা যোগান ধৰা হয়।^৩৭ ইয়াৰ ফলত মন্দিৰটোৱে প্ৰতিমাহে ১ লাখ ২০ হাজাৰ টকা ৰাহি কৰে।^৩৮ ই দিল্লীৰ সৌৰশক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথমটো মন্দিৰ।^৩৯

আন আন শিলৰ কীৰ্তিচিহ্ন, যেনে তাজমহলৰ দৰেই ভাৰতৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ বাবে পদুম মন্দিৰৰ ৰং সলনি হৈ আহিছে। বিশেষকৈ চহৰখনৰ বাহন আৰু উৎপাদনৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণৰ বাবে বগা মাৰ্বল ধূসৰ আৰু হালধীয়া হৈ পৰিছে।^৪০

দৰ্শনাৰ্থী

চিএনএনৰ সাংবাদিক মনপ্ৰীত ব্ৰাৰৰ মতে, ২০০১ চনৰ শেষলৈকে পদুম মন্দিৰে ৭ কোটিতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থীক আকৰ্ষণ কৰিছিল।^৪১ ইউনেস্কোত ভাৰতৰ স্থায়ী প্ৰতিনিধি দলে কয় যে ২০১৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে পদুম মন্দিৰলৈ ১০ কোটিতকৈ অধিক দৰ্শনাৰ্থী আহিছিল।^৪২

পদুম মন্দিৰ সকলো ধৰ্মৰ লোকৰ বাবে এক প্ৰধান আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে, কিছুমান বন্ধৰ দিনত এক লাখ পৰ্যন্ত দৰ্শনাৰ্থী হয়।^৪৩ বছৰি ২৫ লাখৰ পৰা ৫০ লাখ দৰ্শকৰ সংখ্যাৰ অনুমান কৰা হৈছে।^{৪৪৪৫৪৬} ২০০১ চনত ব্ৰাৰে কৈছিল যে ই "বিশ্বৰ আটাইতকৈ বেছি দৰ্শন কৰা অট্টালিকা"।^৪৭ পদুম মন্দিৰক প্ৰায়ে দিল্লীৰ অন্যতম মূল পৰ্যটনস্থলী হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।^৪৮

পুৰস্কাৰ

• ১৯৮৭ চনত বাহাই হাউচ অৱ ৱৰ্শ্বিপৰ স্থপতি ফাৰিবৰ্জ চাহবাক ব্ৰিটেইনৰ ইনষ্টিটিউচন অৱ ষ্ট্ৰাকচাৰেল ইঞ্জিনিয়াৰে "এটা ফুলৰ সৌন্দৰ্য্যক ইমানেই অনুকৰণ কৰা আৰু ইয়াৰ দৃশ্যগত প্ৰভাৱত ইমান আকৰ্ষণীয়" এটা অট্টালিকা নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে ধৰ্মীয় শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ ক্ষেত্ৰত উৎকৃষ্টতাৰ বাবে বঁটা প্ৰদান কৰে।^৪৯
• ১৯৮৭ চনত ৱাশ্বিংটন ডি চিৰ আমেৰিকান ইনষ্টিটিউট অৱ আৰ্কিটেক্টছৰ এফিলিয়েট ইণ্টাৰফেথ ফ'ৰাম অন ৰিলিজিয়ন, আৰ্ট এণ্ড আৰ্কিটেকচাৰে নতুন দিল্লীৰ ওচৰৰ বাহাই হাউচ অৱ উৰ্শ্বিপৰ ডিজাইনৰ বাবে ফাৰিবৰ্জ চাহবাক "ধৰ্মীয় কলা আৰু স্থাপত্যত উৎকৃষ্টতা" ১৯৮৭ চনৰ প্ৰথম সন্মান বঁটা প্ৰদান কৰে।^৫০
• ১৯৮৮ চনত উত্তৰ আমেৰিকাৰ ইলুমিনেটিং ইঞ্জিনিয়াৰিং ছ'চাইটিয়ে "বিংশ শতিকাৰ তাজমহল"ৰ বাবে আউটড'ৰ লাইটিঙৰ বাবে পল ৱাটাৰবেৰী বিশেষ প্ৰশস্তি প্ৰদান কৰে।^৫১
• ১৯৮৯ চনত মন্দিৰটোৱে আমেৰিকান কংক্ৰিট ইনষ্টিটিউটৰ মহাৰাষ্ট্ৰ-ভাৰত অধ্যায়ৰপৰা "কংক্ৰিটৰ গঠনত উৎকৃষ্টতা"ৰ বাবে বঁটা লাভ কৰে।^৫২
• ১৯৯৪ চনৰ সংস্কৰণৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ "স্থাপত্য" অংশত মন্দিৰটোক সেই সময়ৰ এক অসাধাৰণ কৃতিত্ব হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।^৫৩
• ২০০০ চনত "ৱৰ্ল্ড আৰ্কিটেকচাৰ ১৯০০-২০০০: এ ক্ৰিটিকেল মোজাইক, ভলিউম আঠ, দক্ষিণ এছিয়া"ত ২০ শতিকাৰ ১০০টা কেন'নিকেল কামৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে চীনৰ আৰ্কিটেকচাৰেল ছ'চাইটি।^৫৪
• ২০০০ চনত অষ্ট্ৰিয়াৰ ভিয়েনাত অৱস্থিত গ্লবআৰ্ট একাডেমীয়ে "গ্ল'বআৰ্ট একাডেমী ২০০০" বঁটা "গ্ল'বআৰ্ট একাডেমী ২০০০" বঁটা লোটাছ মন্দিৰৰ স্থপতি ফাৰিবৰ্জ চাহবাক "২০ শতিকাৰ [এই] তাজমহলৰ সেৱাৰ পৰিসৰৰ বাবে সকলো জাতি, ধৰ্ম আৰু সামাজিক স্তৰৰ মানুহৰ ঐক্য আৰু সমন্বয়ক এক পৰিমাণে প্ৰসাৰিত কৰাৰ বাবে" প্ৰদান কৰে বিশ্বজুৰি আন কোনো স্থাপত্য স্মৃতিসৌধৰ তুলনাত অতুলনীয়।" ^৫৫৫৬

কিতাপ

• ফ'ৰ এভাৰ ইন ব্লুম: দ্য লোটাছ অৱ বাহাপুৰ, ফটোগ্ৰাফ ৰঘু ৰায় আৰু লিখনী ৰজাৰ হোৱাইট, টাইম বুকছ ইণ্টাৰনেশ্যনেল, ১৯৯২। ^৫৭
• দ্য ডনিং প্লেচ অৱ দ্য ৰিমেমব্ৰেন্স অৱ গড, থমাছ প্ৰেছ, ২০০২।^৫৮

গ্ৰেপ্তাৰ

২০০৬ চনত লোটাছ মন্দিৰৰ একাংশ প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে মন্দিৰৰ ট্ৰাষ্টীসকল চোৰাংচোৱাগিৰি, ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু ভুৱা পাছপ’ৰ্ট নিৰ্মাণকে ধৰি কেইবাটাও অপৰাধৰ সৈতে জড়িত থকাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি আৰক্ষীৰ অভিযোগ দাখিল কৰে। নিম্ন আদালতৰ এজন ন্যায়াধীশে আৰক্ষীক ৯ জন নিৰ্দিষ্ট ট্ৰাষ্টীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল যদিও পিছলৈ দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ে গ্ৰেপ্তাৰ স্থগিত ৰাখিছিল।^৫৯৬০