ৰাগ দৰবাৰী

দৰবাৰী কানাড়া, বা সহজভাৱে ৰাগ দৰবাৰী (উচ্চাৰণ দৰবাৰী কানাড়া), হৈছে হিন্দুস্তানী সংগীতৰ এক ৰাগ। ই ২০শ মেলকৰ্তা ৰাগ নটভৈৰৱীৰ এক জন্য ৰাগম (উৎপন্ন স্বৰগ্ৰাম)। বিশ্বাস কৰা হয় যে মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ দৰবাৰৰ বিখ্যাত ষোড়শ শতাব্দীৰ সুৰকাৰ মিয়া তানসেনে ইয়াক হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত আনিছিল। ই কানাড়া পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত। বিশ্বাস কৰা হয় যে মোগল সম্ৰাট আকবৰ এই ৰাগটো অতি ভাল পাইছিল। সেয়েহে প্ৰায়ে মিয়া তানসেনক তেওঁৰ দৰবাৰত এই ৰাগ গাবলৈ কৈছিল। ইয়াৰ নামতেই ইয়াৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়; দৰবাৰ হৈছে ফাৰ্চী ভাষাৰ পৰা হিন্দী ভাষালৈ অহা শব্দ যাৰ অৰ্থ "দৰবাৰ"। কানাড়া পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ পৰিচিত ৰাগ হিচাপে ইয়াক কেতিয়াবা শুদ্ধ কানাড়া বা বিশুদ্ধ কানাড়া বুলিও কোৱা হয়। ই আশাৱৰী ঠাটৰ অন্তৰ্গত।^১ কৰ্ণাটকৰ যক্ষগান নৃত্যত এই ৰাগক ৰাগ কানাড়া বুলি কোৱা হয়। ইয়াক কেতিয়াবা দৰবাৰী আৰু দৰবাৰী কানাড়া বুলিও লিখা হয়।^২

হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত

হিন্দুস্তানী সংগীতত, দৰবাৰীয়ে কৰ্ণাটক সংগীতৰ পৰা অহা প্ৰায় মূল শৈলী অনুসৰণ কৰে। ই এটা গম্ভীৰ ৰাগ, গভীৰ নিশাত বজোৱা হয়, আয়ত্ত কৰাটো অধিক কঠিন বুলি গণ্য কৰা হয়, আৰু গভীৰ আৱেগিক প্ৰভাৱৰ সম্ভাৱনা ৰাখে।^৩

দৰবাৰী অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাগ আৰু সেয়েহে, ধীৰ আৰু বিস্তাৰিত মীণ্ড আৰু আন্দোলন সাধাৰণতে মুৰ্কী বা খটকাৰ দৰে লঘু আৰু ফূৰ্তিভৰা অলংকাৰতকৈ অধিক পছন্দৰ। দৰবাৰীৰ তৎক্ষণাত সৃষ্টি মন্দ্ৰ সপ্তকত, বা নিম্ন অক্টেভত অধিক কৰা হয়। আৰোহণৰ উত্থান নিম্ন আৰু মধ্য অক্টেভত। অৱৰোহণত গা (গান্ধাৰ) কোমল স্বৰটো এই স্বৰত ধীৰ কম্পন (আন্দোলন) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। একেদৰে, কোমল ‘ধা’ও আন্দোলনৰ দ্বাৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোমল ‘গা’ আৰু কোমল ‘ধা’ৰ আন্দোলনে ৰাগৰ গাম্ভীৰ্য্য বৃদ্ধি কৰে। ‘নি’ আৰু ‘পা’ স্বৰৰ সংযোগ শুৱলা হ’ব লাগে। ইয়াৰ বাদী স্বৰ হৈছে ৰে আৰু সম্বাদী হৈছে পা।

আৰোহণ: S R (R)g, (R)g M P d n S'

অৱৰোহণ: S' d n P M P (M)g, (M)g M (S)R, S

উল্লেখৰ বাবে, আশাৱৰী ঠাটৰ স্বৰসমূহ হৈছে S R g M P d n, আৰু দৰবাৰীৰ বাবে, কোমল গান্ধাৰৰ ভূমিকা অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তলৰ কোমল ধৈৱতত কিছু সময় ধৰি থকাটোও। কানাড়া পৰিয়ালৰ আন ৰাগসমূহৰ ভিতৰত আভোগী কানাড়া, শাহানা কানাড়া, আৰু আড়ানা (আড়ানা কানাড়া ৰাগ গোটৰ অংশ) আছে।

গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰেকৰ্ডিংসমূহ

• ওস্তাদ আমিৰ খান, ৰাগ মাৰৱা আৰু দৰবাৰী, অডিয়ন এলপি ৰেকৰ্ড (Long Playing), ODEON-MOAE 103, পাছত হিজ মাষ্টাৰ'জ ভইচে EMI-EALP1253 হিচাপে পুনৰ প্ৰকাশ কৰে, মাৰৱা আৰু দৰবাৰী দুয়োৰে বাবে এক মাপকাঠি বুলি সমালোচনামূলকভাৱে বিবেচিত।
• পণ্ডিত ডি. ভি. পলুস্কাৰ, ঝনক ঝনকৱা মোৰে বিটচুৱা, গোল্ডেন মাইলষ্টোনছ, ডি. ভি. পলুস্কাৰ। এইটো প্ৰকৃততে দৰবাৰীতকৈ ৰাগ আদানাৰ ওচৰ চপা।
• পূব আটলাণ্টাৰ ৰেপাৰ জেআইডিয়ে তেওঁৰ গান 151 Rum শীৰ্ষক গানত দৰবাৰী ৰাগৰ নমুনা ব্যৱহাৰ কৰে

কৰ্ণাটক সংগীতত

ই ২০শ মেলকৰ্তা ৰাগম নটভৈৰৱীৰ পৰা উৎপন্ন এক উভয় ৱক্ৰ সম্পূৰ্ণ ৰাগম।^৪ ই এটা অত্যন্ত মধুৰ ৰাগ। ই চৰম আৰু অতুলনীয় আৱেগিক প্ৰভাৱ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। কোৱা হয় যে ই শ্ৰোতাসকলৰ মাজত দুঃখ, আকাংক্ষা আৰু প্ৰেমৰ অনুভূতি জগাই তোলে। ইয়াৰ আৰোহণ-অৱৰোহণ গঠন তলত দিয়া ধৰণে (কৰ্ণাটক সংগীতত স্বৰসমূহ চাওক বিস্তাৰিত তথ্যৰ বাবে):

• আৰোহণ:
• অৱৰোহণ:

এই স্কেলত চতুশ্ৰুতি ঋষভম, সাধাৰণ গান্ধাৰম, শুদ্ধ মধ্যমম, শুদ্ধ ধৈৱতম, কৈশিকী নিষাদম স্বৰসমূহ ব্যৱহৃত হয়।^৪

কৰ্ণাটক সংগীতৰ ৰচনাসমূহ

• পুৰন্দৰ দাসৰ চন্দ্ৰ চূড়া শিৱ শংকৰ পাৰ্বতী
• নাৰায়ণ তীৰ্থৰ গোৱৰ্ধন গিৰিধাৰ
• পেৰিয়াসামী থুৰানৰ নী নিনৈন্ধল
• কল্যাণী ৱৰদৰাজনৰ পাদোধি কন্যকাম
• স্বাতী তিৰুনলৰ দেৱান কে পতি ইন্দ্ৰ
• মীৰাবাঈৰ হৰি তুম হাৰো
• লালগুডি জয়ৰামনৰ তিল্লানা
• এছ. কল্যাণৰামনৰ তিল্লানা

চলচ্চিত্ৰৰ গান

ভাষা: হিন্দী