সোপানা সংগীতম

সোপানা সংগীতম এবিধ ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীত। এই সংগীত ধাৰা দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ মন্দিৰসমূহৰ ভিতৰত গঢ়ি উঠিছিল। জয়দেৱৰ 'গীত গোবিন্দম' বা অষ্টপদীসমূহ গায়ন কৰাৰ এক শাস্ত্ৰীয় শৈলী হিচাপে ইয়াৰ বিকাশ ঘটে।^১২

নামৰ উৎপত্তি

মালয়ালম ভাষাত 'সোপানম' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে মন্দিৰৰ পৱিত্ৰ খট‌খটী। এই খট‌খটীবোৰ মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহলৈ সোমাই যোৱা পথত থাকে। এই স্থানত থিয় হৈ ভগৱানৰ উদ্দেশ্যে গীত গোৱা হয়। সেইবাবেই এই সংগীত ধাৰাক 'সোপানা সংগীতম' বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে।

বাদ্যযন্ত্ৰসমূহ

সোপানা সংগীতম পৰিৱেশন কৰাৰ সময়ত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ মুখ্য বাদ্য হ’ল 'ইডাক্কা'। ই এটা সৰু ডম্বৰু আকৃতিৰ ঢোল। ইয়াৰ লগত তাল আৰু ছন্দ ধৰি ৰাখিবলৈ 'চেংগিলা' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই এবিধ ধাতুৰ কাঁহী বা ঘণ্টা।

পৰিৱেশন প্ৰণালী

সোপানা সংগীতম সাধাৰণতে মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহলৈ যোৱা পৱিত্ৰ খট‌খটীৰ (সোপানম) কাষত থিয় হৈ গোৱা হয়। যেতিয়া পুৰোহিতে মন্দিৰৰ ভিতৰত ধৰ্মীয় নীতি-নিয়মবোৰ পালন কৰে, তেতিয়া সংগীতজ্ঞজনে খট‌খটীৰ কাষত থিয় হৈ সৰল সুৰত ভক্তিগীতি গায়।^১ এই গীতৰ লগত সংগত কৰা মুখ্য বাদ্যবিধ হ’ল এক সৰু ডম্বৰু আকৃতিৰ ঢোল, যাক 'ইডাক্কা' বুলি কোৱা হয়। প্ৰায়ে গায়কজনে নিজেই এই বাদ্য বজায়। ইয়াৰ উপৰি তাল ৰাখিবলৈ হাতত ল’ব পৰা ধাতুৰ কাঁহী 'চেংগিলা' ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১৩ যিহেতু গায়কজনে গান গাই গাই নিজেই ইডাক্কা বজায়, সেয়েহে এই পৰম্পৰাক 'কোত্তিপাদী সেৱা' (কোত্তি মানে বজোৱা, পাদী মানে গান গোৱা, সেৱা মানে অৰ্পণ কৰা) বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে আম্বালবাসী (অৰ্ধ-ব্ৰাহ্মণ) সম্প্ৰদায়ৰ মাৰাৰ আৰু পথুৱাল জাতিৰ পুৰুষসকলে সোপানা সংগীতম পৰিৱেশন কৰে। তেওঁলোকে এই চৰ্চাটোক এক বংশগত বৃত্তি হিচাপে লাভ কৰিছে।^৪

সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব

কেৰালাৰ বিখ্যাত ধৰ্মীয় নৃত্য-নাটিকা কথাকলিৰ সংগীত এই ধাৰাৰ ওপৰত আধাৰিত। কৃষ্ণনাট্টম নামৰ আন এবিধ মন্দিৰৰ নাট্য কলাতো এই সংগীত শৈলী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই সংগীত অতি ধীৰ, গম্ভীৰ আৰু পৱিত্ৰ সুৰত পৰিৱেশন কৰা হয়।

প্ৰখ্যাত শিল্পীসকল

এই সংগীত ধাৰাৰ অতীতৰ প্ৰখ্যাত শিল্পীসকলৰ ভিতৰত তিৰুমন্ধামকুন্নু শৈলীৰ প্ৰয়াত নেৰালাট্টু ৰাম পড়ৱাল, গুৰুভায়ুৰৰ জনাৰ্দনন নেদুংগাড়ী, জ্যোতিদাস গুৰুভায়ুৰদাছান, পঝুৰৰ দামোদৰ মাৰাৰ (তেওঁ মন্দিৰৰ কলা মুদিয়েট্টুৰ সৈতেও জড়িত আছিল) আৰু প্ৰখ্যাত বাদ্যযন্ত্ৰ শিল্পী সদানম দিবাকৰ মাৰাৰ অন্যতম।^৫