সুলতাল

সুলতাল (ইংৰাজী: Sultaal) হৈছে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এবিধ প্ৰাচীন তাল। এই তালটো বিশেষকৈ অসমীয়া আৰু পূৰ্ব ভাৰতীয় সংগীত পৰম্পৰাত ব্যৱহৃত হয় আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যমূলক ছন্দিক গাঁথনিৰ বাবে পৰিচিত।^১

ব্যুৎপত্তি আৰু ইতিহাস

"সুলতাল" শব্দটো সংস্কৃত মূলৰপৰা অহা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। "সুল" অৰ্থ সুন্দৰ বা সুমধুৰ আৰু "তাল" অৰ্থ ছন্দ বা মাত্ৰা।^২ প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহত তালৰ বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত সুলতালকো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তাল হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।

গাঁথনি আৰু বৈশিষ্ট্য

মাত্ৰা বিভাজন

সুলতাল সাধাৰণতে **দহ মাত্ৰা** (১০ বিট) বিশিষ্ট এক জটিল তাল। ইয়াৰ মাত্ৰা বিভাজন নিম্নৰূপ:

তালি আৰু খালী

• **তালি** (সম): ১ম, ৩য় আৰু ৮ম মাত্ৰাত
• **খালী** (ফাঁকা): ৬ষ্ঠ মাত্ৰাত^৩

সংগীতত প্ৰয়োগ

সুলতাল মূলতঃ ধ্ৰুপদী সংগীত, ঠুমৰী, টপ্পা আৰু বিশেষকৈ অসমীয়া শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বিভিন্ন ৰাগত ব্যৱহৃত হয়। এই তালৰ জটিল গাঁথনিয়ে গায়কক বিশেষ কলাগত দক্ষতা প্ৰদৰ্শনৰ সুযোগ দিয়ে।

প্ৰধান ব্যৱহাৰ

• ধ্ৰুপদী সংগীত
• খেয়াল
• অসমৰ লোকগীতৰ শাস্ত্ৰীয় ৰূপায়ণ
• সত্ৰীয়া আৰু অন্যান্য শাস্ত্ৰীয় নৃত্যত

লয় আৰু গতি

সুলতালক তিনিটা প্ৰধান লয়ত পৰিৱেশন কৰা হয়:^৪

1. **বিলম্বিত লয়** - অতি ধীৰ গতি (৬০-৮০ BPM) 2. **মধ্য লয়** - মধ্যম গতি (১০০-১২০ BPM) 3. **দ্ৰুত লয়** - দ্ৰুত গতি (১৪০-১৮০ BPM)

বাদ্যযন্ত্ৰত প্ৰয়োগ

তবলা

তবলাত সুলতালৰ পৰম্পৰাগত বাদন কৌশল:

• **বায়া** (বাঁও হাত): গা, কে, ধা
• **দায়া** (সোঁ হাত): তা, তি, ৰি, কিট

অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ

• খোল
• মৃদংগ
• ঢোল^৫

উল্লেখযোগ্য শিল্পী

অসমীয়া শিল্পী

• ভূপেন হাজৰিকা
• ড° ভুৱনেশ্বৰ হাজৰিকা (সংগীত গৱেষক)
• জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা (সংগীত পৰিচালক)

ভাৰতীয় শিল্পী

• পণ্ডিত যশৰাজ^৬
• উস্তাদ আল্লাউদ্দিন খান

আধুনিক প্ৰয়োগ

সমকালীন সংগীতত সুলতাল:

• ফিউজন সংগীত
• বলিউড চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত
• জ্যাজ সংগীত-ভাৰতীয় সংগীতৰ মিশ্ৰণ
• আধুনিক অসমীয়া আধুনিক গান

শিক্ষাক্ৰম

প্ৰাৰম্ভিক স্তৰ

• তালৰ মূল গাঁথনি শিকা
• তানপুৰাৰ সৈতে মাত্ৰা গণনা
• সৰল বোল অভ্যাস

মধ্যম স্তৰ

• জটিল বোল আৰু লয়কাৰী
• বিভিন্ন ৰাগত প্ৰয়োগ
• তবলা সংগতৰ কৌশল

উচ্চ স্তৰ

• তিহাই আৰু মোহৰা (বোলছবি) ৰচনা
• ৰাগ-তালৰ মিশ্ৰণ
• নৱ সৃষ্টিৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা^৭

আনুষংগিক তাল

সুলতালৰ লগত সম্পৰ্কিত আন তালসমূহ:

• **ঝপতাল** (১০ মাত্ৰা)
• **ৰূপক তাল** (৭ মাত্ৰা)
• **একতাল** (১২ মাত্ৰা)

বাহ্যিক সংযোগ

• তাল সম্পৰ্কীয় বিস্তৃত তথ্য
• অসমীয়া সংগীত আৰু সংস্কৃতি