ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা

ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা (Indian Police Service) সৰ্বভাৰতীয় সেৱাৰ অধীনত এক অসামৰিক সেৱা। ইংৰাজ সাম্ৰাজ্যৰ পৰা ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ এবছৰৰ পাছত ১৯৪৮ চনত ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যিক পুলিচৰ (Indian Imperial Police ) ঠাইত এই সেৱাক প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।

ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা (আই এ এছ) আৰু ভাৰতীয় বন সেৱা (আই এফ এছ)ৰ লগতে আই পি এছ সৰ্বভাৰতীয় সেৱাৰ অংশ^১ – ইয়াৰ বিষয়াসকল কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ব্যক্তিগত ৰাজ্য দুয়োটাতে নিয়োজিত।

এই সেৱাই কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনী (বি এছ এফ, এছ এছ বি, চি আৰ পি এফ, চি আই এছ এফ, আৰু আই টি বি পি), ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা গাৰ্ড (এন এছ জি), ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ সঁহাৰি বাহিনী (এন ডি আৰ এফ), চোৰাংচোৱা ব্যুৰো (আই বি), গৱেষণা আৰু বিশ্লেষণ শাখা (আৰ এণ্ড এ ডব্লিউ), বিশেষ সুৰক্ষা গোট (এছ পি জি), ৰাষ্ট্ৰীয় তদন্ত সংস্থা (এন আই এ), আৰু কেন্দ্ৰীয় তদন্ত ব্যুৰো (চি বি আই)কে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় আৰক্ষী বাহিনীক নেতৃত্ব প্ৰদান কৰে।

ভাৰতীয় সংবিধানৰ চতুৰ্দশ অনুচ্ছেদ ৩১২(২), চতুৰ্দশৰ অধীনত ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা গঠন কৰা হৈছিল।^২

সংবাদ মাধ্যমৰ বাতৰি অনুসৰি ভাৰতত আই পি এছ বিষয়াৰ ব্যাপক নাটনি হৈছে, যিটো অনুমোদিত শক্তিৰ প্ৰায় ১৯%ৰ পৰা ২২%।^৩৪

বঁটা-বাহন আৰু স্বীকৃতি

কেডাৰৰ শক্তি অতি কম হোৱাৰ পিছতো বহু আই পি এছ বিষয়াক সৰ্বোচ্চ বীৰত্বৰ বঁটা (অশোক চক্ৰ, কীৰ্তি চক্ৰ) প্ৰদান কৰা হৈছে। ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা উপদেষ্টা অজিত ডোভাল আছিল এজন আই পি এছ বিষয়া যিয়ে অপাৰেচন ব্লেক থাণ্ডাৰৰ সময়ত কৰা বীৰত্বপূৰ্ণ কাৰ্য্যৰ বাবে কীৰ্তি চক্ৰ লাভ কৰিছিল। যদিও সাধাৰণতে জ্যেষ্ঠ পৰ্যায়ত তত্বাৱধায়কৰ ভূমিকাত নিয়োজিত হয়, আই পি এছ বিষয়াসকলে আইন-শৃংখলা বজাই ৰখাত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰি ক্ষেত্ৰখনত থকাটো অস্বাভাৱিক নহয়। আই পি এছ বিষয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিভিন্ন মিছনত নিযুক্তি দিয়াৰ লগতে কেইবাজনকো ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পদক প্ৰদান কৰা হৈছে। বহু ব্যতিক্ৰমী আই পি এছ বিষয়াক সময়ে সময়ে পদ্ম বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছে।^৫৬

লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য

১৮৬৫ চনৰ ১৭ আগষ্টত নিযুক্ত হোৱা প্ৰথম আৰক্ষী আয়োগত ভাৰতত আৰক্ষীৰ আকাংক্ষিত ব্যৱস্থাৰ বিশদ নিৰ্দেশনা সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল আৰু সমগ্ৰ অঞ্চলটোত আইন বলবৎ, শৃংখলা বজাই ৰখা আৰু অপৰাধ ধৰা পেলোৱা আৰু প্ৰতিৰোধৰ বাবে আৰক্ষীক চৰকাৰী বিভাগ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা এটা বাহিনী নহয় বৰঞ্চ ৰাজ্যৰ আৰক্ষী আৰু সৰ্বভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনীক কৰ্মচাৰীৰ বাবে নেতা-সেনাধ্যক্ষ প্ৰদান কৰা সেৱা। ইয়াৰ সদস্যসকল হৈছে আৰক্ষীৰ জ্যেষ্ঠ বিষয়া। সময়ৰ লগে লগে ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ উদ্দেশ্যসমূহ নবীকৰণ আৰু পুনৰ সংজ্ঞায়িত হোৱাৰ লগে লগে ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ এজন বিষয়াৰ বৰ্তমানৰ ভূমিকা আৰু কাৰ্য্যসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ:^৭

• সীমান্তৰ দায়িত্বৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰ্তব্য পালন কৰা, জনশান্তি আৰু শৃংখলা বজাই ৰখা, অপৰাধ প্ৰতিৰোধ, তদন্ত, আৰু ধৰা পেলোৱা, চোৰাংচোৱা সংগ্ৰহ, ভিআইপি নিৰাপত্তা, সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী, সীমান্ত পুলিচিং, ৰেলৱে পুলিচিং, চোৰাংচোৱাগিৰি, ড্ৰাগছ সৰবৰাহৰ, অৰ্থনৈতিক অপৰাধ, জনজীৱনত দুৰ্নীতি, জৰুৰীকালীন ব্যৱস্থাপনা, আৰ্থ-সামাজিক বলবৎ কৰা আদি ক্ষেত্ৰত আইন প্ৰণয়ন, জৈৱ বৈচিত্ৰ্য আৰু পৰিৱেশ আইন সুৰক্ষা আদি।
• ভাৰতীয় চোৰাংচোৱা সংস্থা যেনে: গৱেষণা আৰু বিশ্লেষণ শাখা (R&AW), চোৰাংচোৱা ব্যুৰো (IB), কেন্দ্ৰীয় তদন্ত ব্যুৰো (CBI), অপৰাধ অনুসন্ধান বিভাগ (CID) ইত্যাদি, ভাৰতীয় ফেডাৰেল আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থা, অসামৰিক আৰু সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনী সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ নেতৃত্ব আৰু কমাণ্ডাৰ।
• বিভিন্ন কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনী (চিএপিএফ)ৰ নেতৃত্ব আৰু কমাণ্ডাৰ য’ত কেন্দ্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠন (চিপিঅ’) যেনে-সীমান্ত সুৰক্ষা বাহিনী (বিএছএফ), কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনী (চিআৰপিএফ), ভাৰত-তিব্বতী সীমান্ত আৰক্ষী (আইটিবিপি), ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰক্ষী (এনএছজি), কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক সুৰক্ষা বাহিনী (চিআইএছএফ), ভিজিলেন্স সংস্থা আৰু ভাৰতীয় ফেডাৰেল আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত।
• সাহস, সততা, নিষ্ঠা আৰু জনসাধাৰণৰ সেৱাৰ প্ৰবল ভাৱনাৰে বাহিনীক নেতৃত্ব দিয়া আৰু কমাণ্ড কৰা।
• তেওঁলোকৰ কমাণ্ডত থকা আৰক্ষী বাহিনীত এনে মূল্যবোধ আৰু নীতি-নিয়ম শিকোৱাৰ চেষ্টা কৰা যিয়ে তেওঁলোকক জনসাধাৰণক ভালদৰে সেৱা আগবঢ়োৱাত সহায় কৰে।
• উচ্চতম স্তৰৰ অখণ্ডতা, দ্ৰুত পৰিৱৰ্তিত সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিৱেশত মানুহৰ আকাংক্ষাৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, মানৱ অধিকাৰৰ প্ৰতি সন্মান, আইন আৰু ন্যায়ৰ বহল উদাৰ দৃষ্টিভংগী, আৰু উচ্চ মানদণ্ডৰ পেছাদাৰিত্বৰ সৃষ্টি কৰা।