বঘেলী ভাষা

বঘেলী (দেৱনাগৰী লিপি: बघेली, অথবা বঘেলখণ্ডী) হৈছে এটা মধ্য ইন্দো-আৰ্য ভাষা, যাক ভাৰতৰ মধ্য অঞ্চলৰ বঘেলখণ্ড অঞ্চলত কোৱা হয়।

শ্ৰেণীবিভাগ

পূৰ্বীয় হিন্দী উপগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত এটা ভাষা হিচাপে, বঘেলীক ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় জনগণনা প্ৰতিৱেদনত ‘অৱধীৰ উপভাষা’ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। বঘেলী হৈছে এটা আঞ্চলিক ভাষা, যাক একে গোটৰ ভিতৰত আৰু বিভিন্ন গোটৰ মাজত যোগাযোগৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

জৰ্জ আব্ৰাহাম গ্ৰিয়েৰছনে তেওঁৰ Linguistic Survey of Indiaত^১ বঘেলীক পূৰ্বীয় হিন্দী ভাষাগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত বুলি শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছিল। স্থানীয় বিশেষজ্ঞ ড° ভগৱতী প্ৰসাদ শুক্লাই কৰা বিস্তৃত গৱেষণাও গ্ৰিয়েৰছনৰ এই শ্ৰেণীবিভাগৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। Ethnologue অনুসাৰে, গদৱানী, কুমহাৰী আৰু ৰেৱা বঘেলী ভাষাৰ উপভাষা। শুক্লাৰ মতে, বঘেলী ভাষাৰ তিনিটা ৰূপ আছে—

1. বিশুদ্ধ বঘেলী
2. পশ্চিমীয়া-মিশ্ৰিত বঘেলী
3. দক্ষিণীয়া-বিকৃত বঘেলী

বহুতো ইন্দো-আৰ্য ভাষাৰ দৰে, বঘেলীকো প্ৰায়ে ভুল, খাম-খেয়ালি বা ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে এটা উপভাষা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে, এটা স্বতন্ত্ৰ ভাষা হিচাপে নহয়। ইয়াৰ উপৰি, আন হিন্দী ভাষাৰ ক্ষেত্ৰত যেনেকৈ দেখা যায়, জনগণনাত বঘেলী ভাষাভাষীক প্ৰায়ে মানক হিন্দী ভাষাভাষীৰ সৈতে একেলগে গণনা কৰা হৈছে।

ভৌগোলিক বিস্তৃতি

বঘেলী ভাষা মূলত মৌগঞ্জ, ৰেৱা, সাতনা, সিধি, সিংগ্ৰৌলী, শাহডোল, উমৰিয়া, অনুপ্পুৰ আৰু কাটনি জিলাত, মধ্য প্ৰদেশত কোৱা হয়। ইয়াৰ উপৰি উত্তৰ প্ৰদেশৰ মিৰ্জাপুৰ, সোনভদ্ৰ, প্ৰয়াগৰাজ আৰু চিত্ৰকূট জিলাৰ কিছুমান অংশত, লগতে মধ্য প্ৰদেশৰ বৈকুণ্ঠপুৰ অঞ্চলতো এই ভাষা ব্যৱহৃত হয়।

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি

পাও (Pao) নামৰ এটা অনুসূচীত জাতি আৰু অনুসূচীত জনজাতি—যাক পাব্ৰা (Pabra) বুলিও জনা যায়—তেওঁলোকে বঘেলীক নিজৰ প্ৰথম ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ ভাষাটো ভুলবশতঃ Ethnologueত তিব্বতী-বাৰ্মী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল, সম্ভৱতঃ বাৰ্মাৰ পাও ভাষাৰ সৈতে হোৱা বিভ্ৰান্তিৰ বাবেই।^২

বঘেলী ভাষাত কেইবাটাও ৰেডিঅ’ আৰু টেলিভিছন অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰিত হয়। আকাশবাণী শাহডোল, ৰেৱা আৰু ভূপালৰ পৰা বঘেলী গীত আৰু কৃষি-সম্পৰ্কীয় অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ কৰি আহিছে। ইয়াৰ উপৰিও, ৰেৱাস্থিত আৱধেশ প্ৰতাপ সিং বিশ্ববিদ্যালয়ত বঘেলী সাহিত্যৰ পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়নৰ সুবিধা উপলব্ধ।