তালিয়াংকি (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান)

তালিয়াংকি (Talianki; ইউক্ৰেইনীয়ান: Тальянки) হ’ল এক অত্যন্ত বিশাল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। এই স্থানডোখৰ বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইন দেশৰ চেৰকাচি ওব্লাষ্ট অঞ্চলত অৱস্থিত একে নামৰ এটা আধুনিক গাঁৱৰ ওচৰত অৱস্থিত। এক প্ৰাচীন মানৱ গোষ্ঠী, যাক কুকুটেৰী-ত্ৰিপিলিয়ান সংস্কৃতি বুলি জনা যায়, তেওঁলোকৰ এক বিশাল বসতিস্থল বা প্ৰাচীন মহানগৰ হোৱাৰ বাবেই তালিয়াংকি সমগ্ৰ বিশ্বতে বিখ্যাত।

এই প্ৰাচীন মানৱ সভ্যতাৰ লোকসকলে বহুবছৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বসবাস কৰিছিল। তালিয়াংকিৰ এই ঐতিহাসিক বসতিস্থলটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৮৫০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৭০০ ৰ ভিতৰত সক্ৰিয় আছিল। এই সময়ছোৱাক ইতিহাসত নব্য প্ৰস্তৰ যুগ বুলি কোৱা হয়। বৰ্তমানৰ বিজ্ঞানী আৰু প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলৰ মতে, তালিয়াংকি হ’ল নব্য প্ৰস্তৰ যুগৰ সমগ্ৰ ইউৰোপ মহাদেশৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বৃহৎ জনাজাত মানৱ বসতিস্থল।^১ ই আকাৰত ইমানেই বিশাল আছিল যে বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক প্ৰায়ে এটা মেগা-ছাইট বা প্ৰাক-চহৰ বুলি অভিহিত কৰে। এই স্থানত একেটা সময়তে হাজাৰ হাজাৰ কাঠ আৰু মাটিৰ ঘৰ আছিল আৰু কেইবা হাজাৰো মানুহে একেলগে বসবাস কৰিছিল।

ভূগোল আৰু অৱস্থিতি

প্ৰাচীন লোকসকলে তালিয়াংকি অতি সাৱধানে নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁলোকে ইয়াৰ বাবে এক বিশেষ ভূমি বাছি লৈছিল। তেওঁলোকে চহৰখন এটা ওখ পাহাৰীয়া টিলা বা থিয় গৰা (bluff) যুক্ত স্থানত নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই ওখ স্থানডোখৰ অতি সুৰক্ষিত আছিল। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াৰ পৰা চাৰিওফালৰ অঞ্চলসমূহলৈ চকু ৰখাতো সহজ হৈছিল।

এই বসতিস্থলটো দুটা পানীৰ উৎসৰ মাজত অৱস্থিত ছিল। এফালে আছিল তালিয়াংকা নদী আৰু আনফালে আছিল এটা সৰু নিজৰা বা জান। এখন চহৰৰ বাবে এয়া অতি বুদ্ধিদীপ্ত বাচনি আছিল। মানুহবোৰক প্ৰতিদিনে বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। তেওঁলোকক খোৱা, ৰন্ধা-বঢ়া আৰু ধোৱা-পখলা কৰাৰ উপৰিও পোহনীয়া জীৱ-জন্তুৰ বাবেও পানীৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। নদী আৰু জানৰ মাজত বাস কৰাৰ বাবে তেওঁলোকৰ পানীৰ কেতিয়াও নাটনি হোৱা নাছিল। পানীৰ ওচৰৰ সাৰুৱা মাটিখিনি শস্য উৎপাদনৰ বাবেও অতি উপযোগী আছিল।^২

স্থানটোৰ আৱিষ্কাৰ

হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি তালিয়াংকিৰ এই বিশাল চহৰখন মাটিৰ তলত লুকাই আছিল। ইয়াৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে কোনেও জনা নাছিল। মানুহে এই প্ৰাচীন চহৰখনৰ ওপৰৰ মাটিত খেতি-বাতি কৰিছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ তলত কি আছিল সেই বিষয়ে তেওঁলোক অজ্ঞ আছিল।

অৱশেষত ১৯৭০ৰ দশকত এই স্থানডোখৰ আৱিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াক মাটি খান্দি পোৱা নাছিল, বৰঞ্চ আকাশৰ পৰাহে ইয়াৰ সম্ভেদ পোৱা গৈছিল। এজন ইউক্ৰেনীয় বৈমানিকে নিজৰ আজৰি সময়ত উৰাজাহাজ চলাই থকা অৱস্থাত মাটিৰ ছবি ল’বলৈ এটা বিশেষ কেমেৰা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই কেমেৰাটোত ইনফ্ৰাৰেড ফিল্ম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইনফ্ৰাৰেড কেমেৰাই তাপ আৰু এনে কিছুমান বস্তু দেখিবলৈ পায় যিবোৰ সাধাৰণ মানুহৰ চকুৰে দেখা পোৱা নাযায়।

বৈমানিকজনে যেতিয়া তেওঁৰ ইনফ্ৰাৰেড ছবিবোৰ চাইছিল, তেতিয়া তেওঁ মাটিত কিছুমান আচৰিত আকৃতি দেখিবলৈ পাইছিল। ছবিবোৰত মাটিৰ ওপৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বৃত্তাকাৰ চিহ্ন স্পষ্ট হৈ পৰিছিল। এই বৃত্তবোৰ আছিল আচলতে মাটিৰ তলত লুকাই থকা প্ৰাচীন ঘৰবোৰৰ ধ্বংসাৱশেষ। মাটিৰ তলত থকা প্ৰাচীন বোকা-মাটি আৰু জ্বলি যোৱা কাঠে আকাশৰ পৰা মাটিৰ দৃশ্য সলনি কৰি দিছিল। এই আৱিষ্কাৰটো বিজ্ঞানীসকলৰ বাবে অতি উল্লেখনীয় আছিল, কাৰণ ই তেওঁলোকক এই প্ৰাচীন মেগা-ছাইটটো ঠিক ক’ত অৱস্থিত আছিল তাৰ সঠিক ঠিকনা দিছিল।

খননকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণা

বৈমানিকজনে এই স্থান আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছৰে পৰা বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক অধ্যয়ন কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। ১৯৮১ চনত প্ৰত্নতত্ত্ববিদৰ এটা দলে তালিয়াংকিত খননকাৰ্য আৰম্ভ কৰে। প্ৰত্নতত্ত্ববিদ হ’ল এনে এজন বিজ্ঞানী যিয়ে অতীতৰ মানুহে মাটিৰ তলত এৰি যোৱা বস্তুসমূহ অধ্যয়ন কৰি ইতিহাসৰ সন্ধান কৰে। এই দলটোক ভ্লাদিমিৰ ক্ৰুটছ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে নেতৃত্ব দিছিল।

ক্ৰুটছ আৰু তেওঁৰ দলে এই স্থানত বহু বছৰ ধৰি কাম কৰিছিল। তেওঁলোকে অতি সাৱধানে মাটিখিনি আঁতৰাই প্ৰাচীন ঘৰবোৰৰ মজিয়া আৰু দেৱালসমূহ বিচাৰি পাইছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে ভগা মাটিৰ পাত্ৰৰ টুকুৰা, জীৱ-জন্তুৰ হাড় আৰু পুৰণি সঁজুলিও উদ্ধাৰ কৰিছিল। ক্ৰুটছে ২০০১ চনলৈকে তালিয়াংকিৰ এই খননকাৰ্য পৰিচালনা কৰি আছিল।^৩

পাছলৈ বিজ্ঞানীসকলে এই স্থানৰ মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ নতুন প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে মাটিৰ তলৰ চুম্বকত্ব জোখা মেচিন ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাক জিঅ’মেগনেটিক জৰীপ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ অঞ্চলটো খান্দি নোলোৱাকৈয়ে বিজ্ঞানীসকলে গোটেই প্ৰাচীন চহৰখনৰ এখন নিখুঁত মানচিত্ৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছিল। এই মানচিত্ৰই প্ৰমাণ কৰিছিল যে চহৰখন অতি বিশাল আৰু সুপৰিকল্পিত আছিল।

আৰ্হি আৰু স্থাপত্যশিল্প

তালিয়াংকিৰ মানচিত্ৰই এক অতি বিশেষ আৰ্হি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। চহৰখন কোনো খেলিমেলি বা বিশৃংখলভাৱে গঢ়ি উঠা নাছিল, বৰঞ্চ ইয়াৰ পৰিকল্পনা অতি সাৱধানে কৰা হৈছিল। ঘৰবোৰ ডাঙৰ ডাঙৰ বৃত্তাকাৰ শাৰীত সজোৱা হৈছিল। চহৰখনৰ সামগ্ৰিক আকৃতি আছিল ডিম্বাকৃতিৰ, অৰ্থাৎ ই দেখাত এটা বহল বৃত্ত বা কণীৰ দৰে আছিল।

ইয়াত ঘৰৰ বহুকেইটা বৃত্ত আছিল। এই বৃত্তবোৰ আছিল সমকেন্দ্ৰিক, অৰ্থাৎ এটা বৃত্তৰ ভিতৰত আন এটা বৃত্ত আছিল। দীঘলীয়া শাৰীত এই সকলোবোৰ ঘৰ ইটোৰ সৈতে সিটো সংলগ্ন হৈ আছিল। বৃত্তবোৰৰ একেবাৰে কেন্দ্ৰভাগ বা মাজ অংশটো বেছিভাগেই খালী আছিল। এই খালী ঠাইডোখৰ সম্ভৱতঃ এক ৰাজহুৱা প্ৰাঙ্গণ বা চক আছিল। মানুহবোৰে এই খালী ঠাইডোখৰ সভা-সমিতি, উৎসৱ-পাৰ্বন বা পোহনীয়া জীৱ-জন্তুবোৰক সুৰক্ষিতভাৱে ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

প্ৰস্তৰ যুগ বা শিলৰ যুগৰ হিচাপত এই ঘৰবোৰ নিজেই বৰ আকৰ্ষণীয় আছিল। বহুতো ভৱন দুমহলীয়া আছিল, অৰ্থাৎ সেইবোৰৰ এটা তলৰ মহলা আৰু এটা ওপৰৰ মহলা আছিল। মানুহবোৰে কাঠ আৰু মাটি ব্যৱহাৰ কৰি নিজৰ ঘৰবোৰ সাজিছিল। প্ৰথমতে তেওঁলোকে গছৰ কুণ্ডা আৰু ডালেৰে এটা জঁকা বা ফ্ৰেম তৈয়াৰ কৰিছিল। তাৰ পিছত সেই কাঠৰ গাঁথনিটো তিতা মাটি আৰু বোকাৰে লেপি দিছিল। এই নিৰ্মাণ শৈলীক ইংৰাজীত ৱাটল এণ্ড ডব বুলি কোৱা হয়। যেতিয়া এই মাটি ৰ’দত শুকাই গৈছিল, তেতিয়া ই দেৱালৰ দৰে কঠিন আৰু শক্তিশালী হৈ পৰিছিল।

তালিয়াংকিৰ লোকসকলে নিজৰ ঘৰবোৰ সজাবলৈও ভাল পাইছিল। তেওঁলোকে ঘৰৰ দেৱাল আৰু চিলিংবোৰত ৰং কৰিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে ৰঙা, ক’লা আৰু বগাৰ দৰে প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে দেৱালত ধুনীয়া ধুনীয়া নক্সা আঁকিছিল, যিবোৰ তেওঁলোকৰ মাটিৰ পাত্ৰত অঁকা আৰ্হিৰ সৈতে বহু পৰিমাণে একে আছিল।

জনসংখ্যা আৰু আকাৰৰ অনুমান

তালিয়াংকি অতি বিশাল হোৱাৰ বাবে ইয়াত কিমান মানুহে বসবাস কৰিছিল তাক লৈ বিজ্ঞানীসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। ৫,০০০ বছৰৰ পূৰ্বৰ জনসংখ্যা গণনা কৰাটো অতি কঠিন কাম। বিজ্ঞানীসকলে চহৰখনৰ আকাৰ আৰু ঘৰৰ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভিন্ন অনুমান কৰিছে।

প্ৰথমতে, ভ্লাদিমিৰ ক্ৰুটছে অনুমান কৰিছিল যে এই বসতিস্থলৰ মুঠ মাটিকালি আছিল ৪৫০ হেক্টৰ। চহৰখনৰ আকৃতি আয়তাকাৰ বুলি ভবাৰ বাবেই তেওঁ এই অনুমান কৰিছিল।^৪

মিখাইলো ভিডেইকো নামৰ আন এজন বিজ্ঞানীয়ে জনসংখ্যা অনুমান কৰিবলৈ ঘৰৰ সংখ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁ স্থানটোৰ খানি উলিওৱা অংশসমূহ পৰীক্ষা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে তালিয়াংকিত প্ৰায় ২,৭০০টা ভৱন আছিল। ইমান বুজন সংখ্যক ঘৰ থকাৰ বাবে ভিডেইকোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ চৰম উন্নতিৰ সময়ত ১৫,০০০তকৈও অধিক লোকে ইয়াত বাস কৰিছিল।

পাছলেই নতুন প্ৰযুক্তিয়ে বিজ্ঞানীসকলক অধিক সঠিক তথ্য প্ৰদান কৰে। থমাছ কে. হাৰপাৰে স্থানটোৰ নতুন জিঅ’মেগনেটিক মানচিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি ইয়াক পুনৰ জুখি চাইছিল। তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে ইয়াৰ প্ৰকৃত মাটিকালি আছিল ৩৩৫ হেক্টৰ। ক্ৰুটছে ভবাতকৈ মাটিকালি কম হোৱাৰ বাবে হাৰপাৰে কৈছিল যে ভিডেইকোৰ জনসংখ্যাৰ অনুমান সম্ভৱতঃ অতি বেছি আছিল। হাৰপাৰৰ মতে জনসংখ্যা ৬,৩০০ৰ পৰা ১১,০০০ৰ ভিতৰত আছিল আৰু তেওঁ নিম্ন সংখ্যাটোহে অধিক গ্ৰহণযোগ্য বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।

অৱশ্যে, আন বহুতো বিজ্ঞানীয়ে এতিয়াও ইয়াতকৈ ডাঙৰ সংখ্যা ব্যৱহাৰ কৰে। ১৫,০০০ জনসংখ্যাৰ অনুমানটোৱেই আটাইতকৈ সাধাৰণ আৰু সৰ্বজনবিদিত। কিছুমান গৱেষকে আনকি ইয়াৰ আশে-পাশে থকা সৰু উপগ্ৰহ সদৃশ গাঁও বা উপ-নগৰসমূহৰ জনসংখ্যাও ইয়াৰ সৈতে যোগ কৰে। এই সৰু গাঁওসমূহ যোগ কৰিলে তালিয়াংকি থুপৰ মুঠ জনসংখ্যা ২৫,০০০ ৰ পৰা ৩০,০০০ হ’ব পাৰে।^৫

আটাইতকৈ কম অনুমানটোক ধৰিলেও, প্ৰস্তৰ যুগৰ বাবে তালিয়াংকি আছিল এক অতি বিশাল চহৰ। সেই সময়ত পৃথিৱীৰ আন যিকোনো স্থানতকৈ ই আকাৰত ডাঙৰ আছিল।

দৈনন্দিন জীৱন আৰু অৰ্থনীতি

তালিয়াংকিৰ লোকসকল অতি সফল খেতিয়ক আছিল। তেওঁলোকে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদৰ খেতি কৰিছিল। তেওঁলোকে ৰুটী বনাবলৈ গম আৰু বাৰ্লি ৰোপণ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে মটৰমাহ আৰু বিনৰ খেতিও কৰিছিল। ইউক্ৰেইনৰ মাটি অতি ক’লা আৰু সাৰুৱা হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ শস্যৰ উৎপাদন অতি ভাল হৈছিল।

তেওঁলোকে বহুতো পোহনীয়া জীৱ-জন্তুও পোহপাল দিছিল। তেওঁলোকৰ গৰু, গাহৰি আৰু ভেড়া আছিল। গৰুৱে তেওঁলোকক গাখীৰ আৰু মাংস দিছিল। ভেড়াই তেওঁলোকক গৰম কাপোৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ ঊণ যোগান ধৰিছিল।

খেতিয়ক হোৱাৰ পিছতো তেওঁলোকে বন্য পৰিৱেশৰ পৰাও খাদ্য সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁলোকে চহৰৰ ওচৰৰ অৰণ্যত চিকাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে বনৰীয়া হৰিণ আৰু বনৰীয়া গাহৰি চিকাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে তালিয়াংকা নদী আৰু ওচৰৰ জান-জুৰিবোৰত মাছ ধৰিছিল। ই তেওঁলোকক এক স্বাস্থ্যকৰ আৰু বৈচিত্ৰ্যময় আহাৰ প্ৰদান কৰিছিল।

তালিয়াংকিৰ সমাজ ব্যৱস্থা আছিল জটিল। হাজাৰ হাজাৰ লোক থকাৰ পিছতো বিজ্ঞানীসকলে ইয়াত কোনো বিশাল ৰাজপ্ৰসাদ বিচাৰি পোৱা নাই। তেওঁলোকে ৰজা বা ৰাণীৰ বাবে নিৰ্মিত কোনো চহকী বা বিলাসী সমাধি ঘৰো বিচাৰি পোৱা নাই। সকলোবোৰ ঘৰ দেখাত প্ৰায় একে আকাৰৰ হোৱাৰ বাবে বিজ্ঞানীসকলে ভাবিবলৈ বাধ্য হৈছে যে এই সমাজখন অতি সমতাপূৰ্ণ আছিল। কোনো এজন শক্তিশালী শাসকৰ অধীনত থকাতকৈ মানুহবোৰে সম্ভৱতঃ একেলগে কাম কৰিছিল আৰু দলীয়ভাৱে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।

মৃৎশিল্প আৰু মূৰ্তিসমূহ

কুকুটেৰী-ত্ৰিপিলিয়ান সংস্কৃতি ইয়াৰ কলা-সংস্কৃতিৰ বাবে অতি বিখ্যাত। তালিয়াংকিৰ লোকসকল মাটিৰ পাত্ৰ তৈয়াৰ কৰাত পাকৈত আছিল। তেওঁলোকে কুমাৰৰ চকা (potter's wheel) ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কেৱল হাতেৰে গঢ় দি মাটিৰ ধুনীয়া ধুনীয়া বাটি, কাঁহী আৰু কলহ আদি তৈয়াৰ কৰিছিল।

পাত্ৰবোৰ সাজি উঠাৰ পিছত, সেইবোৰ কঠিন কৰিবলৈ তেওঁলোকে তীব্ৰ জুইত পুৰি লৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে সেইবোৰত অতি আকৰ্ষণীয় নক্সা আঁকিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে বেছিভাগেই ৰঙা, বগা আৰু ক’লা ৰং ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে পাত্ৰবোৰত ঘূৰণীয়া বা তৰংগায়িত ৰেখা, বৃত্ত আৰু জীৱ-জন্তুৰ আকৃতি অংকন কৰিছিল।

বিজ্ঞানীসকলে তালিয়াংকিত বহুতো মাটিৰ সৰু মূৰ্তিও বিচাৰি পাইছে। এই মূৰ্তিবোৰৰ সৰহ সংখ্যকেই আছিল মহিলাৰ অবয়ব। বহু গৱেষকৰ মতে, এই মহিলা মূৰ্তিসমূহ তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত আছিল। সম্ভৱতঃ এইবোৰ প্ৰকৃতি আৰু কৃষিৰ দেৱী আছিল। ভাল বতৰ আৰু প্ৰচুৰ শস্য উৎপাদনৰ বাবে মানুহবোৰে এই দেৱীসকলৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। আন কিছুমান মূৰ্তি পোহনীয়া জীৱ-জন্তুৰ দৰে দেখিবলৈ আছিল।

ঘৰসমূহ জ্বলাই দিয়াৰ ৰহস্য

তালিয়াংকি তথা ত্ৰিপিলিয়ান সংস্কৃতিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰহস্যসমূহৰ ভিতৰত এটা হ’ল ইয়াৰ ঘৰবোৰ কেনেকৈ ধ্বংস হৈছিল। মানুহবোৰ তালিয়াংকিত চিৰকালৰ বাবে থকা নাছিল। তেওঁলোকে এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবেহে, সম্ভৱতঃ ৬০ৰ পৰা ৮০ বছৰলৈকে ইয়াত বাস কৰিছিল। এই সময় পাৰ হোৱাৰ পিছত সমগ্ৰ বসতিস্থলটো জুইত জাহ গৈছিল।

বিজ্ঞানীসকলে দেখিছে যে প্ৰতিটো ত্ৰিপিলিয়ান ঘৰেই এক তীব্ৰ জুইৰ দ্বাৰা ধ্বংস হৈছিল। জুইৰ উত্তাপ ইমানেই বেছি আছিল যে মাটিৰ দেৱালবোৰ পুৰি শিলৰ দৰে টান হৈ পৰিছিল। প্ৰথমতে বিজ্ঞানীসকলে ভাবিছিল যে শত্ৰুৱে চহৰখন আক্ৰমণ কৰি পুৰি পেলাইছিল। কিন্তু তেওঁলোকে যুদ্ধত নিহত হোৱা কোনো মানুহৰ জঁকা বা কোনো অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ বিচাৰি পোৱা নাই।

বৰ্তমান বেছিভাগ বিজ্ঞানীয়ে বিশ্বাস কৰে যে মানুহবোৰে নিজেই নিজৰ ঘৰবোৰ উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে জ্বলাই দিছিল। যেতিয়া কাঠ আৰু মাটিবোৰ বেছি পুৰণি হৈ গৈছিল, বা ওচৰৰ খেতিমাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পাইছিল, তেতিয়া মানুহবোৰে সেই ঠাই এৰি গুচি গৈছিল। যোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে এক বিশেষ ধৰ্মীয় ৰীতি অনুষ্ঠিত কৰিছিল আৰু নিজৰ চহৰখনত জুই লগাই দিছিল। জুইয়ে সকলো বস্তু পুৰি ছাৰখাৰ কৰি পেলাইছিল। তাৰ পিছত মানুহবোৰে নতুন ঠাইলৈ গৈ নতুন চহৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ঘৰ সজা আৰু তাক জ্বলাই দিয়াৰ এই চক্ৰটো তেওঁলোকৰ সংস্কৃতিৰ এক প্ৰধান অংশ আছিল। এইদৰে পুৰি কঠিন হোৱা মাটিৰ বাবেই ঘৰবোৰৰ আকৃতি হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি সুৰক্ষিত হৈ থাকিল।

পৰৱৰ্তী সংস্কৃতি আৰু ইতিহাস

কুকুটেৰী-ত্ৰিপিলিয়ান লোকসকলে এই ঠাই এৰি যোৱাৰ পিছত, মাটিখিনি বহু সময় ধৰি খালী হৈ আছিল। জ্বলি যোৱা ঘৰবোৰ লাহে লাহে মাটি আৰু ঘাঁহেৰে আৱৰি পৰিছিল।

কেইবা শ বছৰৰ পিছত, এই অঞ্চললৈ নতুন মানুহৰ দল আহিছিল। এই নতুন লোকসকলে কোনো বিশাল বৃত্তাকাৰ চহৰ নিৰ্মাণ কৰা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁলোকে পুৰণি বসতিস্থলৰ ওপৰত মাটিৰ ডাঙৰ ডাঙৰ ঢিপি তৈয়াৰ কৰিছিল। এই ঢিপিবোৰক টুমুলি বা কুৰ্গান বুলি কোৱা হয়। গুৰুত্বপূৰ্ণ মৃত ব্যক্তিসকলক কবৰ দিবলৈ এইবোৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

এই কবৰসমূহ য়াম্নায়া সংস্কৃতিৰ আছিল। য়াম্নায়া লোকসকল আছিল যাযাবৰ (nomads), যিসকলে ঘোঁৰাত উঠি ঘাঁহনি পথাৰৰ মাজেৰে ভ্ৰমণ কৰিছিল। তালিয়াংকিৰ এই য়াম্নায়া টুমুলিসমূহ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগৰ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০) বুলি অনুমান কৰা হৈছে।

তাৰো বহু পিছত, প্ৰাচীন ব্ৰঞ্জ যুগৰ শেষৰ ফালৰ লোকসকলেও পুৰণি তালিয়াংকি স্থানৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ মৃতদেহবোৰ কবৰ দিছিল। এই স্থানডোখৰ অতি বিশেষ, কাৰণ ই একেটা স্থানতে বহুতো ভিন্ন সংস্কৃতিৰ ইতিহাস প্ৰদৰ্শন কৰে। ই দেখুৱায় যে কেনেকৈ এই ভূমিভাগ বিশাল কৃষিভিত্তিক চহৰৰ পৰা যাযাবৰসকলে ব্যৱহাৰ কৰা মুকলি পথাৰলৈ পৰিৱৰ্তন হৈছিল।

সংগ্ৰহালয় আৰু প্ৰদৰ্শনী

মানৱ ইতিহাস সম্পৰ্কে জানিবলৈ তালিয়াংকিত পোৱা বস্তুবোৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। বৰ্তমান, খননকাৰ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীসমূহ কেইবাটাও সংগ্ৰহালয়ত সুৰক্ষিতভাৱে ৰখা হৈছে।

পৰ্যটকসকলে চেৰকাচি আঞ্চলিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰাচীন মাটিৰ পাত্ৰ, সঁজুলি আৰু মূৰ্তিসমূহ দেখিবলৈ পাব। ইয়াৰ উপৰিও এইবোৰ তাল্নে চহৰৰ কৃষি সংগ্ৰহালয়তো প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱিষ্কাৰসমূহ ৰাজধানী চহৰ কিয়েভৰ পুৰাতত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠান (Institute of Archaeology)ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে। এই সংগ্ৰহালয়সমূহ দৰ্শন কৰি মানুহে জানিব পাৰে যে তালিয়াংকিৰ প্ৰাচীন লোকসকলে কেনেকৈ জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল, কাম কৰিছিল আৰু ইউৰোপৰ অন্যতম বৃহৎ আদিম চহৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

আৰু চাওক

• মাইদানেটস্কে