জাভা ভাষা বা জাভানীজ ভাষা এটা অষ্ট্ৰ'নেছিয়ান ভাষা৷ ইণ্ডোনেছিয়াৰ জাভা দ্বীপ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা দ্বীপসমূহৰ প্ৰায় ৮ৰ পৰা ১ কোটি লোকে ইয়াক এই ভাষা কয়। মালয়েছিয়াতো ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা আছে। ই সৰ্বাধিক ভাষী থকা অষ্ট্ৰ’নেছিয়ান ভাষা। ভাষাটো পৰম্পৰাগত জাভা লিপিৰে লিখা হয়৷ এই লিপিৰ উৎপত্তি দক্ষিণ ভাৰতত। বৰ্তমান সময়ত অৱশ্যে ভাষাটো লিখিবলৈ ৰোমান লিপিৰ ব্যৱহাৰ বাঢ়িছে। এই ভাষাটো এসময়ত জাৱি ভিত্তিক পেগন লিপিতো লিখা হৈছিল৷ জাভানীজ সাহিত্য অতি চহকী। অষ্টম শতিকাৰ পৰাই ইয়াৰ প্ৰাচীন সাহিত্যৰ লেখ-জোখ পোৱা গৈছে। বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত মালয় ভিত্তিক বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়া ভাষাৰ বাবে এই ভাষাৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পাইছে।
ইতিহাস
সাধাৰণতে জাভা ভাষাৰ ইতিহাসক দুটা সুকীয়া পৰ্যায়ত ভাগ কৰিব পাৰি: পুৰণি জাভা আৰু নতুন জাভা।
শব্দভাণ্ডাৰ
জাভানীজ ভাষাত স্থানীয় অষ্ট্ৰ’নেছিয়ান ভিত্তিৰ পৰা অহা শব্দৰ পৰিপূৰক বহুতো ঋণ শব্দ আছে। সংস্কৃতৰ গভীৰ আৰু স্থায়ী প্ৰভাৱ পৰিছে। পুৰণি জাভানী–ইংৰাজী অভিধানত প্ৰায় ২৫,৫০০ টা প্ৰৱেশপত্ৰ আছে, ইয়াৰে ১২,৬০০ৰো অধিক সংস্কৃতৰ পৰা ঋণ লোৱা। ইমান বেছি সংখ্যাই ব্যৱহাৰৰ কোনো পৰিমাপ নহয় যদিও ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ভাষাটোৱে আনুষ্ঠানিক উদ্দেশ্যত সংস্কৃত শব্দ কিমানখিনি গ্ৰহণ কৰিছিল। সাধাৰণ পুৰণি জাভানীজ সাহিত্যিক গ্ৰন্থত প্ৰায় ২৫% শব্দভাণ্ডাৰ সংস্কৃতৰ। বহুতো জাভানী ব্যক্তিগত নামৰো স্পষ্টভাৱে চিনাকি সংস্কৃত মূল আছে।
সংস্কৃত শব্দ এতিয়াও বহুত প্ৰচলিত। আধুনিক ভাষীসকলে পুৰণি জাভা আৰু সংস্কৃত শব্দক কৱি (মোটামুটিভাৱে অৰ্থ "সাহিত্যিক") বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰে; কিন্তু কাৱি শব্দ আৰবীৰ পৰাও হ'ব পাৰে৷ ডাচ আৰু মালয়েও প্ৰভাৱশালী; কিন্তু এইবোৰৰ কোনোটোৱেই সংস্কৃতৰ স্থানৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা নকৰে।
মালয় ভাষাতকৈ জাভানী ভাষাত আৰবী ঋণৰ শব্দ বহু কম।
লিখন শৈলীৰ নমুনা
তলত মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণাৰ ১ নং অনুচ্ছেদৰ জাভানীজ ভাষাত এটা নমুনা পাঠ দিয়া হৈছে।
| + | Javanese Latin:১ | "Sabén uwong kalairaké kanthi mardikå lan darbé martabat lan hak-hak kang pådhå. Kabèh pinaringan akal lan kalbu sartå kaajab pasrawungan anggoné mêmitran siji lan sijiné kanthi jiwå sumadulur." |
| Javanese Carakan (Traditional Script)২ | "꧋ꦱꦧꦼꦤ꧀ꦲꦸꦮꦺꦴꦁꦏꦭꦲꦶꦫꦏꦺꦏꦤ꧀ꦛꦶꦩꦂꦢꦶꦏꦭꦤ꧀ꦢꦂꦧꦺꦩꦂꦠꦧꦠ꧀ꦭꦤ꧀ꦲꦏ꧀ꦲꦏ꧀ꦏꦁꦥꦝ꧉ ꦏꦧꦺꦃꦥꦶꦤꦫꦶꦔꦤ꧀ꦲꦏꦭ꧀ꦭꦤ꧀ꦏꦭ꧀ꦧꦸꦱꦂꦠꦏꦲꦗꦧ꧀ꦥꦱꦿꦮꦸꦔꦤ꧀ꦲꦁꦒꦺꦴꦤꦺꦩꦼꦩꦶꦠꦿꦤ꧀ꦱꦶꦗꦶꦭꦤ꧀ꦱꦶꦗꦶꦤꦺꦏꦤ꧀ꦛꦶꦗꦶꦮꦱꦸꦩꦢꦸꦭꦸꦂ꧉" | |
| Sound sample: | ||
| অসমীয়া অনুবাদ: | "সকলো মানুহ জন্মতে মুক্ত আৰু মৰ্যাদা আৰু অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমান। তেওঁলোক যুক্তি আৰু বিবেকেৰে সমৃদ্ধ আৰু ইজনে সিজনৰ প্ৰতি ভাতৃত্ববোধৰ মনোভাৱেৰে কাম কৰা উচিত।" |
অধিক অধ্যয়নৰ বাবে চাওক
তথ্যসূত্ৰ
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “জাভা ভাষা” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৫২৯৫০৯ (১ আগষ্ট ২০২৫)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।