ছুটী

ছুটী বা কৰ্মৰ পৰা ছুটী হৈছে কোনো কৰ্মচাৰীয়ে নিয়োগকৰ্তাৰ অনুমতি, প্ৰযোজ্য আইন, সেৱা-নিয়ম অথবা কৰ্মসংস্থাপনৰ চৰ্ত অনুসৰি নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে কৰ্মস্থলীত উপস্থিত নথকাৰ অনুমোদিত ব্যৱস্থা। ছুটী দৰমহাসহ বা দৰমহাবিহীন দুয়ো ধৰণৰ হ'ব পাৰে। ছুটীৰ উদ্দেশ্য, সময়সীমা আৰু ছুটীৰ সময়ত প্ৰাপ্য দৰমহা দেশ, আইন, নিয়োগকৰ্তা আৰু কৰ্মচাৰীৰ সেৱাৰ চৰ্ত অনুসৰি পৃথক হয়।

ভাৰতত ২০২৫ চনৰ পৰা ছুটী সম্পৰ্কীয় বহু বিধান নতুন শ্ৰম-সংহিতাৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছে। চাৰিখন শ্ৰম-সংহিতা ২১ নৱেম্বৰ ২০২৫ৰ পৰা কাৰ্যকৰী কৰা হয়। এই সংহিতাসমূহে পূৰ্বৰ ২৯খন কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আইনক একত্ৰিত কৰিছে।^১

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই দৰমহাসহ বাৰ্ষিক ছুটীক কৰ্মচাৰীক নিয়মীয়া কৰ্মৰ পৰা কিছু সময় আঁতৰি বিশ্ৰাম আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ সুযোগ দিয়া এক শ্ৰম-অধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰে।^২

ছুটীৰ প্ৰকাৰ

কৰ্মস্থলী আৰু দেশভেদে ছুটীৰ নাম আৰু নিয়ম পৃথক হ'ব পাৰে। ভাৰতত প্ৰযোজ্য আইন আৰু সেৱা-নিয়ম অনুসৰি বাৰ্ষিক ছুটী, অসুস্থতাজনিত ছুটী, মাতৃত্বকালীন ছুটী, পিতৃত্বকালীন ছুটী, শিশু যত্ন ছুটী, অধ্যয়ন ছুটী, আকস্মিক ছুটী আৰু দৰমহাবিহীন ছুটী আদি ব্যৱস্থা থাকিব পাৰে।

বাৰ্ষিক ছুটী

বাৰ্ষিক ছুটী হৈছে কৰ্মচাৰীয়ে বছৰৰ ভিতৰত বিশ্ৰাম, ব্যক্তিগত কাম অথবা ভ্ৰমণৰ বাবে ল'ব পৰা ছুটী। ভাৰতত কৰ্মীৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ বাবে বাৰ্ষিক ছুটীৰ নিয়ম সংশ্লিষ্ট শ্ৰম-সংহিতা, ৰাজ্যিক নিয়ম, সেৱা-নিয়ম অথবা নিয়োগ চুক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

ভাৰতত বৰ্তমান বাৰ্ষিক দৰমহাসহ ছুটীৰ মুখ্য বিধানসমূহ বৃত্তিগত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতি সংহিতা, ২০২০-ৰ অধীনত আছে।^৩

অৰ্জিত ছুটী

অৰ্জিত ছুটী হৈছে কৰ্মচাৰীয়ে সেৱাৰ সময়ছোৱাত কৰ্ম সম্পাদন কৰাৰ ফলত লাভ কৰা ছুটী। চৰকাৰী সেৱাত এই ছুটী সাধাৰণতে কৰ্মচাৰীৰ ছুটীৰ হিচাপত জমা হয় আৰু প্ৰযোজ্য সেৱা-নিয়ম অনুসৰি পৰৱৰ্তী সময়ত গ্ৰহণ কৰিব পাৰি।

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীৰ ক্ষেত্ৰত অৰ্জিত ছুটীৰ নিয়ম কেন্দ্ৰীয় অসামৰিক সেৱা (ছুটী) নিয়ম, ১৯৭২ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়।^৪

অৰ্ধ-বেতন ছুটী

অৰ্ধ-বেতন ছুটী হৈছে এনে ছুটী য'ত ছুটীৰ সময়ছোৱাত কৰ্মচাৰীয়ে নিয়মীয়া দৰমহাৰ এটা অংশ হিচাপে ছুটীৰ দৰমহা লাভ কৰে। এই ব্যৱস্থা মূলতঃ চৰকাৰী সেৱাৰ ছুটী-নিয়মৰ অংশ।

পৰিৱৰ্তিত ছুটী

পৰিৱৰ্তিত ছুটী হৈছে নিৰ্দিষ্ট চৰ্তত অৰ্ধ-বেতন ছুটীক পূৰ্ণ দৰমহাৰ ছুটীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰি লোৱাৰ ব্যৱস্থা। চৰকাৰী সেৱাত চিকিৎসাজনিত কাৰণত এনে ছুটী গ্ৰহণৰ বিশেষ বিধান থাকিব পাৰে।

প্ৰাপ্য নোহোৱা ছুটী

প্ৰাপ্য নোহোৱা ছুটী হৈছে কৰ্মচাৰীৰ ছুটীৰ হিচাপত পৰ্যাপ্ত ছুটী নথকাৰ সময়ত নিৰ্দিষ্ট চৰ্তত আগতীয়াকৈ প্ৰদান কৰা ছুটী। পৰৱৰ্তী সেৱাকালত উপাৰ্জন কৰিবলগীয়া ছুটীৰ পৰা এনে ছুটী সমন্বয় কৰা হ'ব পাৰে।

অসাধাৰণ ছুটী

অসাধাৰণ ছুটী হৈছে সাধাৰণতে দৰমহাবিহীন ছুটী। যেতিয়া কোনো কৰ্মচাৰীৰ অন্য প্ৰাপ্য ছুটী নাথাকে বা বিশেষ পৰিস্থিতিত দৰমহাবিহীন অনুপস্থিতিৰ অনুমতি দিয়া হয়, তেতিয়া সংশ্লিষ্ট সেৱা-নিয়ম অনুসৰি অসাধাৰণ ছুটী মঞ্জুৰ কৰিব পাৰি।

আকস্মিক ছুটী

আকস্মিক ছুটী কম সময়ৰ ব্যক্তিগত প্ৰয়োজন, জৰুৰী কাম বা অনাকাংক্ষিত পৰিস্থিতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ নিয়ম নিয়োগকৰ্তা, সেৱা-নিয়ম আৰু প্ৰযোজ্য বিধিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

অসুস্থতাজনিত ছুটী

অসুস্থতাজনিত ছুটী হৈছে কৰ্মচাৰীৰ অসুস্থতা, আঘাত বা চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে প্ৰদান কৰা ছুটী। এই ছুটীৰ বাবে চিকিৎসকৰ প্ৰমাণপত্ৰ বা অন্যান্য চিকিৎসাজনিত নথি বিচৰা হ'ব পাৰে।

মাতৃত্বকালীন ছুটী

মাতৃত্বকালীন ছুটী হৈছে গৰ্ভধাৰণ, প্ৰসৱ আৰু প্ৰসৱৰ পিছৰ সময়ছোৱাত যোগ্য মহিলাক প্ৰদান কৰা ছুটী।

ভাৰতত মাতৃত্ব সুবিধাৰ বিধান এতিয়া সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতা, ২০২০-ৰ অন্তৰ্গত। সংহিতাখনৰ অনুসৰি যোগ্য মহিলাই সৰ্বাধিক ২৬ সপ্তাহলৈ মাতৃত্ব সুবিধা লাভ কৰিব পাৰে। ইয়াৰে সৰ্বাধিক ৮ সপ্তাহ প্ৰসৱৰ সম্ভাব্য তাৰিখৰ আগৰ সময়ত ল'ব পাৰি। দুটা বা তাতকৈ অধিক জীৱিত সন্তান থকা মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক ১২ সপ্তাহৰ মাতৃত্ব সুবিধাৰ বিধান আছে।^৫

আইনখনত তিনিমাহৰ তলৰ শিশুক বৈধভাৱে দত্তক লোৱা মহিলা বা কমিশনিং মাতৃৰ বাবে ১২ সপ্তাহৰ মাতৃত্ব সুবিধাৰ বিধানো আছে।^৬

পিতৃত্বকালীন ছুটী

পিতৃত্বকালীন ছুটী হৈছে সন্তান জন্মৰ পিছত পিতৃক সন্তান আৰু পৰিয়ালৰ যত্নৰ বাবে প্ৰদান কৰা ছুটী। ইয়াৰ অধিকাৰ আৰু সময়সীমা সংশ্লিষ্ট সেৱা-নিয়ম বা নিয়োগকৰ্তাৰ নীতি অনুসৰি পৃথক হয়।

অভিভাৱকীয় ছুটী

অভিভাৱকীয় ছুটী হৈছে সন্তানৰ জন্ম, দত্তক গ্ৰহণ বা সন্তানৰ যত্নৰ বাবে অভিভাৱকক প্ৰদান কৰা ছুটী। ইয়াৰ ভিতৰত মাতৃত্বকালীন, পিতৃত্বকালীন আৰু শিশু যত্ন ছুটী অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে।

শিশু যত্ন ছুটী

শিশু যত্ন ছুটী হৈছে সন্তানৰ যত্ন, অসুস্থতা, শিক্ষা বা অন্যান্য প্ৰয়োজনৰ বাবে যোগ্য কৰ্মচাৰীক প্ৰদান কৰা ছুটী। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু সৰ্বভাৰতীয় সেৱাৰ কৰ্মচাৰীৰ বাবে এই ছুটীৰ পৃথক বিধান আছে।

অধ্যয়ন ছুটী

অধ্যয়ন ছুটী হৈছে কৰ্মচাৰীয়ে উচ্চ শিক্ষা, প্ৰশিক্ষণ, গৱেষণা বা নিজৰ সেৱাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বিশেষ অধ্যয়নৰ বাবে লোৱা ছুটী। চৰকাৰী সেৱাত এই ছুটীৰ বাবে সেৱাৰ মেয়াদ, বিষয়ৰ প্ৰাসংগিকতা আৰু অনুমোদনকাৰী কৰ্তৃপক্ষৰ অনুমতিৰ দৰে চৰ্ত থাকিব পাৰে।

দৰমহাবিহীন ছুটী

দৰমহাবিহীন ছুটী হৈছে এনে ছুটী য'ত কৰ্মচাৰীয়ে কৰ্মস্থলীৰ পৰা অনুমোদিতভাৱে অনুপস্থিত থাকে, কিন্তু সেই সময়ছোৱাৰ বাবে দৰমহা নাপায়। ব্যক্তিগত প্ৰয়োজন বা দীৰ্ঘম্যাদী অনুপস্থিতিৰ ক্ষেত্ৰত এনে ছুটী প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে।

ভাৰত

ভাৰতত ২১ নৱেম্বৰ ২০২৫ৰ পৰা চাৰিখন নতুন শ্ৰম-সংহিতা কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। এই চাৰিখন সংহিতাই পূৰ্বৰ ২৯খন কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আইনক একত্ৰিত কৰিছে। সংহিতাসমূহ হৈছে—

• মজুৰি সংহিতা, ২০১৯
• ঔদ্যোগিক সম্পৰ্ক সংহিতা, ২০২০
• সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতা, ২০২০
• বৃত্তিগত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতি সংহিতা, ২০২০

কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে এই চাৰিখন সংহিতাৰ কেন্দ্ৰীয় নিয়ম ৮ মে' ২০২৬ত অধিসূচিত কৰে।^৭

শ্ৰম ভাৰতীয় সংবিধানৰ সমৱৰ্তী তালিকাৰ বিষয় হোৱা বাবে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য দুয়োটাৰে নিয়ম প্ৰণয়ন আৰু ৰূপায়ণৰ ভূমিকা আছে। ২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰলৈ বহু ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলে নিজৰ নিয়ম চূড়ান্ত বা প্ৰকাশ কৰিছে, আনহাতে আন কিছুমানৰ নিয়ম প্ৰণয়নৰ প্ৰক্ৰিয়া চলি আছে।^৮

নতুন শ্ৰম-সংহিতাৰ অধীনত বাৰ্ষিক ছুটী

নতুন শ্ৰম-সংহিতাৰ অধীনত বাৰ্ষিক দৰমহাসহ ছুটীৰ মুখ্য বিধানসমূহ বৃত্তিগত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতি সংহিতা, ২০২০-ৰ ধাৰা ৩২ত আছে।^৯

এই বিধান অনুসৰি—

• কোনো কৰ্মীয়ে এটা কেলেণ্ডাৰ বছৰত কমেও ১৮০ দিন কাম কৰিলে দৰমহাসহ ছুটীৰ অধিকাৰ লাভ কৰে।
• সাধাৰণ কৰ্মীৰ বাবে প্ৰতি ২০ দিন কামৰ বিপৰীতে ১ দিনকৈ ছুটী লাভ হয়।
• মাটিৰ তলত খনিত কাম কৰা কৰ্মীৰ বাবে প্ৰতি ১৫ দিন কামৰ বিপৰীতে ১ দিনকৈ ছুটীৰ বিধান আছে।
• কিশোৰ কৰ্মীৰ ক্ষেত্ৰতো পৃথক হাৰত ছুটী গণনা কৰা হয়।
• এটা বছৰত ব্যৱহাৰ নকৰা ছুটীৰ ভিতৰত সাধাৰণতে সৰ্বাধিক ৩০ দিন পৰৱৰ্তী বছৰত লৈ যাব পাৰি।
• কৰ্মীয়ে দৰমহাসহ ছুটীৰ বাবে আবেদন কৰাৰ পিছতো নিয়োগকৰ্তাই ছুটী নিদিলে সেই অস্বীকৃত ছুটী পৰৱৰ্তী বছৰত নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ৩০ দিনৰ সীমা প্ৰযোজ্য নহয়।
• নিৰ্দিষ্ট চৰ্তত কৰ্মীয়ে ছুটী নগদীকৰণৰ অধিকাৰো লাভ কৰে।^১০

ছুটী আবেদন

নতুন শ্ৰম-সংহিতাৰ অধীনত ছুটীৰ আবেদন আৰু অনুমোদনৰ প্ৰক্ৰিয়া সংশ্লিষ্ট নিয়ম আৰু স্থায়ী আদেশৰ সৈতে জড়িত। কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক সম্পৰ্ক নিয়মত কৰ্মীয়ে সাধাৰণতে প্ৰস্তাৱিত ছুটীৰ তাৰিখৰ কমেও সাত দিন আগতে আবেদন কৰাৰ বিধান আছে। জৰুৰী পৰিস্থিতিত, বিশেষকৈ আবেদন আৰু ছুটী আৰম্ভ হোৱাৰ মাজত কম সময় থাকিলে, কাৰণ উল্লেখ কৰি আবেদন কৰিব পাৰি।^১১

ছুটী অস্বীকাৰ বা পিছলৈ ঠেলি দিলে কৰ্মচাৰীক সেই সিদ্ধান্ত আৰু কাৰণ লিখিতভাৱে জনোৱাৰ ব্যৱস্থাও আছে।^১২

ছুটী আৰু মজুৰি

ছুটীৰ সময়ত কৰ্মচাৰীয়ে লাভ কৰা দৰমহা বা ছুটীৰ মজুৰি ছুটীৰ প্ৰকাৰ আৰু প্ৰযোজ্য আইন অনুসৰি পৃথক হয়। নতুন শ্ৰম-সংহিতাৰ অধীনত মজুৰিৰ সংজ্ঞা আৰু বিভিন্ন সামাজিক সুৰক্ষা সুবিধাৰ গণনাৰ বাবে একে ধৰণৰ মজুৰি কাঠামো প্ৰৱৰ্তনৰ চেষ্টা কৰা হৈছে।

মজুৰি সংহিতা, ২০১৯-এ সকলো কৰ্মীৰ বাবে ন্যূনতম মজুৰি আৰু সময়মতে মজুৰি প্ৰদানৰ বিধান শক্তিশালী কৰিছে।^১৩

ছুটী আৰু সামাজিক সুৰক্ষা

সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতা, ২০২০-এ সংগঠিত আৰু অসংগঠিত খণ্ডৰ কৰ্মী, গিগ কৰ্মী আৰু প্লেটফৰ্ম কৰ্মীৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। সংহিতাখনত অসংগঠিত কৰ্মী, গিগ কৰ্মী আৰু প্লেটফৰ্ম কৰ্মীৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষা আঁচনি প্ৰস্তুত কৰাৰ উদ্দেশ্যে সামাজিক সুৰক্ষা পুঁজিৰ ব্যৱস্থাও আছে।^১৪

মাতৃত্ব সুবিধা

মাতৃত্ব সুবিধাৰ মুখ্য বিধানসমূহ সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতা, ২০২০-ৰ অধ্যায় ৬ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। যোগ্য মহিলাৰ বাবে সৰ্বাধিক ২৬ সপ্তাহৰ মাতৃত্ব সুবিধাৰ বিধান আছে।^১৫

পুৰণি শ্ৰম আইনসমূহৰ স্থান

নতুন শ্ৰম-সংহিতাসমূহ কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত পূৰ্বৰ বহু কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আইন পৃথক আইন হিচাপে নতুন নিয়মৰ দ্বাৰা প্ৰতিস্থাপিত হৈছে। পূৰ্বৰ ২৯খন কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আইনক চাৰিখন সংহিতাত একত্ৰিত কৰা হৈছে।

ইয়াৰ ভিতৰত কাৰখানা আইন, ১৯৪৮, মাতৃত্ব সুবিধা আইন, ১৯৬১, মজুৰি প্ৰদান আইন, ১৯৩৬, ন্যূনতম মজুৰি আইন, ১৯৪৮, ঔদ্যোগিক বিবাদ আইন, ১৯৪৭, কৰ্মচাৰী ভৱিষ্যনিধি আৰু বিবিধ ব্যৱস্থা আইন, ১৯৫২ আদি আইন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।^১৬

নতুন শ্ৰম সংহিতাৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য ব্যৱস্থা

নতুন শ্ৰম সংহিতাসমূহত ছুটীৰ উপৰিও কৰ্মসংস্থাপন আৰু সামাজিক সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত কেইবাটাও নতুন বা একত্ৰিত বিধান আছে।

ইয়াৰ ভিতৰত—

• সকলো কৰ্মচাৰীক নিযুক্তিপত্ৰ দিয়াৰ বিধান;
• ন্যূনতম মজুৰি আৰু সময়মতে মজুৰি প্ৰদানৰ অধিকাৰ;
• সংগঠিত আৰু অসংগঠিত কৰ্মীৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষা বৃদ্ধি;
• গিগ আৰু প্লেটফৰ্ম কৰ্মীক সামাজিক সুৰক্ষাৰ কাঠামোৰ অন্তৰ্ভুক্তি;
• কৰ্মস্থলীত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কল্যাণৰ ব্যৱস্থা;
• কৰ্মচাৰীৰ বাৰ্ষিক স্বাস্থ্য পৰীক্ষাৰ ব্যৱস্থা;
• ছাঁটাই হোৱা কৰ্মীৰ পুনৰ দক্ষতা বিকাশৰ বাবে পুঁজিৰ ব্যৱস্থা;
• আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজিত কৰ্মীৰ সংজ্ঞাৰ বিস্তৃতি;
• মহিলা কৰ্মীৰ সকলো ধৰণৰ কামত আৰু ৰাতিৰ পালিত কাম কৰাৰ অনুমতি, নিৰাপত্তা আৰু সন্মতিৰ চৰ্তসাপেক্ষে;
• ঔদ্যোগিক সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত আলোচনা-ভিত্তিক ইউনিয়ন আৰু আলোচনা পৰিষদৰ বিধান।

^১৭

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই দৰমহাসহ বাৰ্ষিক ছুটীক কৰ্মচাৰীৰ বিশ্ৰাম আৰু কৰ্ম-জীৱনৰ ভাৰসাম্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ শ্ৰম-অধিকাৰ হিচাপে বিবেচনা কৰে।

১৯৭০ চনৰ দৰমহাসহ বন্ধ সম্পৰ্কীয় সন্মিলনত এবছৰ সেৱাৰ পিছত কমেও তিনি কৰ্মসপ্তাহৰ দৰমহাসহ বাৰ্ষিক ছুটীৰ ন্যূনতম মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।^১৮

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ মতে বাৰ্ষিক ছুটী সাধাৰণতে ৰাজহুৱা বন্ধ আৰু অসুস্থতাজনিত ছুটীৰ পৰা পৃথক হোৱা উচিত। দৰমহাসহ ছুটীৰ উদ্দেশ্য হৈছে কৰ্মচাৰীক কামৰ পৰা নিয়মীয়া বিৰতি লৈ বিশ্ৰাম আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ সুযোগ দিয়া।^১৯

ছুটীৰ জমা আৰু নগদীকৰণ

নতুন বৃত্তিগত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্মপৰিস্থিতি সংহিতাৰ অধীনত কৰ্মীয়ে ব্যৱহাৰ নকৰা ছুটীৰ নিৰ্দিষ্ট অংশ পৰৱৰ্তী বছৰত লৈ যাব পাৰে। সাধাৰণ সীমা ৩০ দিন। কিন্তু কৰ্মীয়ে ছুটীৰ বাবে আবেদন কৰাৰ পিছত নিয়োগকৰ্তাই ছুটী নিদিলে অস্বীকৃত ছুটী পৰৱৰ্তী বছৰত লৈ যোৱাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো সীমা নাথাকে।^২০

সংহিতাত কিছুমান পৰিস্থিতিত ছুটী নগদীকৰণৰ ব্যৱস্থাও আছে।^২১

ছুটী আৰু কৰ্ম-জীৱনৰ ভাৰসাম্য

বাৰ্ষিক ছুটীৰ এটা উদ্দেশ্য হৈছে কৰ্মচাৰীক নিয়মীয়া কৰ্মৰ পৰা বিৰতি দি বিশ্ৰাম আৰু ব্যক্তিগত জীৱনৰ বাবে সময় প্ৰদান কৰা। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই দৰমহাসহ বাৰ্ষিক ছুটীক কৰ্ম-জীৱনৰ ভাৰসাম্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰে।^২২

লগতে চাওক

• বাৰ্ষিক ছুটী
• মজুৰি সংহিতা, ২০১৯
• ঔদ্যোগিক সম্পৰ্ক সংহিতা, ২০২০
• সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতা, ২০২০
• বৃত্তিগত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কৰ্ম পৰিস্থিতি সংহিতা, ২০২০

বাহ্যিক সংযোগ

• শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়, ভাৰত চৰকাৰ
• ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰেছ ইনফৰ্মেচন ব্যুৰ'
• আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা
• ভাৰত চৰকাৰৰ ইণ্ডিয়া ক'ড