চাভিট্টু নাদকম (Chavittu Nadakam) হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যত উৎপত্তি হোৱা এক বিশেষ নাট্যশৈলী। ইয়াৰ উৎপত্তিস্থল হিচাপে সাধাৰণতে কোচিৰ ফ'ৰ্ট কোচি অঞ্চলক ধৰা হয়, আৰু ই মূলতঃ সেই অঞ্চলৰ লেটিন খ্ৰীষ্টধৰ্ম সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত। চাভিট্টু নাদকম ইয়াৰ জাক-জমকীয়া ৰূপসজ্জা, বৰ্ণাঢ্য পোছাক, সূক্ষ্ম অংগভংগী আৰু শক্তিশালী শাৰীৰিক অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। এই নাট্যধাৰাত ইউৰোপীয় অপেৰাৰ সৈতে বহু সাদৃশ্য লক্ষ্য কৰা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে এই নাটক কেৱল ঢোলবাদ্য আৰু কণ্ঠসংগীতৰ সহযোগত মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান অৱশ্যে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চাভিট্টু নাদকম ভাৰতীয়, খ্ৰীষ্টীয়ান আৰু ইউৰোপীয় সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ এক অনন্য সমন্বয় হিচাপে পৰিচিত।
ব্যুৎপত্তি
‘চাভিট্টু নাদকম’ (Chavittu Nadakam) শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে খোজ বা ভৰিৰ জোৰেৰে পদাঘাতক গুৰুত্ব দিয়া নাটক। মালয়ালম ভাষাত চাভিট্টু (Chavittu) শব্দৰ অৰ্থ জোৰেৰে ভৰি মাৰি খোজ দিয়া বা পদাঘাত কৰা, আৰু নাদকম (Nadakam)ৰ অৰ্থ নাটক। এই নাট্যশৈলীত শিল্পীসকলে তাল-লয়ৰ সৈতে জোৰেৰে ভৰি মাৰি অভিনয় কৰে, সেয়েহে ইয়াৰ নাম চাভিট্টু নাদকম।১
অৱলোকন
কেৰালাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত, উত্তৰৰ চাভাক্কাডৰপৰা কোডুঙাল্লুৰৰ উত্তৰাংশ হৈ দক্ষিণৰ কোল্লামলৈকে বসবাস কৰা লেটিন খ্ৰীষ্টধৰ্ম সম্প্ৰদায়ৰ মাজত চাভিট্টু নাটকম এক জনপ্ৰিয় লোকনাট্যশৈলী। এই শিল্পৰূপত অভিনয়, গীত, নৃত্য আৰু কলাৰিপায়াট্টুৰ পদচালনা আৰু কৌশলৰ সমন্বয় দেখা যায়। ১ বিষয়-বস্তু আৰু মঞ্চ উপস্থাপনৰ দিশৰপৰা চাভিট্টু নাটকম মধ্যযুগীয় ইউৰোপীয় নাট্যধাৰাৰ আৰ্হিত গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াৰ জাক-জমকীয়া পোছাক, শক্তিশালী সংলাপ, ছন্দোবদ্ধ পদাঘাত আৰু সুৰেলা গীত এই নাট্যশৈলীৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।১
ইতিহাস
চাভিট্টু নাটকম কেৰালাৰ লেটিন খ্ৰীষ্টধৰ্ম সম্প্ৰদায়ৰ এক পৰম্পৰাগত লোকনাট্যশৈলী।২ ইয়াৰ উৎপত্তি কোচিত হৈছিল, য'ত পৰ্তুগীজ লেটিন খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলে নিজৰ প্ৰথম ধৰ্মপ্ৰচাৰক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল। সাধাৰণতে ধাৰণা কৰা হয় যে, পৰ্তুগীজসকল কেৰালাৰ উপকূলত উপস্থিত হোৱাৰ পিছতেই এই নাট্যশৈলীৰ বিকাশ আৰম্ভ হৈছিল। এই ধাৰণাৰ অন্যতম কাৰণ হৈছে চাভিট্টু নাটকমৰ পোছাক-পৰিচ্ছদ, অলংকাৰ আৰু মঞ্চসজ্জাত ইউৰোপীয় নাট্যধাৰাৰ স্পষ্ট প্ৰভাৱ। অৱশ্যে, ইতিহাসে দেখুৱায় যে পৰ্তুগীজ ভাষাসকল অহাৰ বহু আগতেই কেৰালাৰ পশ্চিমীয়া বিশ্বৰ সৈতে বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক আছিল।৩ সেইবাবে, কেৱল পৰ্তুগীজসকলেই এই নাট্যশৈলী সৃষ্টি কৰিছিল বুলি কোৱা মতামতৰ সপক্ষে কোনো নিশ্চিত ঐতিহাসিক প্ৰমাণ পোৱা নাযায়। আনহাতে, চাভিট্টু নাটকমত ব্যৱহৃত গীত আৰু সংলাপৰ ভাষাই এই শিল্পৰূপটোৰ থলুৱা বিকাশৰ ইংগিত দিয়ে। যদিও নাটকসমূহৰ কাহিনী মূলতঃ খ্ৰীষ্টীয় পৌৰাণিক আখ্যানৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু ইয়াৰ পোছাক, মঞ্চসজ্জা আদি গ্ৰীক-ৰোমান তথা পশ্চিমীয়া নাট্যশৈলীৰ প্ৰভাৱ বহন কৰে, তথাপি নাটকত ব্যৱহৃত ভাষা তামিল ভাষা আৰু মালয়ালম ভাষাৰ সংমিশ্ৰণ, যিয়ে ইয়াৰ স্থানীয় সাংস্কৃতিক শিপাক প্ৰতিফলিত কৰে।
ষোড়শ শতিকাত চিন্নাথাম্বি আন্নাভি নামৰ এজন তামিল ভাষা ব্যক্তিয়ে মাট্টাঞ্চেৰীত চাভিট্টু নাটকমৰ সূচনা কৰিছিল বুলিও এক মতবাদ আছে। ২ তেওঁ চাভিট্টু নাটকমৰ অন্যতম বিখ্যাত নাটক কাৰালমান চৰিতম (সম্ৰাট চাৰ্লেমেইন বা চাৰ্লছ দ্য গ্ৰেটৰ কাহিনী)ৰ ৰচয়িতা। এই নাটকখনক চাভিট্টু নাটকমৰ প্ৰথম নাটক বুলি বহুতে গণ্য কৰে। চাভিট্টু নাটকমে ইয়াৰ উৎকৰ্ষকালত কোল্লামৰপৰা কোডুঙাল্লুৰলৈ বিস্তৃত অঞ্চলত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। এই শিল্পধাৰাৰ আন উল্লেখযোগ্য নাট্যকাৰসকলৰ ভিতৰত বেদনায়কম পিল্লাই অন্যতম। প্ৰাৰম্ভিক যুগত চাভিট্টু নাটকম মূলতঃ তামিলভাষী কেথলিক জনগোষ্ঠীয়ে লালন-পালন কৰিছিল আৰু গীৰ্জাৰ চৌহদত মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ জনপ্ৰিয় নাটকসমূহৰ ভিতৰত ছানজন আন্নাভি, ভাৰীচান আন্নাভি, চেৰেচান আন্নাভি, এন্থনি আন্নাভি, ব্ৰাজিনা নাটকম, ঔছেফ নাটকম, কাথ্ৰিনা নাটকম, ছাণ্টা ক্লজ নাটকম, কাৰ্লমান নাটকম, দাভীদ বিজয়ম, মাৰ্টিন কথা আৰু জ্ঞান সুন্দৰী বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। পৰ্তুগীজ ভাষা আৰু অন্যান্য ইউৰোপীয় খ্ৰীষ্টীয় মিছনেৰীসকলৰ প্ৰভাৱত চাভিট্টু নাটকমে ইউৰোপীয় অপেৰা-শৈলীৰ ৰূপ আৰু গঠন লাভ কৰে। কেৰালাৰ উপকূলীয় অঞ্চলত কেথলিক ধৰ্মৰ প্ৰচাৰৰ লগে লগে এই শিল্পধাৰাৰো বিকাশ ঘটে। আনহাতে, অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলত বসবাস কৰা কেৰালাৰ ছিৰিয়ান খ্ৰীষ্টধৰ্মসকলে এই শিল্পৰ প্ৰতি বিশেষ আগ্ৰহ নেদেখুওৱাত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা মূলতঃ লেটিন কেথলিক সম্প্ৰদায়ৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ হৈ থাকে।৪

পৰিৱেশন
চাভিট্টু নাটকম সাধাৰণতে মুকলি মঞ্চত পৰিৱেশন কৰা হয়। কেতিয়াবা গীৰ্জাৰ ভিতৰতো ইয়াৰ মঞ্চায়ন হয়। শিল্পীসকলে ইউৰোপীয় ধৰণৰ ঝলমলীয়া আৰু অলংকৃত পোছাক পৰিধান কৰে। মঞ্চখন সাধাৰণতে কাঠৰ তক্তাৰ ওপৰত সাজি তোলা হয়। এই নাট্যকলাৰ প্ৰশিক্ষকক আন্নাভি (Annavi) বুলি কোৱা হয়। সমগ্ৰ নাটকখন গীত, নৃত্য আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ সমন্বয়েৰে পৰিৱেশন কৰা হয়। ঘণ্টা আৰু ঢোল পটভূমিৰ সংগীত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পাডা থাম্বাৰ (Pada Thamber) আৰু মাৰাভালাডি (Maravaladi) নামৰ তালবাদ্যই ছন্দ যোগায়। অভিনেতাসকলে নিজেই গান গাই অভিনয় কৰে। আগতে এই নাটক মূলতঃ মুকলি মঞ্চত অনুষ্ঠিত হৈছিল যদিও বৰ্তমান অধিকাংশ পৰিৱেশন ঘৰৰ ভিতৰৰ মঞ্চতে হয়। চাভিট্টু নাটকমৰ আটাইতকৈ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ দিশ হ'ল, শিল্পীসকলে নাট্যঘটনাৰ তীব্ৰতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ কাঠৰ মঞ্চত জোৰেৰে ভৰি মাৰি গম্ভীৰ ধ্বনি সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে সংলাপ উচ্চস্বৰত গায় আৰু অতিশয় অভিব্যক্তিপূৰ্ণ অংগভংগীৰ সৈতে মঞ্চত জোৰেৰে ভৰি মাৰে। এই কাৰণেই "চাভিট্টু নাটকম" শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "ভৰি মাৰি কৰা নাটক।" এই নাট্যকলাত গীতৰ লগত খোজৰ নিখুঁত সমন্বয়ক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হয়। নৃত্য আৰু অভিনয় ইয়াৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ। ভৰি মাৰি নৃত্য কৰা, যুদ্ধদৃশ্য আৰু তৰোৱাল চলোৱাৰ কৌশল (ফেন্সিং) চাভিট্টু নাটকমৰ অন্যতম মুখ্য বৈশিষ্ট্য। ৰাজকীয় সাজ-পোছাক আৰু অলংকৃত পৰিধান এই শিল্পৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।
চাভিট্টু নাটকমত খোজ (Steps) অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। নৃত্যৰ মৌলিক খোজসমূহক ইৰট্টিপ্পুকল (Irattippukal), কলাশংগল (Kalashangal), ইডাকলাশংগল (Idakalashangal) আৰু কবিথংগল (Kavithangal) আদি ভাগত বিভক্ত কৰা হয়।১ নায়ক আৰু খলনায়কৰ খোজৰ ভংগী একে নহয়; দুয়োৰে পৃথক শৈলী থাকে। মহিলা চৰিত্ৰসমূহেও কোমল আৰু নাৰীসুলভ খোজ ব্যৱহাৰ কৰে। ১
পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি, নাটকৰ শেষত শিল্পীসকলৰ শক্তিশালী ভৰি মৰাৰ ফলত যদি কাঠৰ মঞ্চখন ভাঙি পৰে বা বহি যায়, তেন্তে সেই পৰিৱেশনক বিশেষভাৱে সফল বুলি গণ্য কৰা হয়।
মঞ্চ
চাভিট্টু নাটকম পৰিৱেশন কৰা মঞ্চক 'থাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই মঞ্চ কাঠৰ তক্তা বিশেষ পদ্ধতিত সজাই নিৰ্মাণ কৰা হয়, যাতে অভিনেতাসকলে জোৰেৰে ভৰি মাৰিলে স্পষ্ট শব্দ উৎপন্ন হয়।১ এই শব্দ চাভিট্টু নাটকমৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। থাট্টুৰ প্ৰস্থ প্ৰায় ১৬ ফুট আৰু দৈৰ্ঘ্য ৫০–৬০ ফুট হয়। মঞ্চখন মাটিৰপৰা প্ৰায় ডেৰ হাত ওখ কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়। মঞ্চৰ মাজত এটা প্ৰদীপ ওলোমাই ৰখা হয় আৰু কেতিয়াবা চেণ্ডেলিয়াৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মঞ্চৰ কাষত এটা ডাঙৰ খ্ৰীষ্টীয় ক্ৰুচ স্থাপন কৰা হয়। ক্ৰুচৰ ওচৰত এটা চকী ৰখা হয় আৰু বাদ্যযন্ত্ৰীসকল দৰ্শকৰফালে মুখ কৰি থিয় হৈ বা বহি সংগীত পৰিৱেশন কৰে।
চাভিট্টু নাটকম সাধাৰণতে খোলা ৰাজহুৱা মঞ্চত পৰিৱেশন কৰা হয়। কিন্তু বিশেষ উপলক্ষ্য্য্য্যত গীৰ্জাৰ ভিতৰতো এই লোকনাট্য মঞ্চস্থ কৰা হয়।১
সাজ-পোছাক

চাভিট্টু নাটকমৰ অন্যতম আকৰ্ষণ হৈছে ইয়াৰ বৰ্ণাঢ্য আৰু অলংকৃত সাজ-পোছাক। প্ৰতিটো চৰিত্ৰৰ বাবে পৃথক আৰু দৃষ্টিনন্দন পোছাক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে চৰিত্ৰসমূহক প্ৰাচীন গ্ৰীক-ৰোমান সৈনিক আৰু ইউৰোপীয় ৰজাসকলৰ দৰে সজোৱা হয়। ১ সাজ-পোছাক প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ৰঙীন কাগজ, ৰেচমী কাপোৰ আৰু ভেলভেট কাপোৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি যুঁজৰ বচন (যুদ্ধবস্ত্ৰ), শিৰস্ত্ৰাণ (হেলমেট), মোজা, মুকুট, ৰাজদণ্ড আৰু হাতমোজা আদি অলংকাৰ আৰু উপকৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বৰ্ণাঢ্য সাজ-পোছাকে চাভিট্টু নাটকমক এক অনন্য দৃশ্যগত সৌন্দৰ্য প্ৰদান কৰে।
বাদ্যযন্ত্ৰ
চাভিট্টু নাটকমত পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডা, পাতাথাম্পেৰ, মাদ্দালম আৰু ইলাথালম আদি বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বাদ্যযন্ত্ৰসমূহে নাট্যাভিনয়ৰ ছন্দ, গতি আৰু নাটকীয়তা বৃদ্ধি কৰে। ১ সাম্প্ৰতিক কালত পৰিৱেশনৰ ধৰণত কিছু পৰিৱৰ্তন অহাৰ ফলত তবলা, ফিড্ল (বেহালা), বাঁহী আৰু বুলবুল তৰং আদি বাদ্যযন্ত্ৰও চাভিট্টু নাটকমৰ সংগীতত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই নতুন বাদ্যযন্ত্ৰসমূহে পৰম্পৰা অক্ষুণ্ণ ৰাখিয়েই সংগীতত অধিক বৈচিত্ৰ্য আৰু সুৰমাধুৰ্য যোগ কৰিছে।১
চৰিত্ৰসমূহ
কাটিয়াকাৰণ
চাভিট্টু নাটকমত কাটিয়াকাৰণে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ভাঁড়সদৃশ এই চৰিত্ৰটোৰ মূল কাম হৈছে ৰসিকতা আৰু মনোৰঞ্জনমূলক কথোপকথনৰ জৰিয়তে দৰ্শকক আনন্দ দিয়া। তেওঁ মূৰত ঝালৰযুক্ত টুপী, মুখত ৰঙা দাড়ি-মোচ আৰু দুটা শাৰীত দাঁতৰ আকৃতিৰ অলংকাৰে সজ্জিত বিশেষ পোছাক পৰিধান কৰি মঞ্চত প্ৰৱেশ কৰে। ১
স্তুতিয়োগাৰ
স্তুতিয়োগাৰ, যিসকলক সূত্ৰধাৰ বা বালাপাৰ্ট বুলিও কোৱা হয়, চাভিট্টু নাটকমৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ। সাধাৰণতে ১০–১২ বছৰ বয়সৰ ল'ৰাই এই চৰিত্ৰ অভিনয় কৰে।১
থোদয়া পেংকল
থোদয়া পেংকল হৈছে মহিলা চৰিত্ৰ, যদিও এই ভূমিকাত পুৰুষ অভিনেতাই অভিনয় কৰে। তেওঁলোকে কুমাৰী মেৰীৰ স্তুতিগান গায় আৰু ধীৰ-স্থিৰ খোজেৰে মঞ্চত বিচৰণ কৰে। এই চৰিত্ৰৰ গতি-ভংগী শান্ত আৰু সুকোমল।১
ৰাজাভু ( ৰজা)
চাভিট্টু নাটকমত সাধাৰণতে নাটকৰ আৰম্ভণিতে ৰজাৰ দৰবাৰৰ দৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ৰজাৰ চৰিত্ৰটোক অতি জাক-জমকীয়া পোছাক, মুকুট আৰু অলংকাৰে সজোৱা হয়, যিয়ে তেওঁৰ ৰাজকীয় মৰ্যাদা প্ৰকাশ কৰে।
মন্ত্ৰী
মন্ত্ৰী চাভিট্টু নাটকমৰ অন্যতম মুখ্য চৰিত্ৰ। চিকাৰ বা যুদ্ধযাত্ৰাৰ সময়ত তেওঁ ৰজাৰ সংগী হিচাপে থাকে আৰু বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰে। ৰজাৰ দৰে মন্ত্ৰীও আকৰ্ষণীয় আৰু জাক-জমকীয়া পোছাক-অলংকাৰ পৰিধান কৰে।
অনুশীলন
ক্ৰছৰ সন্মুখত চাকি জ্বলাই আৰু আসান (গুৰু)-ক দক্ষিণা আগবঢ়োৱাৰ পিছত চুভাড়ি নামেৰে জনাজাত নাট্যগ্ৰন্থখনক প্ৰণাম জনাই অনুশীলন আৰম্ভ কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানক ভাঝংগল বুলি কোৱা হয়। প্ৰায় দুবছৰীয়া কলৰি (প্ৰশিক্ষণশালা)ৰ প্ৰশিক্ষণত লাঠি, তৰোৱাল আৰু বৰশীৰ দৰে অস্ত্ৰচালনাৰ শিক্ষা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। অস্ত্ৰ-প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত অভিনয়ৰ মূল প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়। ইয়াত হাত, চকু, শৰীৰৰ ভংগী আৰু তালবদ্ধ পদক্ষেপৰ জৰিয়তে অভিনয় অধিক ফলপ্ৰসূ কৰি তোলাৰ শিক্ষা দিয়া হয়। পদক্ষেপ আৰু শৰীৰৰ চলন-ফুৰণ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হোৱাৰ বাবে শিল্পীসকলক শৰীৰ শিথিল কৰি ৰাখিবলৈ মেইয়ুঝিচিল নামৰ বিশেষ শৰীৰ-মৰ্দনো কৰা হয়। প্ৰতিজন শিল্পীয়ে প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত মঞ্চত আনুষ্ঠানিকভাৱে অভিনয় কৰাৰ আগতে কলৰিতেই প্ৰথম অভিনয় (আত্মপ্ৰকাশ) আগবঢ়ায়।
নাট্যপাঠ
চাভিট্টু নাটকমৰ কাহিনীবোৰ মূলতঃ বাইবেল অথবা খ্ৰীষ্টীয় বীৰসকলৰ বীৰত্বগাথাৰ ওপৰত আধাৰিত। ষোড়শ শতিকাত চাৰ্লেমেইন আৰু আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ দৰে ঐতিহাসিক বীৰৰ জীৱন, অভিযান আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক ঘটনাই এই নাট্যধাৰাৰ মুখ্য বিষয়-বস্তু আছিল। অষ্টাদশ শতিকাত ‘আল্লেছু নাটকম’, ‘কাথাৰিনা নাটকম’, আইজাকৰ বিজয় আদি আধ্যাত্মিক বিষয়ভিত্তিক নাটক অধিক জনপ্ৰিয় হয়। ঊনবিংশ শতিকাত পুনৰ নৈতিক শিক্ষা আৰু আদৰ্শমূলক বিষয়-বস্তু প্ৰাধান্য লাভ কৰে। এই সময়ছোৱাত সত্যপালন, জ্ঞানসুন্দৰী, কোমলা চন্দ্ৰিকা, এঞ্জেলিকা আৰু কাৰ্লছমান আদি নাটক ৰচনা আৰু মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল।
আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় চাভিট্টু নাদকম নাটক

- কেৰেলমেন চৰিথাম (চাৰ্লমেগন দ্য গ্ৰেট)
- ব্ৰিজীনা চৰিথম (ৰাণী ব্ৰিজীনাৰ জীৱন)
- চেণ্ট চেবাষ্টিয়ান
- দ্বীধুম গলিয়াথুম (ডেভিদ আৰু গলিয়াথ)
- মহানয়া আলেকজেণ্ডাৰ (আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেট)
- বীৰযোধকলুদে অন্থ্যাম (মহান যোদ্ধাৰ মৃত্যু)
বাহ্যিক সংযোগ
- Chavittu Nadakam Video in Youtube
- Chavittu Nadakam Video in WebIndia
- Christian Folk Arts
- chavittunadakam.in/
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Chavittu Natakam. kerala.gov.in. Official Web Portal - Government of Kerala
- ↑ Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala. www.sahapedia.org
- ↑ ചവിട്ടുനാടകം, നാടന് കലാരൂപം, അവതരണകലകള്, കേരള ടൂറിസം. Kerala Tourism. Department of Tourism, Government of Kerala
- ↑ Chavittu Natakam - the dance of the Kings · Christian Artforms in Kerala · Christianity · Kerala Tourism. Christianity
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “চাভিট্টু নাদকম” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬২১০৫০ (২৮ জুলাই ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।