মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ
১১০ প্ৰবন্ধ
-
দৈত্যগুৰু শুক্ৰাচাৰ্য্য
শুক্ৰাচাৰ্য্য (সংস্কৃত: शुक्राचार्य) হৈছে হিন্দু পুৰাণৰ এজন অন্যতম প্ৰসিদ্ধ ঋষি আৰু দৈত্যগুৰু। তেওঁ দৈত্য আৰু অসুৰসকলৰ গুৰু হিচাপে প্ৰসিদ্ধ আৰু মৃতসঞ্জীৱনী বিদ্যাৰ অধিকাৰী বুলি কোৱা হয়।
-
প্ৰতীপ
প্ৰতীপ হিন্দু ধৰ্মৰ এজন কিম্বদন্তি ৰজা। তেওঁ হস্তিনাপুৰৰ ৰজা আৰু চন্দ্ৰ বংশৰ সদস্য। শান্তনুৰ পিতৃ আৰু ভীষ্ম,[1]চিত্ৰংগদ, আৰু বিচিত্ৰবীৰ্যৰ ককাক। হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত এই ৰজাৰ কথা উল্লেখ আছে।
-
ভৰত (মহাভাৰত)
হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থত, ভৰত (Bharata, भरत) সংস্কৃত মহাকাব্য মহাভাৰতৰ পাণ্ডৱ আৰু কৌৰৱসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ। যদিও ভাৰত ঋগবেদৰ এটি বিশিষ্ট সম্প্ৰদায়, ভৰতৰ গল্পটো প্ৰথম মহাভাৰতৰ আদি পৰ্বত বোলা হৈছে, য’ত তেওঁ দুষ্যন্ত আৰু শকুন্তলাৰ পুত্ৰ।
-
যযাতি
যযাতি (ययाति) হিন্দু পৰম্পৰাৰ এজন বিখ্যাত পৌৰাণিক ৰজা। তেওঁক চন্দ্ৰবংশৰ ৰজা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু যাদৱ তথা পাণ্ডৱ বংশৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
-
সুদেষ্ণা
সুদেষ্ণা বা কৈকেয়ী (Sudeshna) হৈছে মহাভাৰতৰ যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা মৎসদেশৰ ৰজা বিৰাটৰ পত্নী তথা অভিমন্যুৰ পত্নী উত্তৰাৰ মাতৃ আছিল সুদেষ্ণা। তেওঁ উত্তৰ কুমাৰৰ মাতৃ আৰু কীচকৰ ভনীয়েক আছিল। তেওঁ কেকয় ৰজাৰ কন্যা আছিল কাৰণে তেওঁক কৈকেয়ী বুলিও জনা যায়।
-
অম্বিকা (মহাভাৰত)
অম্বিকা ( Ambika) হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত কুৰু ৰাজ্যৰ ৰাণী। কাশীৰ ৰজা কাশ্য আৰু ৰাণী কৌশল্যৰ দ্বিতীয় কন্যা, স্বয়ম্বৰ সভাৰ পৰা ভীষ্মই অপহৰণ কৰি হস্তিনাপুৰৰ ৰজা বিচিত্ৰবীৰ্যৰ পত্নী কৰে। অম্বিকা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ মাতৃ আৰু কৌৰৱৰ আইতাক৷
-
উগ্ৰশ্ৰৱ
উগ্ৰশ্ৰৱ সৌতি ( সংস্কৃত: उग्रश्रवस् सौति, লগতে উগ্ৰশ্ৰৱ, সৌতি, সূতা, শ্ৰী সূতা, সূতা গোস্বামী ) হিন্দু সাহিত্যৰ এটা চৰিত্ৰ, মহাভাৰত আৰু শিৱ পুৰাণ, ভাগৱত পুৰাণকে ধৰি কেইবাখনো পুৰাণৰ কথক হিচাপে প্ৰদৰ্শিত হৈছে, হৰিবংস, ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত পুৰাণ, আৰু পদ্ম পুৰাণ, ৰ আখ্যানসমূহ সাধাৰণতে নৈমিষাৰণ্যত ঋষিসকলে গোট…
-
উগ্ৰসেন
উগ্ৰসেন হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত উল্লেখ থকা এটা চৰিত্ৰ। যাদৱবংশ বংশৰ বৃষ্ণী জনগোষ্ঠীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজ্য মথুৰাৰ ৰজা। তেওঁৰ পুত্ৰ কংস কৃষ্ণৰ মাতৃ দৈৱকীৰ ভায়েক আছিল। ৰজা উগ্ৰসেনক কংসই সিংহাসনৰ পৰা আঁতৰাই দৈৱকী আৰু তেওঁৰ স্বামী বাসুদেৱৰ সৈতে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড বিহা হয়।
-
কলি (অসুৰ)
কলি (দেৱনাগৰী: कलि) হৈছে হিন্দু ধৰ্মীয় পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণিত এজন অসুৰ। তেওঁ কলিযুগত ৰাজত্ব কৰে আৰু হিন্দু পালনকাৰী দেৱতা বিষ্ণুৰ দশম তথা অন্তিম অৱতাৰ কল্কিৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰে।
-
দুঃশাসন
দুঃশাসন (সংস্কৃত: दुःशासन) অন্ধৰাজ ধৃতৰাষ্ট্ৰ আৰু ৰাণী গান্ধাৰীৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। তেখেত মহাভাৰত মহাকাব্যৰ দুৰ্যোধনৰ সৰু ভায়েক।
-
নহুষ
নহুষ (Nahusha, नहुष) ৩,৬৯৮,২৫৬ তম (পদত) চন্দ্ৰ বংশী ৰজা আছিল। তেওঁ পুৰূৰৱাৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আয়ু আৰু স্বৰভানুৰ জীয়ৰী প্ৰভাৰ পুত্ৰ আছিল। নহুষৰ বিষয়ে ঋষবেদৰ মান্দালয় ১-ৰ আৰম্ভণিত উল্লেখ কৰা হয়। তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানা (Pratishthana) -ৰ পৰা ৰাজত্ব কৰিছিল।
-
শূৰসেন
শূৰসেন বা শূৰসেনী মথুৰা বা সুৰসেনা মহাজনপদৰ শাসক আছিল। তেওঁৰ বিবাহ হৈছিল মাৰিছা নামৰ এগৰাকী নাগ কুলৰ মহিলাৰ সৈতে। তেওঁ তেওঁৰ সকলো সন্তান জন্ম দিছিল আৰু ভীমৰ প্ৰতি বাসুকীৰ আশীৰ্বাদৰ কাৰণ আছিল। তেওঁক সেই ৰজা বুলি কোৱা হৈছে যাৰ নামেৰে সুৰসেন ৰাজ্যৰ নামকৰণ আৰু প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।
-
অক্ৰুৰ
অক্ৰুৰ (সংস্কৃতত অক্ৰুৰ মানে 'নিষ্ঠুৰ নহয়')। অক্ৰুৰ হিন্দু ধৰ্মৰ এজন যাদৱ ৰাজকুমাৰ আৰু বিশেষকৈ ভগৱান কৃষ্ণৰ খুড়াক হিচাপে বেছিকৈ পৰিচিত। কাশীৰ ৰজাৰ কন্যা শৱাফল্কা আৰু গাণ্ডিনীৰ পুত্ৰ কংসই তেওঁক নিৰ্দেশ দিয়ে যে তেওঁৰ ভাগিন কৃষ্ণ আৰু বলৰামক মথুৰাত থকা ধনুৰ্যজ্ঞ (অস্ত্ৰৰ উৎসৱ)লৈ আনি তেওঁলোকক বধ কৰিব…
-
অম্বালিকা
অম্বালিকা কাশীৰাজৰ কনিষ্ঠা জীয়ৰী। তেওঁ ৰজা বিচিত্ৰবীৰ্যৰ পত্নী আৰু পাণ্ডুৰ মাতৃ। ভীষ্মই অম্বা আৰু অম্বালিকাক স্বয়ংবৰৰ পৰা কাঢ়ি লৈ গৈছিল। বিবাহৰ সাত বছৰ পিছত বিচিত্ৰবীৰ্য যক্ষ্মা ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু সন্তানহীন হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে।
-
কালযৱন
কালযৱন (कालयवन) হিন্দু ধৰ্মৰ এজন ৰজা। তেওঁ ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ বিৰুদ্ধে ৩ কোটি যৱনৰ সৈন্যবাহিনীৰে মথুৰা আক্ৰমণ কৰা বুলি কোৱা হয়।
-
কীচক
কীচক মহাভাৰতৰ এটা চৰিত্ৰ। মৎস্য ৰাজ্যত ৰজা বিৰাটৰ সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাপতি হিচাপে তেওঁ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ কেকয় আৰু মালৱীৰ ৰজা সূতৰ পুত্ৰ, যাৰ উপ-কীচক নামেৰে জনাজাত ১০৫ জন কনিষ্ঠ ভাতৃ আছিল। তেওঁৰ ভগ্নী সুদেষ্ণাৰ ৰজা বিৰাটৰ লগত বিবাহ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পিছত কীচকে বিৰাটৰ ৰাজপ্ৰসাদত বাস কৰিছিল।
-
দন্তবক্ৰ
দন্তবক্ৰ (সংস্কৃত: दन्तवक्र) হিন্দু ধৰ্মত কৰুষৰ ৰজা। দন্তবক্ৰ বিষ্ণুৰ দুৱাৰ ৰক্ষক বিজয়ৰ তৃতীয় আৰু শেষ জন্ম, আনহাতে তেওঁৰ ভাতৃ জয় হৈছিল শিশুপাল।
-
বাহ্লীকা
বাহ্লীকা, বানান ৱাহলিকা বা বালহিকাও হয়, হিন্দু সাহিত্যত উল্লেখ কৰা বাহলিকা ৰাজ্যৰ এজন ৰজা আছিল, বিশেষকৈ মহাভাৰতত উল্লেখ থকা। তেওঁ চন্দ্ৰ বংশৰ ৰজা প্ৰতীপৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ আৰু শান্তনুৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ, পিছলৈ কুৰু ৰাজ্যৰ ৰজা আৰু ভীষ্মৰ পিতৃ।
-
বৃহন্নলা
বৃহন্নলা (বৃহন্নদা বা বৃহন্নতা বুলিও লিখা হয়) হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত অৰ্জুনে গ্ৰহণ কৰা এক পৰিচয়। অজ্ঞাতবাসৰ এবছৰ অৰ্জুনে বিৰাট ৰজাৰ মৎস্য ৰাজ্যত বৃহন্নলা ৰূপে পাৰ কৰিছিল। তেওঁ এই সময়ছোৱাত ৰাজকুমাৰী উত্তৰাক নাচ আৰু গান শিকাইছিল।
-
ভানুমতী (দুৰ্যোধনৰ পত্নী)
ভানুমতী মহাকাব্য মহাভাৰতৰ বিৰোধী বাহিনীৰ মুখ্য নেতা দুৰ্যোধনৰ পত্নী আছিল। মূল মহাকাব্যখনত ভানুমতীৰ উল্লেখ নাই যদিও পৰৱৰ্তী সংস্কৰণসমূহত দুৰ্যোধনৰ পত্নী হিচাপে ভানুমতীৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁৰ এগৰাকী যমজ ভগ্নী আছিল, ধনুমতী। তেওঁৰ বন্ধু আছিল সুদেশনাৱতী।
-
মুচুকুণ্ড
মুচুকুণ্ড (সংস্কৃত मुचुकुण्ड) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত সূৰ্যবংশ (সৌৰ বংশ)ৰ এজন ৰজা। তেওঁ ৰজা মান্ধাতাৰ পুত্ৰ, আৰু অম্বৰীশৰ ভাতৃ।
-
কৃতবৰ্মা
কৃতবৰ্মা হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ যদুবংশৰ যোদ্ধা। তেওঁ মহাভাৰতত এটা সৰু চৰিত্ৰ হিচাপে দেখা যায়, কৌৰৱসকলৰ হৈ তেওঁ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত যুঁজিছে। তেওঁ যদু বংশৰ অন্ধক বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা হৃদিকৰ পুত্ৰ।
-
দেৱপী
দেৱপী বা দেৱপী অৰ্ষ্টিষেণ, এজন অমৰ ঋষি। নিৰুক্ত (ii.10), বৃহদ্দেৱত, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ মতে তেওঁ কুৰু ৰাজকুমাৰ আৰু হস্তিনাপুৰৰ ৰজা প্ৰতীপৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।
-
বৰ্বৰীক
বৰ্বৰীক (Barbarika) বা খাটু শ্যাম হৈছে উত্তৰ ভাৰতত পূজ্য এজন হিন্দু দেৱতা। স্কন্দ পুৰাণৰ মতে বৰ্বৰীক ঘটোৎকচ (ভীমৰ পুত্ৰ) আৰু দৈত্য মূৰৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী মৌৰৱীৰ পুত্ৰ আছিল আন কিছুমান তথ্যত তেওঁ দক্ষিণৰ পৰা অহা এজন যোদ্ধা বুলি উল্লেখ আছে।
-
যদু (কিম্বদন্তি ৰজা)
যদু হিন্দু ধৰ্মত যদু বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁক ৰজা যযাতি আৰু তেওঁৰ ৰাণী দেৱযানীৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ নাগ ৰজাৰ পাঁচগৰাকী কন্যাক বিয়া কৰাইছিল।
-
শৰ্মিষ্ঠা
শৰ্মিষ্ঠা (সংস্কৃত: शर्मिष्ठा, ৰোমানীকৃত: Śarmiṣṭhā) হৈছে হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণিত এগৰাকী ৰাজকুমাৰী। শৰ্মিষ্ঠাক দৈত্য ৰজা বৃষপৰ্বৰ কন্যা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ যযাতিৰ দ্বিতীয় পত্নী হোৱা বাবে তেওঁ পাণ্ডৱ আৰু কৌৰৱসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ হয়।
-
সমুদ্ৰবিজয়
সমুদ্ৰবিজয় নেমিনাথৰ (দ্বব্বিংশ তীৰ্থংকৰ) আৰু বসুদেৱৰ (কৃষ্ণৰ পিতৃ) ভাতৃ। শৌৰীপুৰত হৰিবংশ বংশৰ ৰজা অন্ধকবৃষ্টিৰ ঘৰত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল আৰু পিছলৈ তেওঁ ৰজা হিচাপে শাসন কৰিছিল। তেওঁ ৰাজকুমাৰী শিৱাদেৱীক বিয়া কৰায়।
-
সুকন্যা
সুকন্যা (সংস্কৃত: सुकन्या, ৰোমানীকৃত: Sukanyā, আক্ষৰিক অৰ্থ: 'সুন্দৰ ছোৱালী শিশু') হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণিত এগৰাকী ৰাজকুমাৰী। সুকন্যা বৈৱস্বত মনুৰ পুত্ৰ শৰ্যাতীৰ কন্যা আৰু চ্যৱন ঋষিৰ পত্নী।
-
সুদক্ষিণ
সুদক্ষিণ (সংস্কৃত: सुदक्षिण) হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত উল্লেখ কৰা কম্বোজসকলৰ এজন ৰজা।
-
ঋতুপৰ্ণ
ঋতুপৰ্ণ (সংস্কৃত: ऋतुपर्ण) হিন্দু সাহিত্যত অযোধ্যাৰ এজন ৰজা। সূৰ্যবংশৰ অন্তৰ্গত তেওঁক মহাভাৰতত নল আৰু দময়ন্তীৰ কিংবদন্তিত দেখা যায়। তেওঁ নলক বহুক নামেৰে গোহালি আৰু পাকঘৰত নিয়োগ কৰে।