বাংলাদেশ
৭১ প্ৰবন্ধ
-
বাংলাদেশ
বাংলাদেশ দক্ষিণ এছিয়াৰ এখন ৰাষ্ট্ৰ। দেশখনৰ উত্তৰ, পূব আৰু পশ্চিম সীমাত ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব সীমাত ম্যানমাৰ; দক্ষিণে বঙ্গোপসাগৰ। বাংলাদেশ আৰু ভাৰতীয় অঙ্গৰাজ্য পশ্চিমবংগই একেলগে এটা বঙালীভাষী অঞ্চল গঠন কৰে। যাৰ ঐতিহাসিক নাম “বঙ্গ” বা “বাংলা”।
-
বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ
{{Infobox military conflict | image = | caption = | partof = শীতল যুদ্ধ | date = ২৬ মাৰ্চ – ১৬ ডিচেম্বৰ, ১৯৭১ | place = পূব পাকিস্তান | casus = | territory = পূব পাকিস্তানৰ পৰা বাংলাদেশ | result = বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ জয়, পাকিস্তানৰ পৰাজয়, Subsequent independence of Bangladesh, Eastern Military…
-
বাংলাদেশী
বাংলাদেশী শব্দটোৱে সাধাৰণতে দক্ষিণ এছিয়াৰ বাংলাদেশ দেশত বসবাস কৰা বা সেয়া মূলত আৱাসস্থল হোৱা জনগণক বুজায়। ইয়াত বাঙালী আৰু কিছুমান উপজাতীয়ো অন্তৰ্ভুক্ত।
-
একুশে পদক
একুশে পদক বাংলাদেশৰ এক ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান। বাংলাদেশৰ বিশিষ্ট সৈনিক, ভাষাবিদ, সাহিত্যিক, শিল্পী, শিক্ষাবিদ, গবেষক, সাংবাদিক, অৰ্থনীতিবিদ, দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণত অৱদানকাৰী আৰু সামাজিক প্ৰতিষ্ঠানক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত আগবঢ়োৱা অনন্য অৱদানক স্বীকৃতি দিয়াৰ বাবে ১৯৭৬ চনৰ পৰা…
-
আসাম বেংগল ৰে’লৱে
আসাম বেংগল ৰে’লৱে’ (Assam Bengal Railway, চমুকৈ ABR) ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ আৰম্ভণি কালৰ এটা ৰে’লৱে’ কোম্পানী আছিল। বেংগল এণ্ড আসাম ৰে’লৱে’ৰ পূৰ্বসূৰী এই কোম্পানীটোৰ কাৰ্যকাল আছিল ১৮৯২ চনৰ পৰা ১৯৪২ চনলৈ।
-
বাংলা একাডেমী
পশ্চিমবঙ্গ বাংলা একাডেমী হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিমবঙ্গত থকা এগৰাকী চৰকাৰী সংস্থা। এই সংস্থাটো ২০ মে, ১৯৮৬ত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। একাডেমীয়ে বাংলা ভাষা আৰু সাহিত্যৰ উন্নয়ন আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে কাম কৰে। এই একাডেমীখন ফৰাচী একাডেমীৰ আদৰ্শত সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ১৯৯৪ চনত এইটো স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা হৈ পৰে।
-
ইষ্টাৰ্ণ বেংগল ৰেলৱে
ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰেলসেৱা "যদিও শিশু পৰ্যায়তেই আছিল, ঊনৈশ শতিকাৰ ভাৰতবৰ্ষৰ উন্নয়নত ৰেলৱেই এক মচিব নোৱাৰা সাঁচ বহুৱাইছিল। মহাদেশীয় দূৰত্বৰ দেশখনত ই তেতিয়াৰ দিনৰ অতুলনীয়া বেগত দূৰ-দূৰণিলৈ বৃহৎ পৰিমাণৰ যাত্ৰী আৰু সামগ্ৰী কঢ়িয়াই আধুনিক অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণৰ ভেটী নিৰ্মাণ কৰিছিল।
-
বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত ধৰ্ষণ
১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত পাকিস্তানী সামৰিক বাহিনী আৰু ৰাজাকাৰ অৰ্ধসামৰিক বাহিনীৰ সদস্যসকলে গণহত্যাৰ ধৰ্ষণৰ পদ্ধতিগত অভিযানত ২ লাখৰ পৰা ৪ লাখ বঙালী মহিলা আৰু ছোৱালীক ধৰ্ষণ কৰিছিল।পাকিস্তানী সেনা আৰু ইয়াৰ মিত্ৰশক্তিৰ ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা অধিকাংশই আছিল হিন্দু মহিলা।
-
সোমপুৰ মহাবিহাৰ
সোমপুৰ মহাবিহাৰ বা পাহাৰপুৰ বৌদ্ধবিহাৰ বাংলাদেশৰ এটা প্ৰধান বৌদ্ধ মঠ (mahavihara)। এই বৌদ্ধবিহাৰ বৰ্তমান বাংলাদেশৰ বাদালগাছি, নাওগাঁওত অৱস্থিত। ভাৰত উপমহাদেশৰ বৌদ্ধ বিহাৰসমূহৰ ভিতৰত এইটো এটা অন্যতম আৰু দেশৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান।
-
ৰাজশাহী
ৰাজশাহী বাংলাদেশৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু ঐতিহ্যবাহী মহানগৰ। ৰাজশাহী আয়তনৰফালৰপৰা বাংলাদেশৰ ৪ৰ্থ আৰু জনসংখ্যাৰফালৰপৰা ৪ৰ্থ বৃহত্তম মহানগৰ। ৰাজশাহী চহৰ পদ্মা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। ই ৰাজশাহী বিভাগৰ বিভাগীয় চহৰ। ৰাজশাহী চহৰৰ ওচৰত প্ৰাচীন বাংলাৰ কেইবাখনো ৰাজধানী চহৰ অৱস্থিত।
-
মৈমনসিং
মৈমনসিং বিভাগ হ'ল বাংলাদেশৰ আঠটা প্ৰশাসনিক বিভাগৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ আয়তন ১০,৪৮৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৪,০৪৮ বৰ্গমাইল) আৰু ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ১২,২২৫,৪৯৮ জন। ইয়াৰ পূৰ্বে ঢাকা সংমণ্ডলৰ উত্তৰ অংশ গঠন কৰা জিলাসমূহৰ পৰা ২০১৫ চনত গঠন কৰা হৈছিল।
-
হাওৰ
হাওৰ (Haor) হৈছে বাংলাদেশৰ উত্তৰ-পূব অংশৰ এক জলাশয় পৰিৱেশতন্ত্ৰ, যি বাটি বা প্লেটৰ আকৃতিৰ অগভীৰ জলভূমি, যাক বেকস্বাম্প বুলিও কোৱা হয়। বাৰিষাৰ সময়ত হাওৰে নদী আৰু খালৰ পৰা বাগৰি যোৱা পানী গ্ৰহণ কৰি বিশাল আকাৰ ধাৰণ কৰি অশান্ত জলাশয়লৈ পৰিণত হয়।
-
অপাৰেচন চাৰ্চলাইট
অপাৰেচন চাৰ্চলাইট মাৰ্চ, ১৯৭১ চনত তৎকালীন পূব পাকিস্তানত বঙালী জাতীয়তাবাদী আন্দোলন দমন কৰিবলৈ পাকিস্তানী সেনাই চলোৱা এক পৰিপল্পিত অভিযান আছিল। পশ্চিম পাকিস্তানত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ আদেশত পৰিচালিত এই অপাৰেচনক নৱেম্বৰ ১৯৭০ চনৰ অপাৰেচন ব্লিট্জৰ অংশ হিচাবে ধৰা হৈছিল।
-
বাংলাদেশত হিন্দুধৰ্ম
{{Infobox religious group |group=বাংলাদেশী হিন্দু |population= ১৩,১৩০,১০৯ (২০২২ চনৰ লোকপিয়ল) (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭.৯৫%)'|languages=সংস্কৃত (ধৰ্মীয় ভাষা) বাংলা আৰু অন্যান্য জনগোষ্ঠীয় ভাষা|religions=Hinduism (majority)
-
বাংলাদেশৰ জাতীয় পতাকা
বাংলাদেশৰ জাতীয় পতাকা সেউজীয়া আয়তক্ষেত্ৰৰ মাজত ৰঙা বৃত্তৰে গঠিত। সেউজীয়া ৰং বাংলাদেশৰ সেউজীয়া প্ৰকৃতি তথা তাৰুণ্যৰ প্ৰতীক আৰু বৃত্তৰ ভিতৰত থকা ৰঙা ৰং উদীয়মান সূৰ্য আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনত আত্মবলিদান দিয়া লোকসকলৰ তেজৰ প্ৰতীক।
-
বাংলাদেশৰ লোক সাহিত্য
বাংলাদেশৰ লোক সাহিত্যই বাংলা সাহিত্য, সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। যদিও ইয়াক গ্ৰাম্য জনগোষ্ঠীৰ সৃষ্টি কৰি প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ মৌখিকভাৱে বিয়পি পৰিছে, তথাপিও এই লোক সাহিত্যই বাংলা সাহিত্যক সমৃদ্ধ আৰু সমৃদ্ধ কৰি তুলিছে।
-
বাৰেন্দ্ৰ
বাৰেন্দ্ৰ, যাক বাৰিন্দ বুলিও কোৱা হয়, উত্তৰ বংগৰ এটা প্ৰাচীন আৰু ঐতিহাসিক ভূ-খণ্ড আছিল, বৰ্তমান বেছিভাগেই বাংলাদেশত আৰু অলপ অংশ ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ আৰু পূব বিহাৰ ৰাজ্যত আছে।
-
মহাস্থানগড়
মহাস্থানগড় (Mahasthangarh)বাংলাদেশৰ এক অন্যতম প্ৰাচীন ঐতিহাসিক স্থান। এই প্ৰসিদ্ধ নগৰখন ইতিহাসত পুণ্ড্ৰবৰ্ধন বা পুণ্ড্ৰনগৰ নামেও পৰিচিত আছিল। এটা সময়ত মহাস্থানগড় বাংলাদেশৰ ৰাজধানী আছিল।
-
শ্বাহ জালাল দৰগাহ
শ্বাহ জালাল দৰগাহ (শাহজালাল দরগাহ) হৈছে বাংলাদেশৰ চিলেটত অৱস্থিত চতুৰ্দশ শতিকাৰ মুছলমান সাধু শ্বাহ জালালৰ মাজাৰ আৰু সমাধিস্থল। দৰগাহ নামেৰে জনাজাত এই স্থানটো প্ৰথমে ১৫০০ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ পিছৰ শতিকাবোৰত ইয়াৰ গঠনত বহু সংযোজন আৰু পৰিৱৰ্তন কৰা হয়।
-
ৰূপবান (আলোচনী)
ৰূপবান (Roopbaan) ২০১৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা বাংলাদেশৰ এখন বঙালী ভাষাৰ এলজিবিটি-কেন্দ্ৰিক আলোচনী আছিল। ই বাংলাদেশৰ এলজিবিটি সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আলোচনী আছিল। ইয়াৰ লগতে ৰূপৱবান আলোচনীয়ে বিভিন্ন প্ৰকল্প আৰু অনুষ্ঠানৰো আয়োজন কৰে।
-
গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড
গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড (পূৰ্বতে উত্তৰপাঠ, সদক-ই-আজম, শ্বাহ ৰাহ-ই-আজম, বাদশ্বাহী সাদক, আৰু লং ৱাক নামেৰে জনাজাত) এছিয়াৰ অন্যতম পুৰণি আৰু দীঘলীয়া প্ৰধান পথ। কমেও ২,৫০০ বছৰ ধৰি ই মধ্য এছিয়াক ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ সৈতে সংযোগ কৰি আহিছে।
-
জহিৰ ৰায়হান
জহিৰ ৰায়হান (Zahir Raihan, ১৯ আগষ্ট ১৯৩৫ — ৩০ জানুৱাৰী ১৯৭২) বাংলাদেশৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, ঔপন্যাসিক আৰু গল্পকাৰ। বাংলা সাহিত্যৰ চুটিগল্প শাখালৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ১৯৭২ চনত তেওঁ বাংলা একাডেমী সাহিত্য বঁটা লাভ কৰে।
-
ঢাকা আন্তৰ্জাতিক গ্ৰন্থমেলা
ঢাকা আন্তৰ্জাতিক গ্ৰন্থমেলা (ঢাকা আন্তর্জাতিক বইমেলা) (পূৰ্বতে: ঢাকা গ্ৰন্থমেলা) হৈছে বাংলাদেশৰ ৰাজধানী চহৰ ঢাকাত অনুষ্ঠিত এখন গ্ৰন্থমেলা। এই গ্ৰন্থমেলাখন অমৰ একুশে গ্ৰন্থমেলাৰ বাহিৰে বাংলাদেশৰ অন্যতম বিশিষ্ট গ্ৰন্থমেলা। সাধাৰণতে প্ৰতি ডিচেম্বৰ মাহত এই মেলাৰ আয়োজন কৰা হয়।
-
নতুনেৰ গান
নতুনেৰ গান (নতুনেব় গান, The Song of Youth) হ'ল ১৯২৯ চনত বাংলাদেশৰ জাতীয় কবি কাজী নজৰুল ইছলামৰ দ্বাৰা ৰচিত তথা সুৰাৰোপিত সন্ধ্যা কাব্যগ্ৰন্থৰ অন্তৰ্গত এটা গান। দাদৰা তালৰ এই সংগীতটো ১৯৭২ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত বাংলাদেশৰ তৎকালীন মন্ত্ৰীসভাৰ প্ৰথম বৈঠকত বাংলাদেশৰ ৰণ-সংগীত হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হয়।
-
বাংলাদেশ উচ্চতম ন্যায়ালয়
বাংলাদেশ উচ্চতম ন্যায়ালয় (Supreme Court of Bangladesh) হৈছে বাংলাদেশৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়। ইয়াক উচ্চ ন্যায়ালয় বিভাগ আৰু আপীল বিভাগেৰে, আৰু ১৯৭২ চনত গ্ৰহণ কৰা বাংলাদেশৰ সংবিধানৰ ষষ্ঠ খণ্ড প্ৰথম অধ্যায় (৯৪ নং অনুচ্ছেদ)ৰ দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা হৈছে।
-
বাংলাদেশত ইছলাম ধৰ্ম
ইছলাম বাংলাদেশৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু জাতীয় ধৰ্ম। ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বাংলাদেশৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫ কোটি মুছলমান অৰ্থাৎ মুঠ ১৬৫ নিযুত জনসংখ্যাৰ ৯১.০৪%। বাংলাদেশৰ মুছলমান প্ৰধান থলুৱা বাঙালী মুছলমান। বাংলাদেশীৰ অধিকাংশই ছুন্নী, আৰু হানাফী চিন্তাধাৰা আৰু ফিকহ অনুসৰণ কৰে।
-
বাংলাদেশৰ টেলিভিছন চেনেলৰ তালিকা
বাংলাদেশত প্ৰথম টেলিভিছন সম্প্ৰচাৰ আৰম্ভ হয় ১৯৬৪ চনত। বাংলাদেশৰ প্ৰথম সম্প্ৰচাৰিত চৰকাৰী মালিকানাধীন টেলিভিছন চেনেল হ'ল বাংলাদেশ টেলিভিছন, যি প্ৰথমতে পাকিস্তান টেলিভিছন (পিটিভি) নামেৰে জনাজাত আছিল। ১৯৬৪ চনৰ পৰা ১৯৯৭ চনলৈ বিটিভিয়ে দেশৰ একমাত্ৰ টেলিভিছন চেনেল হিচাপে একান্তভাৱে সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল।
-
বাংলাদেশৰ সংগীত
বাংলাদেশৰ সংগীত (বাংলাদেশেব় সঙ্গীত) হ'ল সুদূৰ অতীতৰপৰাই বাংলাদেশত প্ৰচলিত হৈ অহা সংগীত। সুদূৰ অতীতৰপৰাই বাংলাদেশত সংগীতৰ ব্যাপক প্ৰচলন আছিল। সাধাৰণতে সংগীতক বিশ্লেষণ কৰিলে পোৱা যায়: সংগীত = ছন্দ + সুৰ অৰ্থাৎ সুৰত উচ্চাৰিত ছন্দযুক্ত বাক্যক গীত বা সংগীত বোলা হয়।
-
বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা দিৱস
স্বাধীনতা দিৱস, (Independence Day (Bangladesh) আনুষ্ঠানিকভাৱে ২৬ মাৰ্চ তাৰিখটো বাংলাদেশত স্বাধীনতা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়। আঘা মহম্মদ ইয়াহ্যা খানৰ অপাৰেচন চাৰ্চলাইটৰ (Operation Searchlight) পিছত ১৯৭১ চনৰ ২৬ মাৰ্চৰ পুৱাৰ ভাগত পাকিস্তানে পৰাজয় বৰণ কৰে আৰু বাংলাদেশৰ নামৰে এখন নতুন…
-
বিজয় দিৱস (বাংলাদেশ)
বিজয় দিৱস (বাংলা: বিজয় দিবস, ইংৰাজী: Vijay Divas, The Victory Day) হ'ল বাংলাদেশৰ এটা ৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস। প্ৰতিবছৰৰ ১৬ ডিচেম্বৰ তাৰিখে বাংলাদেশত এই দিৱস বিশেষভাৱে পালন কৰা হয়। ১৯৭২ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত এই দিৱসটোক বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দিৱস হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।
