ৱমেন হেটিং

ৱমেন হেটিং: এ ৰেডিকেল লুক এট চেক্সুৱেলিটি (ইংৰাজী ভাষা: Woman Hating: A Radical Look at Sexuality) হৈছে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰন উগ্ৰ নাৰীবাদী লেখিকা তথা সক্ৰিয় কৰ্মী এনড্ৰিয়া ডুৱৰ্কিনৰ প্ৰথমখন অ-কল্পকাহিনীমূলক গ্ৰন্থ। এইখন ১৯৭৪ চনত পোনপ্ৰথমে ই. পি. ডাটনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।

গ্ৰন্থখনত সমগ্ৰ ইতিহাসত পিতৃতন্ত্ৰ আৰু স্ত্ৰী-বিদ্বেষে কেনেদৰে কাম কৰে, তাৰ লগতে বিভিন্ন সংস্কৃতি, ধৰ্ম আৰু সময়ত নাৰী তথা ছোৱালীৰ সৈতে জড়িত আচাৰ-ব্যৱহাৰসমূহ পৰীক্ষা কৰা হৈছে।^১ ডুৱৰ্কিনৰ মতে সাহিত্য আৰু ইতিহাসত মহিলাৰ চিত্ৰণৰ কিছুমান ধাৰণা আৰু পৰ্ণগ্ৰাফিত কৰা চিত্ৰণে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাইছে।^১২ তেওঁ জীৱবিজ্ঞানৰ নাৰীবাদী দৃষ্টিভংগী আৰু সমাজৰ পুনৰ্গঠনৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছে।^৩

পটভূমি

ডুৱৰ্কিন যেতিয়া আমষ্টাৰডামত বাস কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ ৰিকি আব্ৰামছ নামৰ এগৰাকী নাৰীবাদী তথা প্ৰবাসী বন্ধুক লগ পাইছিল। আব্ৰামছে ডুৱৰ্কিনক আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক উগ্ৰ নাৰীবাদী লিখনীসমূহৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিছিল। ডুৱৰ্কিন বিশেষকৈ কেট মিলেটৰ চেক্সুৱেল পলিটিক্স, চুলামিথ ফায়াৰষ্টোনৰ দ্য ডায়ালেকটিক অৱ চেক্স আৰু ৰবিন মৰগানৰ চিষ্টাৰহুড ইজ পাৱাৰফুলৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।^৪ তেওঁ আৰু আব্ৰামছে সংস্কৃতি আৰু ইতিহাসত নাৰী বিদ্বেষৰ ওপৰত এক উগ্ৰ নাৰীবাদী পাঠৰ "প্ৰাৰম্ভিক টুকুৰা আৰু খণ্ড"ৰ ওপৰত একেলগে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।^৫ ইয়াৰ ভিতৰত আছিল নেদাৰলেণ্ডৰ এদল প্ৰবাসীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত পৰ্ণগ্ৰাফিক কাউণ্টাৰকালচাৰ আলোচনী চাক-ৰ ওপৰত এটা সম্পূৰ্ণ খচৰা অধ্যায়।^৬

ডুৱৰ্কিন আমষ্টাৰডাম ত্যাগ কৰাৰ আগতে আব্ৰামছৰ সৈতে নেদাৰলেণ্ডৰ তেওঁৰ অভিজ্ঞতা, উদীয়মান নাৰীবাদী আন্দোলন আৰু তেওঁলোকে একেলগে লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰা কিতাপখনৰ বিষয়ে কথা পাতিছিল। ডুৱৰ্কিনে কিতাপখন সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল—যাৰ নাম তেওঁ অৱশেষত ৱমেন হেটিং ৰাখিছিল—আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত ইয়াক প্ৰকাশ কৰাৰ কথা আছিল।^৭ ডুৱৰ্কিনে তেওঁৰ স্মৃতিকথাত উল্লেখ কৰিছে যে সেই কথোপকথনৰ সময়তে তেওঁ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ বাবে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰাৰ সংকল্প লৈছিল:

ৰিকিৰ সৈতে বহি, ৰিকিৰ সৈতে কথা পাতি মই তেওঁৰ ওচৰত এটা প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলোঁ: মই বেশ্যাবৃত্তিকে ধৰি যিমানখিনি জানিছিলোঁ সেই সকলোবোৰ নাৰী আন্দোলনক শক্তিশালী আৰু উন্নত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিম; মই আন্দোলনৰ বাবে আৰু আন্দোলনৰ হকে মোৰ জীৱন দিম। মই নাৰীৰ কল্যাণৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ হোৱাৰ আৰু সেই কল্যাণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় যিকোনো কাম কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিলোঁ। মই নাৰীৰ বাবে জীয়াই থকাৰ আৰু প্ৰয়োজন হ’লে মৃত্যু বৰণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিলোঁ। মই সেই প্ৰতিজ্ঞা প্ৰায় ত্ৰিছ বছৰ আগতে কৰিছিলোঁ আৰু এতিয়ালৈকে মই সেই প্ৰতিজ্ঞা ভংগ কৰা নাই।
— এনড্ৰিয়া ডুৱৰ্কিন

সাৰাংশ

ডুৱৰ্কিনে সাধুকথা আৰু পৰ্ণগ্ৰাফিত নাৰীৰ স্থান আৰু চিত্ৰণৰ তুলনা কৰিছে, য’ত ফৰাচী ভাষা কামোদ্দীপক উপন্যাস ষ্টৰী অফ অ আৰু দ্য ইমেজ তথা চাক আলোচনীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ এক উগ্ৰ নাৰীবাদী দৃষ্টিকোণৰপৰা চীনা ভৰি বন্ধা (foot binding) প্ৰথা আৰু মধ্যযুগীয় ইউৰোপীয় ডাইনী দাহ (witch burning) প্ৰথাৰ দৰে ঐতিহাসিক কাৰ্যসমূহ পৰীক্ষা কৰিছে। গ্ৰন্থখনৰ অন্তিম অংশত বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ সৃষ্টিৰ আখ্যানসমূহৰ ভিতৰত থকা অৰ্ধনাৰীশ্বৰ বা উভয়লিংগৰ (androgyny) ধাৰণাটো আলোচনা কৰা হৈছে আৰু লিংগ তথা লিংগ ভূমিকাৰপৰা মুক্ত "এক নতুন ধৰণৰ মানুহ আৰু এক নতুন ধৰণৰ মানৱ সমাজৰ বিকাশ"ৰ হকে যুক্তি আগবঢ়োৱা হৈছে।^৩

ডুৱৰ্কিনে লিখিছে যে ভৰি বন্ধাৰ দৰে প্ৰথাসমূহে কৃত্ৰিমভাৱে এনে এক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল য’ত লিংগসমূহৰ মাজত শাৰীৰিক পাৰ্থক্য অধিক প্ৰকট হৈছিল, যিটো কোনো পূৰ্ববিদ্যমান বা প্ৰাকৃতিক পাৰ্থক্যৰ আনুষ্ঠানিকৰূপ নাছিল। তেওঁ যুক্তি আগবঢ়ায় যে লিংগৰ এই পিতৃতান্ত্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰ এক বাঞ্ছনীয় বিকল্প হ’ব "যৌন পাৰ্থক্যৰ পৰম্পৰাগত জীৱবিজ্ঞানক যৌন সাদৃশ্যৰ উগ্ৰ জীৱবিজ্ঞানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা।" ^৩

আদৰণি

১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ‘কাৰ্কাছ ৰিভিউজে’ উল্লেখ কৰিছিল যে ডুৱৰ্কিন এজনী "উজ্জ্বল, আমোদজনক আৰু তীক্ষ্ণ লেখিকা যেতিয়া তেওঁ সাধুকথা, খ্ৰীষ্টধৰ্ম আখ্যান আৰু সমসাময়িক পৰ্ণগ্ৰাফীত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ বাবে উপলব্ধ ভূমিকাসমূহ বিশ্লেষণ কৰে", আৰু লগতে কয় যে "তেওঁ ক’বলগীয়া বেছিভাগ কথাই একেবাৰে হাস্যকৰ নহয়।" ^৮

কেৰল ষ্টাৰনহেলে ১৯৮৭ চনৰ মে’ মাহত ‘দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ’ৰ বাবে ডুৱৰ্কিনৰ আন দুখন গ্ৰন্থ ‘আইচ এণ্ড ফায়াৰ’ আৰু ‘ইণ্টাৰকোৰ্চ’ৰ এক নেতিবাচক পৰ্যালোচনাত ‘ৱমেন হেটিং’ গ্ৰন্থখনক উচ্চ প্ৰশংসা কৰিছিল।^৯ ডুৱৰ্কিনে এই পৰ্যালোচনাৰ উত্তৰত সম্পাদকক এখন পত্ৰ লিখিছিল: "মই আপোনালোকৰ পৃষ্ঠাত সন্মান বা নিৰপেক্ষ ব্যৱহাৰ পোৱাৰ আশা এৰি দিছোঁ। পৰ্যালোচনাটো... অবিশ্বাস্যভাৱে অৱজ্ঞাসূচক। প্ৰকাশৰ ত্ৰৈলোক্য বছৰৰ পাছত আপোনাৰ পৰ্যালোচকগৰাকীয়ে মন্তব্য কৰিছে যে 'ৱমেন হেটিং' গ্ৰন্থখন উজ্জ্বল— ধন্যবাদ। আৰু 'ৰাইট-উইং ৱমেন' প্ৰকাশৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰ পাছত ইয়াকো উজ্জ্বল বুলি কোৱা হৈছে। নিজকে বেছি আগবঢ়াই নিদিব। উল্লেখ্য যে, এটাও কিতাপ কিন্তু দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছৰদ্বাৰা পৰ্যালোচনা কৰা হোৱা নাছিল।" ^১০

২০১৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ‘দ্য নিউয়ৰ্ক ৰিভিউ অফ বুকছে’ লিখিছিল যে এই গ্ৰন্থখন "যুদ্ধ বিৰোধী, সমাজবাদী দৃষ্টিৰে পৰিপূৰ্ণ", "ব্লেক পাৱাৰ আন্দোলনৰ কৌশল আৰু শৈলীৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত", আৰু ই "বেটি ফ্ৰিডান আৰু আনসকলে নিৰ্ধাৰণ কৰা মধ্যপন্থী নাৰীবাদী কাৰ্যসূচীৰ বিপৰীত আছিল য’ত কেৱল বগা, বিপৰীতকামী মহিলাৰ পেছাদাৰী অগ্ৰগতি আৰু নাগৰিক নিয়োজনৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।" ^১১ জেৰেমী লাইবাৰ্গাৰে সেই মাহতে ‘বষ্টন ৰিভিউ’ত লিখিছিল যে কিতাপখনে এনে এক উত্তেজনাপূৰ্ণ শৈলীৰ সূচনা কৰিছিল যিয়ে বহু উগ্ৰ নাৰীবাদীৰ মন জয় কৰিছিল যদিও শালীনতাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া মহিলাসকলক আঁতৰাই ৰাখিছিল।^১২

২০১৯ চনৰ মে’ মাহত ‘মমাছ’ আলোচনীত লিখা হৈছিল যে ‘ৱমেন হেটিং’ গ্ৰন্থখনত ডুৱৰ্কিনে নাৰীবাদী তত্ত্বত ইণ্টাৰচেকচনেলিটীৰ ভূমিকাৰ এক প্ৰাৰম্ভিক উপলব্ধি প্ৰকাশ কৰিছে।^১৩

ডুৱৰ্কিনৰ সংগী জন ষ্টলটেনবাৰ্গে ২০২০ চনৰ ‘বষ্টন ৰিভিউ’ৰ এটা প্ৰবন্ধত লিখিছিল যে এই কিতাপখনত ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ লোকসকলৰ প্ৰতি সমৰ্থনসূচক বক্তব্য আছিল। তেওঁ লিখিছিল যে ডুৱৰ্কিনে ট্ৰেন্স লোকসকলৰ "বৰ্তমানৰ বাস্তৱৰ বিষয়ে কথা পাতিছিল" আৰু তেওঁলোকৰ পৰিচয় নিশ্চিত কৰাৰ তথা সম্প্ৰদায়ৰপৰা চিকিৎসাৰ সহায় পোৱাৰ অধিকাৰৰ প্ৰতি তেওঁ গভীৰভাৱে দায়বদ্ধ আছিল।^১৪ তেওঁ লগতে কয় যে কিতাপখনে জৈৱিক সাৰমৰ্মবাদী (essentialist) ধাৰণাসমূহক, বিশেষকৈ লিংগ সাৰমৰ্মবাদী ধাৰণাসমূহক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল।^১৪ ২০২২ চনৰ জুলাই মাহত চাৰ্লট প্ৰাউডমেনে কিতাপখনত থকা ডুৱৰ্কিনৰ এজন ট্ৰেন্স বন্ধুৰ উদ্ধৃতি উল্লেখ কৰিছিল: "যদি আমি 'বিপ্লৱ'ত জয়ী হওঁ তেন্তে মই কেনেকৈ সঁচাকৈয়ে যত্ন ল’ব পাৰোঁ? যিকোনো প্ৰকাৰেই মোৰ বাবে কোনো ঠাই নাথাকিব।" ^১৫