শ্ৰী লংকাৰ ধৰ্ম

শ্ৰী লংকাৰ ধৰ্ম শ্ৰীলংকা আনুষ্ঠানিকভাৱে বৌদ্ধ ধৰ্ম দেশ যদিও শ্ৰীলংকা ৰ লোকসকলে বিভিন্ন ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি শ্ৰীলংকাৰ ৭০.২% বৌদ্ধ, ১২.৬% হিন্দু, ৯.৭% মুছলমান (মূলতঃ চুন্নী), আৰু ৭.৪% খ্ৰীষ্টান (বেছিভাগেই কেথলিক)। বৌদ্ধ ধৰ্মক শ্ৰীলংকাৰ ৰাজ্যিক ধৰ্ম হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে আৰু শ্ৰীলংকাৰ সংবিধানত ইয়াক বিশেষ বিশেষাধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছে, যেনে চৰকাৰে সমগ্ৰ দেশতে বৌদ্ধ ধৰ্মক সুৰক্ষা আৰু প্ৰচাৰ কৰিব লাগিব।^১২ কিন্তু সংবিধানত ধৰ্মৰ স্বাধীনতা আৰু সকলো নাগৰিকৰ মাজত সমতাৰ অধিকাৰৰ ব্যৱস্থাও আছে। ২০০৮ চনৰ গ্যালাপৰ সমীক্ষা অনুসৰি শ্ৰীলংকা আছিল বিশ্বৰ তৃতীয় ধাৰ্মিক দেশ। ^৩

ধৰ্মীয় গোটৰ বিতৰণ

২০০১ চনৰ লোকপিয়লত কেৱল ১৮খন জিলাহে সামৰি লোৱা হৈছিল। দেখুওৱা জিলাৰ শতকৰা হাৰ ২০০১ চনৰ লোকপিয়লৰ মাত্ৰ য'ত সংখ্যা ইটালিক লিখা আছে, যিবোৰ ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়লৰ। ১৯৮১ চনৰ পিছত জনসংখ্যাৰ গতিবিধি ঘটিছে আৰু ২০১১ চনৰ লোকপিয়ললৈকে ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱা জিলাসমূহৰ সঠিক পৰিসংখ্যা নাছিল।^৪

শ্ৰীলংকাত বৌদ্ধ ধৰ্ম

থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম শ্ৰীলংকাৰ চৰকাৰী ধৰ্ম, দেশখনৰ প্ৰায় ৭০.২% জনসংখ্যায় ইয়াক অনুসৰণ কৰে। ভাৰতীয় বৌদ্ধ সম্ৰাট অশোকৰ পুত্ৰ অৰহণ্ত মহিন্দই খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৪৬ চনত শ্ৰীলংকালৈ অভিযান চলাই শ্ৰীলংকাৰ ৰজা দেৱানম্পিয়া তিছাক বৌদ্ধ ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত কৰে। ৰজা অশোকৰ কন্যা অৰহণ্ত সংঘমিত্ৰই বুদ্ধ গয়াৰপৰা শ্ৰীলংকালৈ বোধি গছৰ পুলি এটা আনিছিল। শ্ৰীলংকাত নন অৰ্ডাৰো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। জয় শ্ৰী মহা বোধি নামেৰে পৰিচিত বোধি গছ ৰজা দেৱানম্পিয়া তিছাই অনুৰাধাপুৰাৰ মহামেঘৱণ উদ্যানত ৰোপণ কৰিছিল।

তেতিয়াৰপৰাই ৰাজকীয় পৰিয়ালে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰসাৰত সহায় কৰিছিল, বৌদ্ধ মিছনেৰীসকলক সহায় কৰিছিল আৰু মঠ নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত ৰাজকুমাৰ দন্ত আৰু ৰাজকুমাৰী হেমামালাই শ্ৰীলংকালৈ লৈ আহিছিল গৌতম বুদ্ধৰ পৱিত্ৰ দাঁতৰ ধ্বংসাৱশেষ। শ্ৰীলংকাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ধাৰাবাহিক ইতিহাস যিকোনো বৌদ্ধ জাতিৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘলীয়া। কিছুসময়ৰ অৱনতি ঘটাৰ পিছত ম্যানমাৰ আৰু থাইলেণ্ডৰ সংস্পৰ্শৰ জৰিয়তে শ্ৰীলংকাৰ মঠৰ বংশ পুনৰুজ্জীৱিত হয়। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত হিন্দু আগ্ৰাসন আৰু ইউৰোপীয় ঔপনিৱেশিক প্ৰভাৱে শ্ৰীলংকাত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগাইছিল।

কিন্তু ইউৰোপীয় ঔপনিৱেশিক যুগৰ শেষত আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক যুগত শ্ৰীলংকাত বৌদ্ধ ধৰ্মই পুনৰ প্ৰাধান্য লাভ কৰে। ১৮৮১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি শ্ৰীলংকাৰ ৬১.৫৭% লোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰিছিল। ২০১২ চনলৈকে এই সংখ্যা ক্ৰমাগতভাৱে ৭০.২% লৈ বৃদ্ধি পায়।^৫

১৮ শতিকাৰ মাজভাগত তেতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা উপাসম্পাদ নামৰ বৌদ্ধ সন্ন্যাসীসকলৰ উচ্চ পদবী, কাণ্ডীৰ ৰজা কীৰ্তি শ্ৰী ৰাজসিংহৰ ৰাজত্বকালত ৱেলিৱিতা শ্ৰী সাৰণংকৰ থেৰোৰ উদ্যোগত চিয়াম বৌদ্ধ সন্ন্যাসীৰ সহায়ত পুনৰ সজীৱ হৈ উঠিছিল। ১৯ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে মিগেট্টুৱাটে গুণানন্দ থেৰা, হিক্কাডুৱে শ্ৰী সুমংগলা থেৰা, কৰ্ণেল হেনৰী ষ্টীল অলকট, অনাগাৰিকা ধৰ্মপালাৰ দৰে বৌদ্ধ নেতাসকলে শ্ৰীলংকাত বৌদ্ধ ধৰ্মক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ বাবে এক সফল ৰাষ্ট্ৰীয় বৌদ্ধ আন্দোলন আৰম্ভ কৰে।

হিন্দু ধৰ্ম

শ্ৰীলংকাৰ জনসংখ্যাৰ ১২.৬% লোক হিন্দু। ^৬ বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণৰ পূৰ্বে স্থানীয় ৰজাসকলে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰিছিল। দশম শতিকাত বা তাৰ আগতেও দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা বিয়পি পৰা শৈৱ ভক্তি আন্দোলনৰ পিছত চোলা বিজয়ৰ পিছত দ্বীপটোলৈ তামিলসকলৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰব্ৰজনৰ সৈতে এই ধৰ্মৰ উৎপত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।

শ্ৰীলংকাৰ হিন্দু ধৰ্ম মূলতঃ তামিল জনসংখ্যাৰ সৈতে জড়িত আৰু উত্তৰ, পূব আৰু মধ্য প্ৰদেশত কেন্দ্ৰীভূত। ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়লৰ পিছৰেপৰা শ্ৰীলংকাৰ তামিলসকলৰ বিদেশলৈ প্ৰব্ৰজন আৰু ‘ভাৰতীয়’ তামিলসকল নিজৰ গৃহভূমিলৈ ঘূৰি অহাৰ বাবে জনসংখ্যা হ্ৰাস পাইছে।

শ্ৰীলংকাৰ আধুনিক ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু ধৰ্মীয় ব্যক্তি হৈছে জাফনাৰ সতগুৰু শিৱ যোগস্বামী। ২০ শতিকাৰ অন্যতম ৰহস্যবাদী যোগস্বামী শ্ৰীলংকাৰ কোটি কোটি তামিল ভাষা হিন্দু জনসংখ্যাৰ চৰকাৰী সদগুৰু আৰু গুৰু আছিল। আম্পাৰাই আৰু বাট্টিকলোৱা জিলাত ৰামকৃষ্ণ মিছন কিছু পৰিমাণে সক্ৰিয় হৈ থকাৰ বিপৰীতে উত্তৰ শ্ৰীলংকাত হিন্দু ধৰ্মৰ শৈৱ সিদ্ধান্ত বিদ্যালয় প্ৰচলিত। যোগস্বামী শৈৱ সিদ্ধান্ত পন্থাৰ অন্তৰ্গত আছিল আৰু নন্দিনাথ পন্থাৰ ১৬১সংখ্যক মুৰব্বী আছিল। যোগস্বামীৰ পিছত পৰৱৰ্তী শাৰীত শিৱয় সুব্ৰমণিস্বামী আছিল।^৭

ইছলাম

সপ্তম শতিকাৰ ভিতৰত আৰৱ ব্যৱসায়ীসকলে ভাৰত মহাসাগৰৰ অধিকাংশ বাণিজ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল, শ্ৰীলংকাৰ সৈতে বাণিজ্যকে ধৰি। এই ব্যৱসায়ীসকলৰ বহুতেই শ্ৰীলংকাত বসতি স্থাপন কৰি ইছলামৰ প্ৰসাৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। কিন্তু ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজ ভাষাসকল শ্ৰীলংকাত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত আৰবৰ বহু মুছলমান বংশধৰক নিৰ্যাতন চলোৱাৰ ফলত তেওঁলোকে মধ্য হাইলেণ্ড আৰু পূব উপকূললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ বাধ্য হয়।

আধুনিক যুগত শ্ৰীলংকাত মুছলমান ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰিক্ৰমা বিভাগ আছে, যিটো মুছলমান সম্প্ৰদায়ক শ্ৰীলংকাৰ বাকী অংশৰপৰা বিচ্ছিন্নতা অব্যাহত ৰখাত বাধা দিবলৈ ১৯৮০ চনত স্থাপন কৰা হৈছিল। আজি প্ৰায় ৯.৭% শ্ৰীলংকাৰ লোকে ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰে। বেছিভাগেই দ্বীপটোৰ মূৰ আৰু মালয় জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত।

খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম

খ্ৰীষ্টান পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰথম শতিকাতে শ্ৰীলংকাত আৰু ভাৰততো খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল থমাছ দ্য এপষ্টলে। শ্ৰীলংকাত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰথম প্ৰমাণ ষষ্ঠ শতিকাৰ খ্ৰীষ্টান ভূ-প্ৰকৃতিত পোৱা যায়, য’ত কোৱা হৈছে যে এই দ্বীপত পাৰ্চী নেষ্ট’ৰিয়ান সম্প্ৰদায় এটা বাস কৰিছিল। ১৯১২ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা অনুৰাধাপূৰা ক্ৰছ এই সম্প্ৰদায়ৰ এটা ধ্বংসাৱশেষ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। কিন্তু পঞ্চদশ শতিকাত পৰ্তুগীজ মিছনেৰীসকলৰ আগমনৰ আগলৈকে শ্ৰীলংকাত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা নাটকীয়ভাৱে বৃদ্ধি হোৱা নাছিল। ১৭ শতিকাত ডাচসকলে শ্ৰীলংকাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লয় আৰু ১৬২২ চনৰ ভিতৰত ডাচ মিছনেৰীসকলে শ্ৰীলংকাৰ ২১% জনসংখ্যাক খ্ৰীষ্টান ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সফল হয়।

১৭৯৬ চনত ব্ৰিটিছে ডাচসকলক স্থানচ্যুত কৰে আৰু ১৮০২ চনত চিলন ৰাজকীয় উপনিৱেশত পৰিণত হয়। ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এংলিকান আৰু অন্যান্য প্ৰটেষ্টেণ্ট মিছনেৰীসকল শ্ৰীলংকাত উপস্থিত হয়, যেতিয়া ব্ৰিটিছে ডাচসকলৰপৰা শ্ৰীলংকা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত ইংৰাজী সংগঠনসমূহে মিছনেৰী কাম কৰিছিল: বেপ্টিষ্ট, ৱেছলিয়ান মেথডিষ্ট, চিএমএছ আৰু এছপিজি।^৮ ছেলভেচন আৰ্মী আৰু যিহোৱাৰ সাক্ষীসকলো শ্ৰীলংকাত উপস্থিত।

খ্ৰীষ্টানসকলৰ শতকৰা হাৰ ১৩% শীৰ্ষৰপৰা ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাইছে। ১৮৯১ চনত তেওঁলোকৰ সংখ্যা ১২.৬% আৰু সংখ্যা আছিল ৩০২,০০০। ২০১২ চনত ৭.৪% লৈ হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা মূলতঃ শ্ৰীলংকাৰ উত্তৰ-পশ্চিম আৰু ৰাজধানীত কেন্দ্ৰীভূত হৈ পৰিছিল, য'ত তেওঁলোকে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০% গঠন কৰিছিল। এই খ্ৰীষ্টানসকলৰ ৮০%তকৈ অধিক কেথলিক, আনহাতে বাকীসকল মূলতঃ এংলিকান, মেথডিষ্ট আৰু অন্যান্য প্ৰটেষ্টেণ্ট।

বাহাই বিশ্বাস

১৯৪৯ চনৰপৰা শ্ৰীলংকাত বাহাই ধৰ্মৰ অনুগামীসকল উপস্থিত হৈ আহিছে। কলম্বোৰ প্ৰথম বাহাই বাসিন্দা আছিল ভাৰতৰ চিকিৎসক এম.ই.লুকমানী। ১৯৫০ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পায় আৰু ১৯৬২ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে নিৰ্বাচিত প্ৰশাসনিক সংস্থা (শ্ৰীলংকাৰ বাহাইসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আধ্যাত্মিক সমাৱেশ) নিৰ্বাচিত হয়। ^৯