মোহনা কেব্ৰাল

মোনা ব্লাছিয়া " মোহানা " কেব্ৰাল (ইংৰাজী : Mona Blasia " Mohana " Cabral; ৩ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯২৯ – ১১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯০), মিছ মোহানা নামেৰেও পৰিচিত, ফ্ৰান্সত বাস কৰা এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, গায়িকা, টেলিভিছন প্ৰযোজক আৰু নৃত্যশিল্পী আছিল তেওঁ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন, টিয়াট্ৰ প্ৰডাকচন আদিৰ কামৰ বাবে পৰিচিত আছিল।

প্ৰাথমিক জীৱন

১৯২৯ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত গোৱাৰ ছ'ক'ৰ' গাঁৱত মোনা ব্লাছিয়া কেব্ৰালৰ জন্ম হৈছিল, যিখন গাঁও তেতিয়া পৰ্তুগীজ সাম্ৰাজ্যৰ শাসনৰ অধীনত পৰ্তুগীজ ভাৰতৰ অংশ আছিল। তেওঁ খ্ৰীষ্টান পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ দুগৰাকী ভগ্নী আৰু তিনিজন ভাতৃৰ ভিতৰত তেওঁ ডাঙৰ আছিল। কেব্ৰালৰ পিতৃয়ে পূৰ্বে ব্ৰিটিছ চিলনত কাম কৰিছিল যদিও ১৯৩০ চনৰ শেষৰ ফালে গোৱালৈ উভতি আহি বম্বেৰ হিন্দুস্তান কনষ্ট্ৰাকচন কোম্পানীত কেচিয়াৰ হিচাপে পদ লাভ কৰে।^১ ফলত পৰিয়ালটো বম্বেলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু কেব্ৰলে গোৱাৰ পৰ্ভৰিমৰ স্থানীয় বিদ্যালয় এখনত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰে আৰু পিছলৈ মাহিমৰ ভিক্টোৰিয়া স্কুলত পঢ়া-শুনা অব্যাহত ৰাখে।^২

ইয়াৰ পিছত কেব্ৰলে পুনাৰ বৰ্ডিং স্কুল কনভেণ্ট অৱ জিছুছ এণ্ড মেৰীত পঢ়িছিল আৰু তাতেই তেওঁৰ শৈক্ষিক কাম সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। এই সময়তে তাই বোম্বাইৰ লিভাৰ ব্ৰাদাৰ্ছত টেলিফোন অপাৰেটৰ হিচাপে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰে।^৩ এই বিশেষ বৃত্তিটোৱে হিন্দী চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত তেওঁৰ ভৱিষ্যত কেৰিয়াৰ গঢ় দিয়াত গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি প্ৰমাণিত হয়। টেলিফোন অপাৰেটৰ হিচাপে কেব্ৰলে সঘনাই সেই যুগৰ জনপ্ৰিয় ব্যক্তিত্বৰ সৈতে মত বিনিময় কৰিছিল, য’ত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ ব্যক্তিত্বও আছিল। মন কৰিবলগীয়া যে সেই সময়ছোৱাত টেলিফোন সেৱাই প্ৰত্যক্ষ সংযোগ প্ৰদান কৰা নাছিল, আৰু ব্যক্তিৰ মাজত যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰাত অপাৰেটৰসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।^১

সৰুৰে পৰা অভিনয় আৰু গায়ন-বায়নৰ প্ৰতি থকা আকৰ্ষণৰ বাবে কেব্ৰাল পৰিচিত আছিল। লেখক উইলছন মাজাৰেলো, তেওঁৰ সাহিত্যিক ৰচনাত, কেব্ৰালৰ কলাত্মক ক্ষমতাৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁৰ সৌন্দৰ্য্যকো স্বীকাৰ কৰে। মাহিমৰ ভিক্টোৰিয়া স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত কেব্ৰালে ভগ্নীৰ সৈতে মিলি স্কুলৰ কনচাৰ্ট আৰু বাৰ্ষিক সমাৱেশত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল,^৪ যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ পৰিবেশন দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু আত্মবিশ্বাসৰ পোষকতা কৰিছিল। কেব্ৰালৰ ব্ৰেকথ্ৰুৰ সুযোগ আহিল যেতিয়া উদীয়মান স্থানীয় নাট্যকাৰ এ এফ ৰড্ৰিগেছে মাহিমত তেওঁৰ অপুৰবাচি ছান শীৰ্ষক টিয়েটাৰ প্ৰডাকচন মঞ্চস্থ কৰিলে।^৫ ৰড্ৰিগেছে তেওঁলোকৰ সম্ভাৱনাক স্বীকাৰ কৰি ব্যক্তিগতভাৱে কেব্ৰাল আৰু তেওঁৰ ভগ্নী অফেলিয়াক অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়, টিয়াটাৰ মঞ্চত তেওঁলোকৰ আনুষ্ঠানিক অভিষেক ঘটায়। তেওঁলোকৰ সামৰ্থ্য প্ৰদৰ্শনে কংকনী নাট্যক্ষেত্ৰৰ ভিতৰৰ জনপ্ৰিয় পৰিচালক চি আলভাৰেছৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল।^২

কেৰিয়াৰ

কংকনী থিয়েটাৰৰ ক্ষেত্ৰখনত মহিলাৰ বাবে বাধা ভংগ কৰাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা শিল্পী আছিল কেব্ৰাল। কেব্ৰালৰ পূৰ্বে কংকনী থিয়েটাৰত আন মহিলা অভিনেতাও আছিল যদিও তেওঁলোকৰ উপস্থিতি ক্ষন্তেকীয়া আছিল। সামঞ্জস্যপূৰ্ণ মহিলা অভিনেতাৰ অভাৱৰ বাবে পুৰুষ অভিনেতাই মহিলা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰাৰ পৰম্পৰা টিকি আছিল। কিন্তু কেব্ৰালৰ আগমনৰ লগে লগে এই প্ৰথাৰ এক টাৰ্নিং পইণ্ট হৈ পৰিল। তেৱেঁই মহিলা টায়েট্ৰিষ্টসকলৰ মাজত পেছাদাৰিত্বৰ এক নতুন যুগৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে, ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱা সংখ্যক মহিলাক এই ক্ষেত্ৰত কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে। ফলত নাৰী চৰিত্ৰক চিত্ৰিত কৰিবলৈ পুৰুষ অভিনেতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে কমি আহিল। বৰ্তমান সময়ত মহিলা টায়েট্ৰিষ্টৰ প্ৰাচুৰ্য্যৰ বাবে পুৰুষ অভিনেতাই এনে ভূমিকা গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া হৈ গৈছে।^২ ১৯৫২ চনত কেব্ৰালৰ এই অগ্ৰগতি লাভ কৰে যেতিয়া পৰিচালক চি আলভাৰেছে তেওঁৰ প্ৰতিভাক চিনি পায়, তেওঁৰ নতুন টিয়েটাৰ প্ৰডাকচন কৰ্টুব এভয়চেম (মাদাৰছ একচনছ)ত তেওঁক অভিনয়ৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে।^১ এই প্ৰডাকচনত সম্পূৰ্ণ পুৰুষৰে গঠিত অভিনেতা-অভিনেত্ৰীৰ ভিতৰত কেব্ৰাল আছিল একমাত্ৰ মহিলা শিল্পী। সেই যুগত মহিলা অভিনেতাৰ অভাৱৰ বাবে ভিনচেণ্ট ডি চেলিগাও, এণ্ড্ৰু ফাৰ্নছ, মাষ্টাৰ ভাজ, ৰেমি ক'লাচোৰ দৰে পুৰুষ অভিনেতাই মহিলা চৰিত্ৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু কৰ্টুব এভ’ইচেমত কেব্ৰালৰ অভিনয়ে দৰ্শকৰ পৰা ষ্টেণ্ডিং অভেচন লাভ কৰি অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ সুনাম প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াৰ উপৰিও পৰিচালক চি আলভাৰেছে মুকলি কোৰাছৰ সময়ত কেব্ৰালক দৰ্শকৰ আগত চিনাকি কৰাই দিছিল।^৫ ইয়াৰ ফলত কেব্ৰালৰ কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণি হয়, কিয়নো তেওঁ চি আলভাৰেছে প্ৰযোজনা কৰা পৰৱৰ্তী টিয়াটাৰসমূহত লিডিং লেডী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁৰ জনপ্ৰিয় প্ৰডাকচন যেনে আভোইচো জিৰাপ (মাতৃৰ অভিশাপ), বেইল ডি টাৰ্ভোটি (নাৱিকৰ পত্নী)," ভৰভান্সো (আশা), আৰু আংকভাৰ কাজাৰী (স্নাতক বিবাহিত) আদিত অভিনয় কৰিছিল।^৪

কংকনী মঞ্চলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে পৰিচিত এগৰাকী বহুমুখী শিল্পী আছিল কেব্ৰাল৷ গোটেই কেৰিয়াৰটোত তেওঁ এন্থনী মেণ্ডেছ, এ আৰ ছৌজা ফেৰাও, এফি ফাৰ্নাণ্ডেছ, আলফ্ৰেড ৰোজ, মাষ্টাৰ ভাজ, এণ্ড্ৰু ফাৰ্নছ, আৰু ৰেমি ক'লাচো আদি অভিনেতাৰ সৈতে মঞ্চ ভাগ কৰাৰ সৌভাগ্য লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ অভিনয়ে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিছিল, বম্বেৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু গোৱাৰ সংগীত নাট্যৰ এটা প্ৰকাৰ tiatr ৰ জনপ্ৰিয়তাক পুনৰ সজীৱ কৰি তুলিছিল। কেব্ৰালৰ প্ৰতিভা অভিনয়ৰ বাহিৰেও বিস্তৃত আছিল, কিয়নো তেওঁ চি আলভাৰেছৰ উপৰিও পৰিচালকসকলৰ সৈতেও সহযোগিতা কৰিছিল। কেব্ৰলে কংকনী মঞ্চলৈ এক সুকীয়া মনোমোহাতা আৰু আবেদন কঢ়িয়াই আনিছিল, তেওঁৰ সৌন্দৰ্য্যই টিয়াত্ৰৰ বৃদ্ধিৰ অনুঘটক হিচাপে কাম কৰিছিল। বোম্বাইৰ চুক-কোণৰ পৰা দৰ্শকে আগ্ৰহেৰে ভিৰ কৰিছিল কেব্ৰালৰ টিয়াটাৰত উপস্থিত হোৱাৰ সাক্ষী হ'বলৈ। অভিনয়ৰ দক্ষতাৰ উপৰিও কেব্ৰালৰ গায়ক কণ্ঠ আছিল, যিটো তেওঁ চি আলভাৰেছ আৰু অন্যান্য গায়কৰ সৈতে যুটিৰ জৰিয়তে প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। তেওঁৰ সংগীতৰ উত্তৰাধিকাৰ ৰক্ষা কৰি আজিও এইচ এম ভি ৰেকৰ্ডছত ৰেকৰ্ডিং কৰা তেওঁৰ যুটি গীতসমূহ পানাজীৰ অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ৰ দ্বাৰা সম্প্ৰচাৰিত হৈয়েই আছে।^২ কেব্ৰালে এইচ এম ভি ৰেকৰ্ডছৰ বাবে চি আলভাৰেছ, ৰেমি ক'লাচো, ক্ৰীছ পেৰী, ষ্টাৰ অৱ এৰ'ছিম, আৰু এন্থনী মেণ্ডেছৰ দৰে শিল্পীৰ সহযোগত কেইবাটাও সংগীত ৰেকৰ্ডিং প্ৰস্তুত কৰিছে। কিছুমান জনপ্ৰিয় গীতৰ ভিতৰত "দেৱাচি ছ'ইৰিক", "চকলেট্টি ডিলেয়াৰ", "টাম্বডেম বণ্ডাৰ", আৰু "আক্সিৰভাদ ডি আই" আদি উল্লেখযোগ্য। কংকনী মঞ্চত জড়িত হোৱাৰ পূৰ্বে কেব্ৰালৰ হিন্দী ছবিত সামান্য উপস্থিতি আছিল, য'ত তেওঁ সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ ফটোজেনিক গুণ আৰু প্ৰতিভাৰ বাবেই তেওঁক বলীউডৰ অভিনেতাৰ সৈতে ২০খনতকৈও অধিক হিন্দী ছবিত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ ক্ৰেডিটৰ ভিতৰত জনপ্ৰিয় হৈছে ইনছানিয়াত, নগিনা, ছাকি, শ্বাৰ্ট, সংসাৰ, পাটাংগা, নাদান, সাৱন আয়া ৰে, আছিয়ানা, আছিমা, আগ^৪ ইত্যাদি। ১৯৫৪ চনত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁক সন্মানীয় অতিথি হিচাপে আমন্ত্ৰণ জনোৱাৰ পিছত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগলৈ কেব্ৰালৰ অৱদানক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত স্বীকৃতি দিয়া হয়।^৫

টিয়াটাৰৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ পৰা বিৰতি লৈ বেইৰুটলৈ পেছাদাৰী যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। কোংকনী মঞ্চত বিস্তৃত কাৰ্যকালৰ অন্তত লেবাননৰ বেইৰুটত থকা টেলিভিছনৰ অনুষ্ঠান প্ৰযোজকৰ পৰা কেব্ৰলে লাভজনক চুক্তি লাভ কৰে। ভগ্নী অফেলিয়াৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি তেওঁ কেইবাটাও টেলিভিছন অনুষ্ঠানতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। বেইৰুটত থকা সময়ছোৱাত কেব্ৰালে নৃত্য অনুষ্ঠানৰ প্ৰযোজক হিচাপে প্ৰাধান্য লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ফ্ৰান্সলৈ যায় আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধুৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তথাপিও কংকনী আৰু কংকনী মঞ্চৰ প্ৰতি কেব্ৰালৰ প্ৰেম টিকি থাকিল। যেতিয়াই সুযোগ আহিছিল, বিশেষকৈ ইউৰোপীয় দেশসমূহত, কংকনী অনুষ্ঠান বা টিয়াটাৰৰ সৈতে, কেব্ৰালে আগ্ৰহেৰে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সুযোগ আকোৱালি লৈছিল, এনে প্ৰডাকচনত নিজকে ধাৰাবাহিকভাৱে আগশাৰীৰ হিচাপে স্থান দিছিল। ১৯৮৩ চনত ভাৰতত ছুটীত থকাৰ সময়তে কেব্ৰালে আইজ নাম ফালেম (আজি নহয়, তেন্তে কাইলৈ) ছবিখনত স্মৰণীয় অভিনয় কৰিছিল, যিটো তেওঁৰ ভায়েক বাব পিটাৰ আৰু ভগ্নী অফেলিয়াই মঞ্চস্থ কৰা নতুন টিয়াটাৰত বম্বে আৰু গোৱাত প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল।^৫ এইটোৱেই আছিল টিয়াটাৰ দৰ্শকে কেব্ৰালৰ মঞ্চৰ উপস্থিতিৰ সাক্ষী হোৱাৰ অন্তিমটো অনুষ্ঠান। গোটেই কেৰিয়াৰত কেব্ৰলে ২০০ৰো অধিক টিয়েটাৰ পৰিবেশনত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু প্ৰায় ৪০টা গীত আগবঢ়াইছিল, যিয়ে তেওঁৰ আগৰ দিনবোৰৰ স্মৃতিবোৰ পুনৰ জগাই তুলিছিল যেতিয়া তেওঁ কংকনী নাট্যক্ষেত্ৰত মহিলা শিল্পীসকলৰ মাজত বিশিষ্ট স্থান দখল কৰিছিল।^২

ব্যক্তিগত জীৱন

কেব্ৰালে জীৱনকালত দুবাৰকৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। কেব্ৰালৰ সৌন্দৰ্য্যৰ আকৰ্ষণে এডৱাৰ্ড ডনিং নামৰ যুৱকজনক সম্পূৰ্ণৰূপে মোহিত কৰি তুলিছিল। তেওঁ আছিল ৰয়েল ইণ্ডিয়ান এয়াৰ ফৰ্চত সেৱা আগবঢ়োৱা পাইলট। কেব্ৰাল আৰু এডৱাৰ্ডৰ মাজত এক বন্ধন গঢ় লৈ উঠে, প্ৰেমৰ শিখৰত উপনীত হয় যিয়ে শেষত তেওঁলোকৰ বৈবাহিক মিলনৰ সূচনা কৰে। দম্পতীহালৰ মাৰ্ক নামৰ এজন পুত্ৰ আছিল। কিন্তু তেওঁলোকৰ বিয়াৰ মাত্ৰ আঠাইশ মাহৰ পিছত কলিকতা বিমানবন্দৰত বিমান দুৰ্ঘটনাত এডৱাৰ্ডৰ মৃত্যু হয়।^১

১৯৫০ চনত কেব্ৰলে হিন্দুস্তান লিভাৰ লিমিটেডৰ জেনেৰেল মেনেজাৰৰ পদত অধিষ্ঠিত এজন ব্ৰিটিছ জন ডিফ্ৰেটছ চিবিইৰ সৈতে দ্বিতীয় বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। সিহঁতে বেইৰুটত থকা সময়ছোৱাতে কন্যা ক্লেয়াৰকৰ জন্ম হৈছিল। পূৰ্বৰ বিবাহৰ পৰা কেব্ৰালৰ পুত্ৰ মাৰ্ক "মেৰিক" ডেফ্ৰেটছে (১৯৫০–২০১৬) ফ্ল'ৰিডাৰ কী ৱেষ্টত বিশৃংখল যাদুকৰ আৰু জুৱেলাৰী হিচাপে কেৰিয়াৰ গঢ়িছিল। কেব্ৰালৰ কন্যা ক্লেয়াৰ ডেফ্ৰেটেছ-পেনেলন বিবাহিত আৰু বৰ্তমান তেওঁৰ সন্তানৰ সৈতে ফ্ৰান্সৰ লা ক'ক'ৰ্ডত বাস কৰে।^৬