ভাৰতৰ সংবিধানৰ ৩৭০ অনুচ্ছেদ

ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩৭০ অনুচ্ছেদত (Article 370 of the Constitution of India) ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ উত্তৰ অংশ আৰু কাশ্মীৰৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলৰ অংশত অৱস্থিত জম্মু আৰু কাশ্মীৰক বিশেষ মৰ্যাদা দিয়া হৈছিল যি ১৯৪৭ চনৰ পৰা ভাৰত, পাকিস্তান আৰু চীনৰ মাজত বিবাদৰ বিষয় হৈ আহিছে।^১২ ১৯৫২ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰৰ পৰা ২০১৯ চনৰ ৩১ অক্টোবৰলৈকে জম্মু-কাশ্মীৰক ভাৰতে ৰাজ্য হিচাপে চলাইছিল আৰু ৩৭০ অনুচ্ছেদত ইয়াক পৃথক সংবিধান, ৰাজ্যৰ পতাকা আৰু আভ্যন্তৰীণ প্ৰশাসনৰ স্বায়ত্তশাসনৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছিল।^৩৪

ভাৰতীয় সংবিধানৰ XXI খণ্ডত "অস্থায়ী, সংক্ৰমণকালীন আৰু বিশেষ বিধান" শীৰ্ষক অনুচ্ছেদ ৩৭০ খচৰা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।^৫ ইয়াত উল্লেখ কৰা হৈছে যে জম্মু-কাশ্মীৰৰ সংবিধান সভাক ভাৰতীয় সংবিধান ৰাজ্যখনৰ ক্ষেত্ৰত কিমানখিনি প্ৰযোজ্য হ’ব সেই বিষয়ে পৰামৰ্শ দিবলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হ’ব। ৰাজ্য বিধানসভাই ৩৭০ অনুচ্ছেদটোও সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল কৰিব পাৰিলেহেঁতেন, তেনে ক্ষেত্ৰত ভাৰতীয় সংবিধানৰ সকলোখিনি ৰাজ্যখনৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হ’লহেঁতেন।

ৰাজ্যৰ সংবিধান সভা আহ্বান কৰাৰ পিছত ভাৰতীয় সংবিধানৰ যিবোৰ বিধান ৰাজ্যখনৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হ’ব লাগে, সেইবোৰৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যাৰ ভিত্তিত ১৯৫৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ আদেশ জাৰী কৰা হৈছিল। যিহেতু ৩৭০ নং অনুচ্ছেদ বাতিলৰ পৰামৰ্শ নিদিয়াকৈ ৰাজ্যিক সংবিধানসভাই নিজকে ভংগ কৰি পেলাইছিল, সেয়েহে এই অনুচ্ছেদটো ভাৰতীয় সংবিধানৰ স্থায়ী বৈশিষ্ট্য বুলি ধৰা হৈছিল।^৬৭

২০১৯ চনৰ ৫ আগষ্টত ভাৰত চৰকাৰে ১৯৫৪ চনৰ আদেশক অতিক্ৰম কৰি, ভাৰতীয় সংবিধানৰ সকলো বিধান জম্মু-কাশ্মীৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য কৰি ৰাষ্ট্ৰপতিৰ আদেশ জাৰি কৰে। ভাৰতৰ সংসদৰ দুয়োটা সদনত দুই তৃতীয়াংশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰে গৃহীত প্ৰস্তাৱৰ ভিত্তিত এই আদেশ দিয়া হৈছিল।^{৮৯১০১১} ৬ আগষ্টত আৰু এটা আদেশত দফা ১ৰ বাহিৰে ৩৭০ নং অনুচ্ছেদৰ সকলো দফা অকাৰ্যকৰী কৰা হয়।^১২

ইয়াৰ উপৰিও জম্মু-কাশ্মীৰ পুনৰ্গঠন আইন, ২০১৯ সংসদে গৃহীত কৰি জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যক দুটা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত বিভক্ত কৰি জম্মু-কাশ্মীৰক কেন্দ্ৰীয় শাসিত আৰু লাডাখক কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল বুলি বিবেচনা কৰে।^{১৩১৪১৫} ২০১৯ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত এই পুনৰ্গঠন হৈছিল।

ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত মুঠ ২৩খন আবেদন দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত সংবিধানৰ ৩৭০ নং অনুচ্ছেদৰ বাতিলৰ সাংবিধানিকতাক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল, যিয়ে একেটাৰ বাবে পাঁচজন ন্যায়াধীশৰ বিচাৰপীঠ গঠন কৰিছিল।^{১৬১৭১৮} ২০২৩ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত পাঁচজন ন্যায়াধীশৰ সংবিধান বিচাৰপীঠে সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সংবিধানৰ ৩৭০ নং অনুচ্ছেদ বাতিলৰ সাংবিধানিকতাক সমৰ্থন কৰে।^১৯