ঝালমুড়ি

ঝালমুড়ি হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পূৰ্বাঞ্চলত উদ্ভৱ হোৱা এটা জনপ্ৰিয় মুখৰোচক খাদ্য। ই মূলতঃ মুড়ি (ফুলোৱা চাউল)ৰ সৈতে বিভিন্ন ধৰণৰ মচলা, কেঁচা শাক-পাচলি, চানাচুৰ আৰু সৰিয়হৰ তেল মিহলাই প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াৰ স্বাদ সাধাৰণতে জলা আৰু টেঙা ধৰণৰ হয়। ঝালমুড়ি বাংলাদেশ, পশ্চিমবংগ, বিহাৰ, ওড়িশা, পূৰ্ব উত্তৰ প্ৰদেশ, অসম আৰু ত্ৰিপুৰাত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।^১২

উৎপত্তি আৰু ইতিহাস

ঝালমুড়িৰ উৎপত্তি বংগ অঞ্চলত হোৱা বুলি ধৰা হয়। ঔপনিৱেশিক যুগৰ সময়ত কলিকতা আৰু ঢাকাৰ দৰে নগৰত পথ-বিক্ৰেতাসকলে সস্তীয়া আৰু তৎক্ষণাত প্ৰস্তুত কৰিব পৰা মুখৰোচক হিচাপে ইয়াক বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সময়ৰ লগে লগে ই জনসাধাৰণৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু পূৰ্ব ভাৰতৰ আন ৰাজ্যসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰে।

বাংলাদেশত ঝালমুড়িক এক সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। দেশখনৰ নগৰ আৰু গাঁও দুয়ো ঠাইতে ইয়াক সহজে দেখা যায়। বহুতে ইয়াক দেশখনৰ পথ-খাদ্য সংস্কৃতিৰ এটা প্ৰতীক হিচাপে বিবেচনা কৰে।^৩৪

উপাদান

ঝালমুড়িৰ মুখ্য উপাদান হৈছে মুড়ি। ইয়াৰ সৈতে সাধাৰণতে তলত দিয়া উপাদানসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়—

• চানাচুৰ বা মচলাদাৰ ভূজিয়া
• সৰিয়হৰ তেল
• নেমুৰ ৰস
• মিহিকৈ কটা পিঁয়াজ
• সেউজীয়া জলকীয়া
• বিলাহী
• ধনীয়া পাত
• সিদ্ধ আলু বা বুট
• বীট নিমখ আৰু আন মচলা

অঞ্চলভেদে উপাদানত কিছু পাৰ্থক্য দেখা যায়। কিছুমান ঠাইত কেঁচা আম, পদিনা পাত বা ভজা চীনাবাদামো যোগ কৰা হয়।

প্ৰস্তুত প্ৰণালী

এটা ডাঙৰ বাতিত মুড়ি লৈ তাৰ সৈতে চানাচুৰ, সিদ্ধ বুট বা আলু মিহলাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত পিঁয়াজ, জলকীয়া, বিলাহী আৰু ধনীয়া পাত যোগ কৰা হয়। ওপৰত সৰিয়হ তেল আৰু নেমুৰ ৰস ছটিয়াই বীট নিমখ ছটিয়াই দিয়া হয়। তাৰ পিছত বাটিটো ভালদৰে জোকাৰি বা চামুচেৰে মিহলাই সকলো উপাদান সমভাৱে মাখি লোৱা হয়। সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰত ইয়াক প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।

পৰিৱেশন প্ৰণালী

ঝালমুড়ি সাধাৰণতে কাগজৰ ঠোঙাত বা সৰু কাগজৰ বাটিত পৰিৱেশন কৰা হয়। পথ-বিক্ৰেতাসকলে গ্ৰাহকৰ সম্মুখতে সকলো উপাদান মিহলাই দিয়ে। কিছুমান ঠাইত বিশেষ ঝালমুড়িত মাংসও যোগ কৰা হয়, যাৰ মূল্য তুলনামূলকভাৱে অধিক হয়।

আন্তৰ্জাতিক জনপ্ৰিয়তা

ব্ৰিটিছ ৰান্ধনী এংগাছ ডেনুনে কলিকতাত এই খাদ্যৰ স্বাদ লোৱাৰ পিছত লণ্ডনত ইয়াক বিক্ৰী আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত পশ্চিমীয়া দেশসমূহতো ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।^৫ নিউয়ৰ্ক মহানগৰতো বাংলাদেশী প্ৰবাসীসকলৰ জৰিয়তে ঝালমুড়িয়ে পৰিচিতি লাভ কৰিছে।^৬