গুৰু ৰামৰায় দৰবাৰ চাহিব

গুৰু ৰাম ৰায় দৰবাৰ চাহিব ভাৰতৰ দেৰাডুনত থকা শিখসকলৰ পূজাস্থলী, যিটো দহটা শিখ গুৰুৰ ভিতৰত সপ্তম গুৰু হৰ ৰাইৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ বাবা ৰাম ৰায়ৰ নামত উৎসৰ্গিত।^১ মোগল সাম্ৰাজ্য সম্ৰাট ঔৰংজেবক শাস্ত্ৰৰ ভুল ব্যাখ্যা কৰাৰ বাবে শিখ গতানুগতিক সমাজে বহিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত বাবা ৰাম ৰায়ে ১৭ শতিকাৰ মাজভাগত ইয়াত নিজৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে বসতি স্থাপন কৰিছিল, যাতে অপৰাধৰ সৃষ্টি নহয়। তেওঁ স্থাপন কৰা ধৰ্মীয় শিবিৰৰপৰাই ডেৰাডুন চহৰৰ নাম লোৱা হৈছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়: দুন উপত্যকাৰ এটা "ডেৰা" বা শিবিৰ।

এই ভৱনটো ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যৰফালৰপৰা উল্লেখযোগ্য, কিয়নো ইয়াৰ বহুতো স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য যেনে মিনাৰ, গম্বুজ, বাগিছা ইছলামিক স্থাপত্যৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ^২ যদিও শিখ স্থাপত্যই সাধাৰণতে মোগল শৈলীৰপৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল, তথাপি দৰবাৰ চাহাব অনন্য আছিল কাৰণ ই সাধাৰণ গুৰদ্বাৰাৰ পৰিৱৰ্তে মছজিদৰ দৰে আছিল। সপ্তদশ-১৮ শতিকাত এইটো অস্বাভাৱিক আছিল, কিয়নো সেই সময়ত শিখসকলে সাধাৰণতে ভাৰতৰ মুছলমান শাসকসকলৰ সৈতে সংঘাতত লিপ্ত হৈছিল। বাবা ৰাম ৰায় আৰু মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেবৰ সুসম্পৰ্কৰ ফলস্বৰূপে ইছলামিক প্ৰভাৱৰ সৃষ্টি হৈছিল, যিয়ে এই স্থানৰ বাবে মাটি আৰু ধন যোগান ধৰিছিল। ^৩

ইতিহাস

১৭ শতিকাৰ মাজভাগত মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱৰ সন্মুখত আদি গ্ৰন্থৰ এটা শব্দ ভুল অনুবাদ কৰাৰ বাবে গতানুগতিক শিখ পন্থাই বাবা ৰাম ৰায়ক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত এই মন্দিৰ স্থলটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেওঁ "মুছলমান" শব্দটোৰ ঠাইত "অবিশ্বাসী" শব্দটো লিখিছিল যাতে অপৰাধৰ সৃষ্টি নহয়।[ ^৪ বিশ্বাস কৰা হয় যে এই বসতিৰ বাবেই দেৰাডুনক নাম দিয়া হৈছিল: "দূন" উপত্যকাত "ডেৰা", অৰ্থাৎ শিবিৰ। ^৪ স্থানীয় লোকে ঠাইখনক "দুনত গুৰু ৰাম ৰায়ৰ ডেৰা" → যিটো ক্ৰমান্বয়ে চুটি হৈ "ডেৰাডুন" বুলি ক'বলৈ ধৰিলে। বাবা ৰাম ৰায়ৰ মৃত্যুৰ বাৰ বছৰৰ পাছত ১৬৯৯ চনত মন্দিৰৰ কেন্দ্ৰীয় কমপ্লেক্স নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয় আৰু ১৭০৩ চনৰপৰা ১৭০৬ চনৰ ভিতৰত সমগ্ৰ গাঁথনিগত কাম সমাপ্ত হয়; সজ্জা আৰু চিত্ৰাঙ্কনৰ কাম এই গঠন সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ বহুদিনৰ পিছতো চলি থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ^৫ বাবা ৰাম ৰায়ৰ পত্নী মাতা পঞ্জাৱ কৌৰে ১৭৪১/৪২ চনত মৃত্যুৰ আগলৈকে নিৰ্মাণৰ তদাৰক আৰু আদালতৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিছিল। ^৬

স্থাপত্য

শিখ পূজাস্থলীৰ বাবে অস্বাভাৱিকভাৱে ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্যই মূল দৰবাৰ গঠনটোক সংজ্ঞায়িত কৰে, যিটো মোগল শৈলীৰ এখন ক্ষুদ্ৰ বাগিছাৰে আগুৰি আছে। কেন্দ্ৰীয় সমাধিস্থলটো জাহাংগীৰ সমাধিৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল ^৭

দেৱাল চিত্ৰ

এই কমপ্লেক্সৰ অট্টালিকাসমূহ এসময়ত মোগল শৈলীৰ ভয়ংকৰ দেৱাল চিত্ৰৰে সজোৱা আছিল, উত্তৰাখণ্ডত পোৱা দেৱাল চিত্ৰৰ বিৰল নমুনা। ^৮ এই চিত্ৰসমূহ হয় বাৰে বাৰে চিত্ৰ অংকন বা মাৰ্বলিঙৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে নহয় ইয়াৰ অৱস্থা বেয়া আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজন। ^৯ কিছুমান চিত্ৰ ১৭ শতিকাৰ আৰু ৩০০ বছৰৰো অধিক পুৰণি। ^৮ ২০০৪ চনৰপৰা ২০১৪ চনৰ ভিতৰত ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপে ঐতিহাসিক মিউৰেলসমূহৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম কৰিছিল।^১০

ঝাণ্ডা মেলা

ঝাণ্ডা মেলা, আক্ষৰিক অৰ্থত "পতাকা মেলা", হৈছে মন্দিৰৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক ধৰ্মীয় মেলা; ১৬৭৬ চনৰ পৰাই ইয়াক অনুষ্ঠিত কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ^১১ বাবা ৰাম ৰায়ৰ এই স্থান ভ্ৰমণৰ স্মৃতিত এই মেলাখন হোলী উৎসৱৰ পাঁচ দিনৰ পিছত আৰম্ভ হয় আৰু ৰাম নৱমীলৈকে চলি থাকে। প্ৰতীকী পতাকাখন হৈছে কেইবাখনো তৰপ কাপোৰেৰে মেৰিয়াই থোৱা ১০০ ফুট ওখ গছৰ ডাল। মেলাৰ সময়ত ভাৰত-বিদেশৰ ভক্তসকলে বৃহৎ সংখ্যক গোট খায় আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত পূৰ্বৰ বছৰৰ পতাকাখন সলনি কৰে। ^১২

মহন্ত আৰু গুৰু

দৰবাৰ চাহাবৰ মুৰব্বী সজ্জাদা নাছিন শ্ৰী মহন্ত নামৰ ব্যক্তিজনে বৈবাহিক জীৱন-যাপন কৰে আৰু সমাজৰ উদাৰ কামত নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰে। ^১৩

1. শ্ৰী মহন্ত আউদ দাস (১৬৮৭-১৭৪১)
2. শ্ৰী মহন্ত হৰ প্ৰসাদ (১৭৪১-১৭৬৬)
3. শ্ৰী মহন্ত হৰ সেৱক (১৭৬৬-১৮১৮)
4. শ্ৰী মহন্ত হৰ স্বৰূপ দাস (১৮১৮-১৮৪২)
5. শ্ৰী মহন্ত প্ৰীতম দাস (১৮৪২-১৮৫৪)
6. শ্ৰী মহন্ত নাৰায়ণ দাস (১৮৫৪-১৮৮৫)
7. শ্ৰী মহন্ত প্ৰয়াগ দাস (১৮৮৫-১৮৯৬)
8. শ্ৰী মহন্ত লক্ষ্মণ দাস (১৮৯৬-১৯৪৫)
9. শ্ৰী মহন্ত ইন্দিৰেশ চৰণ দাস (১৯৪৫-২০০০)
10. শ্ৰী মহন্ত দেৱেন্দ্ৰ দাস (২৫ জুন ২০০০ চনৰ পৰা)

গ্ৰন্থতালিকা

• Jain, Madhu; Handa, Omacanda. Art and Architecture of Uttarakhand. Pentagon Press. ISBN 9788182744172
• Kamboj, B. P. (2003). Early Wall Painting of Garhwal. Indus Publishing. ISBN 9788173871399

বাহ্যিক সংযোগ

• Official website