কৰ্ণ শাক্য

কৰ্ণ শাক্য (জন্ম: ২ এপ্ৰিল, ১৯৪৩) এজন নেপালী পৰিৱেশবিদ, সংৰক্ষণবিদ, হোটেল উদ্যোগী, লেখক আৰু দানশীল ব্যক্তি। ^১২৩ শিক্ষাৰফালৰপৰা শাক্য বনকৰ্মী। তেওঁ বন্যপ্ৰাণী বিষয়া হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু নেপালত প্ৰথমখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠা কৰাত অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰিছিল। চৰকাৰী চাকৰিৰপৰা পদত্যাগ কৰি ১৯৭০ চনত পৰ্যটন ব্যৱসায়ত নামি পৰে আৰু বৰ্তমান কাঠমাণ্ডু, পোখাৰা, চিতৱান, লুম্বিনী আদি ডাঙৰ পৰ্যটন চহৰত পৰিৱেশ অনুকূল হোটেলৰ শৃংখলৰ মালিক।

১৯৯৮ চনত কেশৰ মহলৰ পুৰণি নব্য ধ্ৰুপদী বাগিছাখন ভাঙি এটা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰৰ বাবে ঠাই দিব লগা হৈছিল। কিন্তু কৰ্ণ শাক্যৰ পৰামৰ্শ মতে শিক্ষামন্ত্ৰী অৰ্জুন নৰসিং কে চিয়ে লগে লগে ভাঙি পেলোৱাৰ কাম-বন্ধ কৰি নতুন নামেৰে গাৰ্ডেন অৱ ড্ৰিমছেৰে জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়ে।^৪৫

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা

কৰ্ণ শাক্যৰ জন্ম হৈছিল ১৯৪১ চনৰ ২ এপ্ৰিলত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুত।

১৯৬৭ চনত ভাৰতৰ দেৰাডুনৰ ইণ্ডিয়ান ফৰেষ্ট কলেজৰপৰা বন বিভাগত এআইএফচিৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে শাক্যই। ^৬৭ তেওঁ কলম্বো পৰিকল্পনাৰ অধীনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কেনবেৰাত বন প্ৰশাসনৰ বিশেষ সংৰক্ষণ প্ৰশিক্ষণ আৰু স্বৰাজ বিভাগৰ অধীনত কানাডা আৰু আমেৰিকাৰ বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত প্ৰকৃতি বিনোদন ব্যৱস্থাপনা পাঠ্যক্ৰম লাভ কৰে।

সংৰক্ষণ

শাক্যই নেপালত বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ বিষয়া হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। বন বিভাগত কাম কৰি থাকোঁতে তেওঁ নেপালৰ উত্তৰ অঞ্চলৰ ডলপা, মুস্তাংগ, মানাং, জমছম, হুমলা আৰু জুমলা আদি দুৰ্গম অঞ্চললৈ গৈছিল। তেওঁ অসমৰ বনাঞ্চল আৰু পূব নেপালৰ সুন্দৰ কুন্দৰ বনাঞ্চলত থকা আটাইতকৈ সৰু বনৰীয়া গাহৰি পিগমি হাঁহৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ভ্ৰমণ আৰু গৱেষণাৰ ভিত্তিত তেওঁ ডলপা আৰু লুক ডাউন নট আপ নামৰ দুখন গ্ৰন্থ লিখিছিল। ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ বহুতো লোককথা সংগ্ৰহ কৰি ড° লিণ্ডা গ্ৰীফিথৰ সৈতে "টেলছ অৱ কাঠমাণ্ডু" শীৰ্ষক এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে। ১৯৭০ চনত বন বিভাগৰপৰা পদত্যাগ কৰি তেওঁ পৰ্যটন ব্যৱসায়ত নামি পৰে। ১৯৮২ চনত তেওঁ অন্নপূৰ্ণা সংৰক্ষণ এলেকাৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দাখিল কৰে।^৮ নেপালৰ প্ৰথমটো সংৰক্ষণমুখী বেচৰকাৰী সংস্থা নেপাল প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ সমিতি প্ৰতিষ্ঠা কৰি তেওঁ দেশত সংৰক্ষণ সজাগতা বৃদ্ধিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

তেওঁ বহুতো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্মশালা, চিম্পোজিয়াম আৰু সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ওপৰত গৱেষণা পত্ৰ আৰু ভাষণ উপস্থাপন কৰিছিল। ^{৯১০১১}

পৰ্যটন

বন বিভাগৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভাতৃ বসন্ত বাহাদূৰ শাক্যক থামেলত ১৩টা কোঠাৰ কাঠমাণ্ডু গেষ্ট হাউচ মুকলি কৰাত সহায় কৰে আৰু যিটোৱে যথেষ্ট সফলতা লাভ কৰে। তেওঁ এতিয়া নেপালৰ বিভিন্ন ঠাইত পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ হোটেল আৰু ৰিজৰ্টৰ শৃংখল চলাই আছে। থামেলক বিশ্ব পৰ্যটন স্থলী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁক অগ্ৰণী হিচাপে কৃতিত্ব দিয়া হয়। বহুতো বিখ্যাত সাহিত্যিক, অভিনেতা, সংগীতজ্ঞ, গৱেষক, শিল্পী আদি তাতেই থাকি গৈছে। তেওঁৰ কোম্পানী কে জি এইচ গ্ৰুপৰ থামেলত কাঠমাণ্ডু গেষ্ট হাউচ, বুধনীলখান্থাৰ পাৰ্ক ভিলেজ,^১২ হাট্টিছাৰৰ মায়া মেন'ৰ বুটিক হোটেল,^১৩ পোখাৰাৰ ৱাটাৰফ্ৰণ্ট ৰিজ'ৰ্ট,^১৪ পোখাৰাৰ হিমালয়ান ফ্ৰণ্ট হোটেল, চিটৱানৰ মাৰুনি অভয়াৰণ্য লজ, বুদ্ধ মায়া গাৰ্ডেনৰ মালিক লুম্বিনি।

শাক্যক নেপালৰ পৰ্যটনৰ পিতৃ হিচাপে জনা যায়। ১৯৯৮ চনত তেওঁ প্ৰথম পৰ্যটন প্ৰকল্প "ভিজিট নেপাল ইয়াৰ ১৯৯৮" আৰম্ভ কৰে, যিয়ে দেশখনৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ পিছত ২০০০ চনৰ ক্ৰীড়া হিমালয় বৰ্ষ।

সামাজিক কৰ্ম

১৯৮৭ চনত শাক্যৰ পত্নী আৰু কন্যাৰ কৰ্কট ৰোগত মৃত্যু হয়। সেই সময়ত নেপালত কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ কোনো সুবিধা নাছিল, আৰু কোনোবাই যদি কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হয় তেন্তে তেওঁলোকে চিকিৎসাৰ বাবে বিদেশলৈ যাবলগীয়া হৈছিল। অতি যন্ত্ৰণাদায়ক অভিজ্ঞতাৰ মাজেৰে পাৰ হোৱাৰ পিছত তেওঁ এককভাৱে কৰ্কট ৰোগ প্ৰতিৰোধৰ বিষয়ে সজাগতা বিয়পোৱাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় অভিযান আৰম্ভ কৰে।^১৫ ভাৰতপুৰত নেপালৰ প্ৰথমখন কৰ্কট চিকিৎসালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰাত তেওঁৰ সহায় আছিল। তেওঁ ছিগাৰেটৰ ওপৰত এক পইচা ৰাষ্ট্ৰীয় কৰ আৰোপ কৰিবলৈ জনমত সংগঠিত কৰিছিল। তেওঁ নেপাল কেন্সাৰ ৰিলিফ ছ'চাইটিৰ সভাপতি আছিল আৰু ইয়াৰ পৰিচালনা সমিতিৰ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল।

লেখক হিচাপে

এজন পৰিৱেশবিদ হিচাপে তেওঁ ইংৰাজী ভাষা ভাষাত চাৰিখন গ্ৰন্থ লিখিছে। ২০০০ চনত যেতিয়া মাওবাদী আন্দোলনৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল, তেতিয়া বহু উদ্যোগী আৰু ব্যৱসায়ীয়ে উদ্বেগ আৰু অনিশ্চয়তাৰ বাবে দেশ এৰি পলায়ন কৰিছিল যদিও শাক্যই নেপালত থাকি পৰ্যটনত বিনিয়োগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিৰ অৱনতি ঘটিলে তেওঁ হোটেলৰ ব্যৱসায় চলাই নিব নে বন্ধ কৰিব সেই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’ল। বৰঞ্চ প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিৰ মাজতো তেওঁ আৰু তিনিখন হোটেল নিৰ্মাণ কৰে। এই সময়ছোৱাতে তেওঁ প্ৰথমখন কিতাপ Soch (A Thought) লিখিছিল। চিন্তা-চৰ্চাৰ পিছত তেওঁ খোজ (অন্বেষণ), মা সাকচু (মই পাৰিম), আৰু মোজ (আনন্দ আৰু সন্তুষ্টি) শীৰ্ষক গ্ৰন্থৰ শৃংখলা লিখিছিল।^১৬

কিছুমান নেপালী যুৱকৰ মাজত শাক্য আদৰ্শ ব্যক্তি।^১৭ তেওঁৰ কিতাপৰ জৰিয়তে তেওঁ বহুতো প্ৰবাসী যুৱকক নেপাললৈ উভতি আহি নিজাকৈ উদ্যোগ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। তেওঁ নেপালী বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি পাল (Moments of Life, 2011)ৰ চিত্ৰনাট্যও লিখিছিল, যিখন তেওঁ নিৰ্মাণ কৰিছিল।^১৮১৯ পালে কাহিনীটো দুটা ভিন্ন দৃষ্টিকোণৰপৰা কয়, বিৰতিৰ আগতে আৰু পিছত। এই ছবিখনে ২০১২ চনত ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ডেভেলপমেণ্ট কাউন্সিল বঁটা লাভ কৰে। তেওঁ ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত মুক্তি পোৱা গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত আধাৰিত ভৱিষ্যতবাদী ছবি নিউয়ৰ্ক ৱাটাৰ চিটি (এন ৱাই ডব্লিউ চি)ৰ চিত্ৰনাট্য লিখিছিল।

কমজীৱনৰ খতিয়ান

শাক্য কে জি এইচ গ্ৰুপ অৱ হোটেলৰ প্ৰতিষ্থাপক অধ্যক্ষ। তেওঁ নেপাল হেৰিটেজ ছ'চাইটিৰ সভাপতি হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, ১৯৯২ আৰু নেপাল কেন্সাৰ ৰিলিফ ছ'চাইটিৰ সভাপতি হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, ১৯৯৬; ৱৰ্ল্ড ফেজেণ্ট এছ'চিয়েচন, ব্ৰিটেইনৰ উপ-সভাপতি, ১৯৯৮; আমেৰিকা, ১৯৯৯, বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী পুঁজি (WWF), নেপাল, ২০০৬; ৰাষ্ট্ৰীয় সমন্বয়ক, ভ্ৰমণ নেপাল ১৯৯৮ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অৰ্থনৈতিক পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ সদস্য, ২০১২;^২০ বন্যপ্ৰাণী বিষয়া, এইচ এম জি নেপাল, ১৯৬৭।

প্ৰকাশিত গ্ৰন্থৰাজি

• 1977 Dolpo - The World Behind Himalaya (English), Sarada Prakshan
• 1979 Tales of Kathmandu (English), Jorganesh Publication
• 1983 Look Down Not Up - Encounter Wildlife in Nepal (English), Sahayogi Prakshan
• 2006 Soch (Nepali), Nepal Nature Publication
• ২০০৮ খোজ (নেপালী), নেপাল নেপাল নেচাৰ পাব্লিকেশ্যন
• ২০০৮ আনচাং হিৰোজ (Nepali)
• ২০০৮ কাৰ্তব্যবোধ অভিযান (Nepali)
• ২০০৯ চনৰ ছচ অডিঅ' বুক (নেপালী)
• 2009 Paradise on My Backyard (English), Penguin Publication
• ২০১০ মা ছাক্সচু (নেপালী), বুদ্ধ মায়া প্ৰকাশন
• ২০১০ চনৰ খোজ অডিঅ' বুক (নেপালী)
• ২০১১ চনৰ পাল চিত্ৰনাট্য আৰু চিনেমা, ছবিৰ চিত্ৰনাট্য
• ২০১২ মৌজ (Nepali), বুদ্ধ মায়া প্ৰকাশন
• ২০১৪ অল দ্যা বেষ্ট (English)