ওডেছা

ওডেছা ইউক্ৰেইনৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আৰু পৌৰসভা। দেশৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত, ক'লা সাগৰৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত এটা প্ৰধান সাগৰীয় বন্দৰ আৰু পৰিবহণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ উপৰিও ওডেছা ৰেয়ন আৰু ওডেছা অব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰৰ লগতে বহু সংস্কৃতিৰ সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰও আছে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে ওডেছাৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১,০১০,৫৩৭ জন। ২০২৩ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত ইয়াৰ ঐতিহাসিক চহৰৰ কেন্দ্ৰটোক বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ বৈচিত্ৰময় সংস্কৃতি আৰু ১৯ শতিকাৰ নগৰ পৰিকল্পনাক স্বীকৃতি দি বিপদত পৰা বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।^১২ ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াই আক্ৰমণৰ সময়ত ওডেছাত সংঘটিত হোৱা বোমা বিস্ফোৰণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই ঘোষণা কৰা হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ চহৰখনৰ অট্টালিকাসমূহৰ ক্ষতিসাধন বা ধ্বংস কৰিছিল।

প্ৰাচীন কালত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ইয়াত এটা বৃহৎ গ্ৰীক বসতিৰ অস্তিত্ব আছিল। গৱেষণাৰ পৰা এই স্থানত প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে হিষ্ট্ৰিয়া বসতি স্থাপন কৰাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে। স্লাভিক বসতি আৰু কোটছিউবিজেভ বন্দৰৰ বিষয়ে প্ৰথম লিখিত উল্লেখ ১৪১৫ চনতৰ পৰা পোৱা গৈছে, যেতিয়া ই লিথুৱেনিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ অংশ আছিল; তাৰ পৰা এখন জাহাজ কনষ্টেন্টিনোপললৈ গৈছিল।^৩৪ গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱাৰ পিছত ১৫২৯ চনত হাচিবেই নামেৰে বন্দৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলটো অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে আৰু ১৭৯২ চনৰ ৰুছ-তুৰ্কী যুদ্ধত অট্টোমানসকলৰ পৰাজয় নোহোৱালৈকে তেওঁলোকৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকে।১৭৯৪ চনত ৰাছিয়াৰ সম্ৰাজ্ঞী দ্বিতীয় কেথেৰিনে খাজিবেইত নৌসেনাৰ বন্দৰ আৰু বাণিজ্যিক স্থান স্থাপন কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। তাৰ পিছত অতি সোনকালেই ইয়াৰ নাম সলনি কৰি ওডেছা ৰখা হয়।^৫৬ ১৮১৯ চনৰ পৰা ১৮৫৮ চনলৈকে ওডেছা আছিল ‘মুক্ত বন্দৰ’। ছোভিয়েট যুগত ই আছিল এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক বন্দৰ আৰু নৌসেনাৰ ঘাটি। ১৯ শতিকাৰ সময়ছোৱাত মস্কো, ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ আৰু ৱাৰ্ছৰ পিছত ওডেছা ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ আছিল।^৭ইয়াৰ ঐতিহাসিক স্থাপত্য ৰাছিয়ানতকৈ ভূমধ্যসাগৰীয়, ফৰাচী আৰু ইটালীয় শৈলীৰ দ্বাৰা বহু পৰিমাণে প্ৰভাৱিত। কিছুমান অট্টালিকা আৰ্ট ন্যুভ', ৰেনেছাঁ আৰু ক্লাছিকিষ্টকে ধৰি শৈলীৰ মিশ্ৰণত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^৮

ইতিহাস

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে ওডেছাত এটা বৃহৎ গ্ৰীক বসতিৰ অস্তিত্ব আছিল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫-৩ শতিকাৰ এটা কবৰস্থান (নেক্ৰ’পলিছ) এই অঞ্চলত বহুদিনৰ পৰাই জনাজাত)। কিছুমান পণ্ডিতৰ মতে ই গ্ৰীক হিষ্ট্ৰিয়া চহৰে স্থাপন কৰা ব্যৱসায়িক বসতিস্থল আছিল। ওডেছা উপসাগৰ প্ৰাচীন "হিষ্ট্ৰিয়ানসকলৰ বন্দৰ" নেকি সেয়া এতিয়াও উপলব্ধ প্ৰমাণৰ ভিত্তিত এটা নিষ্পত্তি হোৱা প্ৰশ্ন বুলি বিবেচনা কৰিব নোৱাৰি।^৯ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে ওডেছা অঞ্চল আৰু পূব ভূমধ্যসাগৰৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক নিশ্চিত কৰে।

মধ্যযুগত ওডেছা অঞ্চলৰ একেৰাহে শাসকসকলৰ ভিতৰত বিভিন্ন যাযাবৰী জনগোষ্ঠী (পেচেনেগছ, কুমান), গোল্ডেন হৰ্ড, ক্ৰিমিয়ান খানাট, লিথুৱেনিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচি আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্য আদি আছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত য়েদিছান ক্ৰিমিয়ান টাটাৰসকলে তাত ব্যৱসায় কৰিছিল।

ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা চহৰখন গোল্ডেন হৰ্ডৰ অধীনত আছিল।^১০ চতুৰ্দশ শতিকাৰ ইটালীৰ নেভিগেচনেল মানচিত্ৰত ওডেছাৰ স্থানত জিনেষ্ট্ৰা দুৰ্গ দেখুওৱা হৈছে, যিটো সেই সময়ত জেনোয়া ৰিপাব্লিকৰ গাজাৰিয়ান উপনিবেশৰ কেন্দ্ৰ আছিল।^১০ ক্ৰিমিয়ান খান প্ৰথম হাজী গিৰায় (১৪৪১–১৪৬৬)ৰ ৰাজত্বকালত তেওঁৰ খানাট গোল্ডেন হৰ্ড আৰু অট্টোমান তুৰ্কীৰ দ্বাৰা ভাবুকি আহিছিল, সেয়েহে মিত্ৰ বিচাৰি খানে সেই অঞ্চলটো লিথুৱেনিয়াৰ হাতত অৰ্পণ কৰিবলৈ সন্মত হয়। বৰ্তমান য'ত ওডেছা চহৰখন থিয় হৈ আছে, তাত আগতে খাজিবেই (হাজী প্ৰথম গিৰাইৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে; ইংৰাজীত কোচিবেয়, তুৰ্কী ভাষাত হাচিবে বা হোকাবেই আৰু ক্ৰিমিয়ান টাটাৰত হাচিবেও বানান কৰা হয়) নামৰ এটা দুৰ্গ আছিল। ১৪১৫ চনত পোলেণ্ডৰ জান ড্লুগোছৰ বুৰঞ্জীত খাজিবেইৰ বিষয়ে প্ৰথম উল্লেখ কৰা হৈছিল, যেতিয়া শস্য ভৰ্তি এখন জাহাজ তাৰ পৰা কনষ্টেন্টিনোপললৈ ৰাওনা হৈছিল।^১১১০ ১৫ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে এই বসতিস্থল পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল^১০

অট্টোমান বিজয়

১৫২৯ চনৰ পিছত খাজিবেই অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।^১০ ১৮ শতিকাৰ মাজভাগত অট্টোমানসকলে খাজিবেই (হোকাবেই নামেৰেও জনাজাত)ত দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে, যাৰ নাম য়েনি ডুনিয়া^১০ (আক্ষৰিক অৰ্থত "নতুন পৃথিৱী") ৰখা হয়।

চহৰৰ দৃশ্য

ইউক্ৰেইনৰ এখন চহৰৰ বাবে যথেষ্ট অনন্যভাৱে ওডেছাৰ বহুতো অট্টালিকা ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ ভূমধ্যসাগৰীয় শৈলীৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছে। বিশেষকৈ ওডেছাৰ ইটালীয় ফ্ৰান্সেস্কো বফোৰ দৰে স্থপতিবিদে নিৰ্মাণ কৰা অট্টালিকাত এই কথা লক্ষ্যণীয়, যিয়ে ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ওডেছাৰ গৱৰ্ণৰ, ৰাজকুমাৰ মিখাইল ভৰ’ন্টছভ, প’ট’কি প্ৰাসাদ আৰু আন বহুতো ৰাজহুৱা ভৱনৰ বাবে ৰাজপ্ৰসাদ আৰু স্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।