আব্দুল্লা এণ্টেজাম

আব্দুল্লা এণ্টেজাম (Sayyed Abdullah Entezam) আছিল ইৰাণৰ এজন কূটনীতিবিদ। ‘বিনেশ আলী’ নামেৰেও পৰিচিত ছায়েদ মহম্মদৰ পুত্ৰ; তেওঁ ইৰাণৰ ছাফি আলী শ্বাহী অৰ্ডাৰৰ দাৰভিছৰ মুৰব্বী আছিল। তেওঁৰ পিতৃও এজন কূটনীতিবিদ আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ হাম হৰন ছৌদি আৰৱত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল।

এনচাইক্লপিডিয়া ইৰানিকাৰ মতে ১৮৯৫ চনত ইৰানৰ তেহৰাণত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।^১

তেওঁ তেহৰাণত জাৰ্মান টেকনিকেল স্কুল, দাৰ উল-ফুনুন আৰু স্কুল অৱ পলিটিকেল ছায়েন্সত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯১৯ চনত তেওঁ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ত যোগদান কৰে আৰু ৱাশ্বিংটন ডি চিত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত থকাৰ সময়ত তেওঁ মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু মাৰ্গাৰেট ৰবিনছন হিউম নামৰ এগৰাকী আমেৰিকান মহিলাক বিয়া কৰাইছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল। তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ হিউম হ’ৰান আছিল, যি পিছলৈ আমেৰিকাৰ বিদেশ মন্ত্ৰ্যালয়ত যোগদান কৰিছিল আৰু এজন আগশাৰীৰ আৰববাদী হৈ পৰিছিল। ১৯৫৮ চনৰ মে’ মাহত তেওঁ আলিকোলি আনছাৰী মোছাৱেৰ-আল-মামালেকৰ নাতিনী ফাৰাহ আনছাৰীক বিয়া কৰাইছিল।

কেৰিয়াৰ: কূটনীতি আৰু চুফীবাদ

আব্বাছ মিলানীয়ে তেওঁৰ এমিনেণ্ট পাৰ্চিয়ান গ্ৰন্থখনত লিখিছে: "কূটনীতি আৰু চুফীবাদ দুয়োটা আব্দুল্লাৰ চৰিত্ৰ আৰু কেৰিয়াৰৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰিল।" ^২ কৰ্মজীৱন একাদিকমে...

1. ১৯২৭ চনত ফ্ৰান্সত ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰদূত,
2. ১৯৩৩ চনত ব্ৰিটেইনৰ বিৰুদ্ধে ইৰাণৰ গোচৰ জাতিসংঘৰ সন্মুখত দাখিল কৰিছিল,
3. পশ্চিম জাৰ্মানীত ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰদূত
4. মহম্মদ ৰেজা শ্বাহৰ অধীনত বিত্তমন্ত্ৰী, তেতিয়াৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ১৯৫৩-৫৬,
5. ব্ৰিটেইনৰ সৈতে কূটনৈতিক সম্পৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ কৰাৰ বাবে আলোচনা আৰু মোছাডেগৰ পিছত তেলৰ চুক্তি
6. পৰিচালনা সমিতিৰ অধ্যক্ষ আৰু এন আই অ’ চি (নেচনেল ইৰাণী অইল কোম্পানী)ৰ পৰিচালন সঞ্চালক ১৯৫৭-৬৩।
7. ১৯৬৩ চনৰ ইৰানত হোৱা বিক্ষোভৰ পিছত শ্বাহে বৰ্খাস্ত কৰে, সংস্কাৰৰ গতি লেহেমীয়া কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়াৰ বাবে।

মাৰ্ভিন জোনিছে তেওঁৰ দ্য পলিটিকেল এলাইট অৱ ইৰান^১ গ্ৰন্থত লিখিছে যে ১৯৬৩ চনৰ জুন মাহত আদালতৰ মন্ত্ৰী হুছেইন আলাই নিৰ্বাচিত ৰাজনীতিবিদৰ পৰিষদ আহ্বান কৰিছিল। উদ্দেশ্য আছিল শ্বাহক ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা যে খোমেইনীৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰতিবাদত হোৱা বিক্ষোভৰ প্ৰতি সেনাই অত্যধিক কঠোৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিছিল। এই বিক্ষোভ শান্তিপূৰ্ণ আছিল যদিও ইৰাণী সৈন্যই ৰাইজৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰি কিছু লোকৰ মৃত্যু হয়। নিৰ্বাচিত ৰাজনীতিবিদসকলৰ এই পৰিষদত আছিল স্বয়ং আলা, আব্দুল্লা এণ্টেজাম, জেনেৰেল মৰ্টেজা ইয়াজদানপানাহ, আৰু চৰ্দাৰ ফাখেৰ হেকমত। এই চাৰিজন বিষয়াই যেতিয়া শ্বাহৰ আগত নিজৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল, তেতিয়া শ্বাহৰ ক্ষোভ অতিশয় ক্ষুব্ধ হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে। আলাক আদালতৰ মন্ত্ৰীৰ পদৰপৰা অপসাৰণ কৰা হ’ল; যজদানপানাহক পৰিদৰ্শকৰপৰা আঁতৰাই দিয়া হ’ল; সংসদীয় নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰত হেকমাটক বাধা দিয়া হৈছিল; আৰু এণ্টেজামক নেচনেল ইৰাণী অইল কোম্পানীটোৰপৰা অৱসৰ দি ঘৰলৈ পঠিওৱা হয়।

ইয়াৰ পিছত এণ্টেজামে লোহাৰ কামৰ কৰ্মশালা খুলিছিল, পৰৱৰ্তী ১৫ বছৰলৈকে জীৱিকা উপাৰ্জন কৰিছিল।

১৯৭৮ চনত তেওঁৰ ভুল উপলব্ধি কৰি শ্বাহে তেওঁক প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদ গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল যদিও বহু দেৰি হৈছিল। বিপ্লৱৰ সূচনা হৈছিল। এতিয়া অস্থিৰ হৈ পৰা তেল কোম্পানীটোত উষ্ম আদৰণি জনোৱাৰ পিছতো এণ্টেজামে ধৰ্মঘটকাৰী তেল শ্ৰমিকসকলক শান্ত কৰিবলৈ একো কৰিব নোৱাৰিলে। ^৩ তেওঁ শ্বাহক দেশত থাকিবলৈ আৰু পশ্চিমলৈ পলায়ন নকৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। আকৌ এবাৰ তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰা হ’ল।

চুফীবাদ

পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ ইৰাণৰ ছাফী আলী শ্বাহী অৰ্ডাৰ অৱ দাৰভিছৰ মুৰব্বী হয়।

১৯৭৭ চনত এণ্টেজামে "ৰহস্যবাদ আৰু চুফীবাদৰ ওপৰত এক নতুন দৃষ্টিভংগী" (নাজাৰী তা'আজেহ বি ইৰফান ৱা তাছাৱুফ) শীৰ্ষক ৰচনা ৰচনা কৰে। তেওঁ "মই নাজানো" (লা আদাৰী) ছদ্মনাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু এই ৰচনাবোৰত এজন চুফী মাষ্টৰৰ সৈতে হোৱা প্ৰশ্নোত্তৰ অধিৱেশনৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। বিপ্লৱৰ পিছত ১৯৮৪ চনত ৱাহিদ পাব্লিচাৰ্ছে "আব্দুল্লাহ আজাদেহ" ছদ্মনামেৰে এই ৰচনাসমূহ পুনৰ প্ৰকাশ কৰে। ^৪

জীৱনৰ অন্ত

১৯৭৮ চনত ইৰাণৰ বিপ্লৱৰ আৰম্ভণিতে ৮৬বছৰীয়া এণ্টেজামক শ্বাহে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল; অৱশ্যে স্বাস্থ্যজনিত কাৰণত তেওঁ এই প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা বুলি কোৱা হৈছে।^৫ কিছুমান সূত্ৰই দাবী কৰে যে তেওঁক নতুন ইছলামিক শাসনে কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰাখিছিল আৰু ১৯৮৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ আগতে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়া হৈছিল।

ছাৰ ডেনিছ ৰাইটে লিখা তেওঁৰ মৃত্যু বাৰ্তাখন ১৯৮৩ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত দ্য টাইমছত প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াত ৰাইটে এইদৰে কৈছিল: "দুৰ্নীতিৰপৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত, তেওঁ আছিল—তেওঁক ভালদৰে চিনি পোৱা এজন ব্ৰিটিছ ৰাষ্ট্ৰদূতৰ ভাষাত—'এজন মনোমোহা, ব্যতিক্ৰমী ক্ষমতাসম্পন্ন এজন মনোমোহা, সৌজন্যশীল ব্যক্তি'... তেওঁ উৎকৃষ্ট ইংৰাজী, ফৰাচী আৰু জাৰ্মান ভাষা কয়... তেওঁ উচ্চ সমাজ আৰু... তথাপি তেওঁৰ বন্ধুত্বৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য ক্ষমতা আছিল আৰু তেওঁক চিনি পোৱা সকলোৱে তেওঁক অতিশয় সন্মান কৰিছিল যদিহে শ্বাহে আব্দুল্লাৰ দৰে মানুহৰ পৰামৰ্শক গুৰুত্ব দিলেহেঁতেন আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰতিভাক সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰ কৰিলেহেঁতেন, তেন্তে তেওঁ কেতিয়াও নিজৰ সিংহাসন হেৰুৱাব নালাগিলহেঁতেন।" ^৬

বাহ্যিক সংযোগ

• The Persian sphinx: Amir Abbas Hoveyda and the riddle of the Iranian ... By Abbas Milani
• iranian.com, contains an ITN film by Tim Brinton and interview with Entezam
• iranicaonline.org
• The Life and Times of the Shah by Gholam Reza Afkham
• mh=12; do=search_results; sb=Notes; Cat=Delegations&nh=4 The Political Elite of Iran (Princeton University Press), 1971
• ghaffaris.com