অগস্ত্যমালা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল

অগস্ত্যমালা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল (Agasthyamala Biosphere Reserve) ভাৰতৰ এখন সংৰক্ষিত জৈৱমণ্ডল বা বায়'স্ফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভ। ই ২০০১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। এই অঞ্চলটো পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ একেবাৰে দক্ষিণ মূৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ মুঠ মাটিকালি ৩,৫০০.৩৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ১,৮২৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল কেৰালা ৰাজ্যত আৰু ১,৬৭২.৩৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চল তামিলনাডু ৰাজ্যত পৰিছে। এই জৈৱমণ্ডলৰ ভিতৰত শ্বেণ্ডাৰণী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, নেয়াৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু কালাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ্ৰ সংৰক্ষিত প্ৰকল্প অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে।^১২

২০১৬ চনত অগস্ত্যমালা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলটো ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ বিশ্ব জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ নেটৱৰ্কৰ এক অংশ হৈ পৰে।^৩

অৱস্থান

এই জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলটো দক্ষিণ ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পাথানামথিট্টা, কোল্লাম আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ লগতে তামিলনাডুৰ তিৰুনেলভেলী আৰু কন্যাকুমাৰী জিলাৰ কিছু অংশ জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে। এই অঞ্চলটো ৮° ৮' ৰ পৰা ৯° ১০' উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৭৬° ৫২' ৰ পৰা ৭৭° ৩৪' পূব দ্ৰাঘিমাংশৰ মাজত অৱস্থিত। ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় অৱস্থান হৈছে।

ই মূলত কেৰালাৰ নেয়াৰ, পেপ্পাৰা আৰু শ্বেণ্ডাৰণী ^৪ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন আচেনকোইল ^৫, তেনমালা, কোন্নী^৬, পুনালুৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম বন সংমণ্ডল আৰু অগস্ত্যবনম বিশেষ সংমণ্ডল লৈ গঠিত। ^৭ ইয়াৰ উপৰি তামিলনাডুৰ কালাক্কাড মুণ্ডনথুৰাই বাঘ্ৰ সংৰক্ষিত প্ৰকল্পৰ সংলগ্ন অঞ্চলসমূহকো ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।^২

পৰিৱেশ তন্ত্ৰ

এই জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় চিৰসেউজ অৰণ্য, দক্ষিণ পশ্চিমঘাটৰ আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য, পাৰ্বত্য বৰ্ষাৰণ্য আৰু 'শোলা' অৰণ্য পোৱা যায়।^৮ ই প্ৰায় ২,০০০ প্ৰকাৰৰ ঔষধি উদ্ভিদৰ এক প্ৰাকৃতিক বাসস্থান। ইয়াৰে অন্ততঃ ৫০ প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ অতি বিৰল আৰু বিলুপ্তপ্ৰায় শ্ৰেণীৰ। এই বনাঞ্চলত ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ, হাতী আৰু নীলগিৰি তহৰ আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। ^৯১০ অগস্ত্যমালা বিশ্বৰ অন্যতম পুৰণি প্ৰাচীন জনজাতি 'কানিক্কৰণ' বা কানি সকলৰো বাসস্থান।^১১ বৰ্তমান এই অঞ্চলত পৰিৱেশ-পৰ্যটন বা ইকো-টুৰিজম অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।

কানিক্কৰণসকল হৈছে অগস্ত্যমালা জৈৱমণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ মূল জনজাতীয় স্থায়ী বাসিন্দা। ^১২

পৰিচালনা

এখন থলুৱা স্থানীয় সমিতি আৰু ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ জৈৱমণ্ডল পৰিচালনা সমিতিয়ে এই সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ কাম-কাজসমূহ তদাৰক কৰে। এই সমিতিসমূহে ভাৰত চৰকাৰৰ পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰালয়ৰ নীতি-নিৰ্দেশনা অনুসৰি সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ বৈজ্ঞানিক পৰিচালনা নিশ্চিত কৰে।^১৩