বেকাল দুৰ্গ

বেকাল দুৰ্গ ১৬৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত কেলাডীৰ শিৱাপ্পা নায়কে নিৰ্মাণ কৰা এটা মধ্যযুগীয় দুৰ্গ। এই দুৰ্গটো বেকাল নামৰ ঠাইত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ দুৰ্গ। ই প্ৰায় ৪০ একৰ মাটিত বিস্তৃত হৈ আছে।^১২

গাঁথনি

এই দুৰ্গটো সাগৰৰ বুকুৰপৰা ওলাই অহা যেন লাগে। ইয়াৰ বাহিৰৰ প্ৰায় তিনি চতুৰ্থাংশ অংশ পানীৰ সংস্পৰ্শত আছে। বেকাল দুৰ্গ কোনো প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ নাছিল। সেইবাবে ইয়াৰ ভিতৰত কোনো ৰাজপ্ৰাসাদ বা ডাঙৰ অট্টালিকা নাই।

ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হৈছে এটা পুখুৰী, বাৰুদ ভঁৰাল আৰু এটা নিৰীক্ষণ স্তম্ভলৈ যোৱা খট‌খটী। এই নিৰীক্ষণ স্তম্ভটো টিপু চুলতানৰ দিনত সজা হৈছিল। দুৰ্গৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা এই স্তম্ভৰপৰা সাগৰীয় উপকূল আৰু কানহাংগাড চহৰৰ সুন্দৰ দৃশ্য দেখা পোৱা যায়।

দুৰ্গৰ একা-বেঁকা প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা পৰীখাবোৰে ইয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা কৌশল প্ৰকাশ কৰে। বাহিৰৰ দেৱালত থকা ফুটা বা বিন্ধাবোৰ সাগৰীয় আক্ৰমণৰপৰা সুৰক্ষা পাবলৈ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ওপৰৰ ফুটাবোৰ দূৰৈৰ শত্ৰুক লক্ষ্য কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মাজৰ ফুটাবোৰ ওচৰৰ শত্ৰুক আক্ৰমণ কৰিবলৈ আছিল। একেবাৰে তলৰ ফুটাবোৰ দুৰ্গৰ একেবাৰে কাষ চাপি অহা শত্ৰুক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সজা হৈছিল।^৩

ইয়াৰ মজপুত গাঁথনিটো ডাচসকলে সজা থালাছেৰী দুৰ্গ আৰু কন্নুৰৰ চেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গৰ সৈতে বহুখিনি মিলে।

ইতিহাস

পুৰণি কালত বেকাল অঞ্চলটো মহোদয়াপুৰম সাম্ৰাজ্যৰ এক অংশ ছিল। এই সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত দ্বাদশ শতিকাত বেকাল অঞ্চলটো চিৰাক্কাল ৰাজপৰিয়ালৰ অধীনলৈ আহে।^৪ তেওঁলোকৰ দিনত সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ বাবে এই অঞ্চলৰ গুৰুত্ব বহুত বাঢ়ি যায়। ই এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হৈ পৰে।

১৫৬৫ চনত তালিকোটাৰ যুদ্ধৰ পিছত কেলাডীৰ নায়কসকল এই অঞ্চলত শক্তিশালী হৈ পৰে। তেওঁলোকে মালাবাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ বেকালক এটা প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই বন্দৰ চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্বৰ বাবেই নায়কসকলে ইয়াক এটা মজপুত দুৰ্গলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। হীৰিয়া ভেংকটপ্পা নায়কে দুৰ্গৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। ১৬৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত শিৱাপ্পা নায়কৰ দিনত ই সম্পূৰ্ণ হয়। এই সময়ছোৱাতে কাছাৰগোডৰ ওচৰৰ চন্দ্ৰগিৰি দুৰ্গও নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^৫

পৰৱৰ্তী সময়ত হায়দৰ আলীয়ে নায়কসকলক পৰাস্ত কৰে। ইয়াৰ লগে লগে বেকাল অঞ্চলটো মহীশূৰ ৰাজ্যৰ হাতলৈ যায়।

টিপু চুলতানে যেতিয়া মালাবাৰ উপকূল জয় কৰিবলৈ সামৰিক অভিযান চলাইছিল, তেতিয়া তেওঁৰ বাবে এই দুৰ্গটো এটা প্ৰধান সামৰিক শিবিৰ আছিল। ইয়াত চলোৱা খনন কাৰ্যত পোৱা মুদ্ৰা আৰু সামগ্ৰীসমূহে ইয়াৰ প্ৰমাণ দিয়ে। ১৭৯৯ চনত চতুৰ্থ এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধত টিপু চুলতানৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ লগে লগে মহীশূৰৰ নিয়ন্ত্ৰণ শেষ হয়। এই দুৰ্গটো ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনলৈ যায়।^৫ তেতিয়াৰপৰা বেকালৰ ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব লাহে লাহে ক’ми আহে।

পৰ্যটন

ভাৰত চৰকাৰে ১৯৯২ চনত বেকাল দুৰ্গ অঞ্চলটোক এক বিশেষ পৰ্যটন ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰে।^৬ ইয়াৰ তিনি বছৰ পাছত ইয়াৰ বিকাশৰ বাবে বেকাল পৰ্যটন উন্নয়ন নিগম গঠন কৰা হয়। এই দুৰ্গটো বিখ্যাত হিন্দী ছবি 'বম্বে'ৰ "উইৰে" গীতটোত দেখুওৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি মালায়ালম চিনেমা 'মধুৰানোম্বৰাকাত্তু'ৰ এটা গীতৰ শ্বুটিং ইয়াত কৰা হৈছিল।

পৰিবহণ

স্থানীয় পথসমূহে ইয়াক উত্তৰৰ মংগালোৰ আৰু দক্ষিণৰ কেলিকট চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰিছে। আটাইতকৈ ওচৰৰ ৰেল ষ্টেচনটো হৈছে বেকাল দুৰ্গ ৰেল ষ্টেচন।

আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমান বন্দৰ কেইটা হৈছে মংগালোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ (৭১ কিলোমিটাৰ) আৰু কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ (১০১ কিলোমিটাৰ)।

জনপ্ৰিয় মাধ্যমত

মণি ৰত্নমৰ পৰিচালনাত মুক্তি পোৱা 'বম্বে' (১৯৯৫) ছবিৰ বিখ্যাত গীত "উইৰে উইৰে" (তু হি ৰে) সম্পূৰ্ণৰূপে বেকাল দুৰ্গত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।^৭

প্ৰশাসন আৰু গুৰুত্ব

বেকাল দুৰ্গ কেতিয়াও কোনো স্থায়ী প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ নাছিল বৰং ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে এক সামৰিক চকী বা প্ৰতিৰক্ষা স্তম্ভ হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোনো ৰাজকীয় প্ৰাসাদ বা বিলাসিতামূলক অট্টালিকা নথকাটোৱে স্পষ্ট কৰে যে ই কেৱল শত্ৰুৰ আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে কেলাডীৰ নায়ক আৰু পিছলৈ মহীশূৰৰ চুলতানসকলৰদ্বাৰা এক সুৰক্ষিত সামৰিক ঘাটি হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল।^৫