কল্প সূত্ৰ

কল্পসূত্ৰ (कल्पसूत्र) তীৰ্থংকৰসকলৰ জীৱনী, বিশেষকৈ পাৰ্শ্বনাথ আৰু মহাবীৰৰ জীৱনী সন্নিৱিষ্ট এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈন শাস্ত্ৰ।^১ আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ বুলি কোৱা হয়, যাৰ ফলত ইয়াক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি,^২ ইয়াত উল্লেখ আছে যে ইয়াক মহাবীৰৰ নিৰ্বাণ (মোক্ষ)ৰ ৯৮০ বা ৯৯৩ বছৰৰ পাছত বা তীৰ্থংকৰ পাৰ্শ্বনাথৰ নিৰ্বাণৰ ১২৩০ বছৰৰ পাছত লিখা হৈছিল।

ইতিহাস

শ্বেতাম্বৰ ধাৰাৰ অন্তৰ্গত জৈন সাহিত্য সংকলনৰ ছটা খণ্ডৰ ভিতৰত ইয়াক চেদা সূত্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। এই সূত্ৰত বিশদ জীৱন ইতিহাস সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে আৰু ১৫ শতিকাৰ মাজভাগৰপৰা ইয়াক সঘনাই ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰদ্বাৰা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।^৩ বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ পুৰণি কপিসমূহ ১৪ শতিকাত পশ্চিম ভাৰতত কাগজত লিখা হৈছে।^৪

মহাবীৰৰ মহান শ্ৰমণ চতুৰ্বিদ্ধ সংঘৰ ষষ্ঠ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ নাম কল্পসূত্ৰৰ আখ্যা দিয়া হয়, যিজনে মহাবীৰৰ নিৰ্বাণৰ প্ৰায় ১৫০ বছৰৰ পাছত ৰচনা কৰিছিল বুলি কোৱা হয়।^২ সম্ভৱতঃ ধ্ৰুৱসেনৰ ৰাজত্বকালত, মহাবীৰ মুক্তিৰ ৯৮০ বা ৯৯৩ বছৰৰ পাছত ইয়াক সংকলন কৰা হৈছিল।^৫

কল্পসূত্ৰ ইংৰাজীলৈ অনুবাদ হোৱা প্ৰথম জৈন গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।^৬

গুৰুত্ব

সাধাৰণ মানুহৰ বাবে জৈন সন্ন্যাসীসকলে আঠদিনীয়া পৰ্যুষণ উৎসৱত গ্ৰন্থখন পঢ়া আৰু চিত্ৰ অংকন কৰে। সাধাৰণতে কেৱল সন্ন্যাসীসকলেহে এই শাস্ত্ৰখন পঢ়িব পাৰে, কাৰণ ধৰা হয়, জৈন ধৰ্মত এই গ্ৰন্থখনৰ আধ্যাত্মিক মূল্যবোধ আৰু পৱিত্ৰতা অতি উচ্চ।

অৰ্থৰ ওপৰত চিন্তা নকৰাকৈও কেৱল শব্দৰ শব্দই শ্ৰোতাৰ আত্মাক ৰূপান্তৰিত কৰা বুলি ধৰা হয়।^৭

বিষয়সূচী

কল্পনাসূত্ৰত মহাবীৰৰ নটা গণ আৰু ১১টা গণধৰৰ উল্লেখ আছে।^৮ গৌতম স্বামীক মহাবীৰৰ প্ৰধান গণধৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।^৯ আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ শিষ্য গোদাসে গোদাস গণ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি উল্লেখ আছে।^১০

এই গ্ৰন্থত মহাবীৰৰ জীৱনী, চৌব্বিছজন জিনাৰ আৰু মহাবীৰক অনুসৰণ কৰা ভিক্ষাৰীৰ বংশৰ বিষয়ে সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।^১১