ৰিজিয়া ৰহমান

ৰিজিয়া ৰহমান (২৮ ডিচেম্বৰ ১৯৩৯ – ১৬ আগষ্ট ২০১৯)^১ আছিল এগৰাকী বাংলাদেশী ঔপন্যাসিক।^২ তেওঁ অসংখ্য উপন্যাস আৰু চুটি গল্প ৰচনা কৰে। তেওঁৰ সাহিত্যকৰ্ম সকলো ধৰণৰ বিষয়-বস্তু সামৰি লৈছিল। তেওঁ বিশেষকৈ বং থেকে বাংলা নামৰ উপন্যাসখনৰ বাবে অধিক পৰিচিত।^৩ তেওঁ বাংলা অকাডেমী সাহিত্য পুৰস্কাৰ (১৯৭৮) লাভ কৰে।^৪ ২০১৮ চনলৈকে তেওঁ নিজৰ দীঘলীয়া সাহিত্য জীৱনত ৫০ খনৰো অধিক উপন্যাস আৰু গল্প সংকলন প্ৰকাশ কৰিছিল।^৫

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

ৰিজিয়া ৰহমান ২৮ ডিচেম্বৰ ১৯৩৯ চনত ভৱানীপুৰ, কলিকতাত জন্মগ্ৰহণ কৰে।^৫ ১৯৪৭ চনৰ ভাৰত বিভাজনৰ পাছত তেওঁৰ পৰিয়াল পূব বংগ (বৰ্তমান বাংলাদেশ)লৈ স্থানান্তৰিত হয়।^৫ তেওঁ ৮ বছৰ বয়সতে গল্প লিখা আৰম্ভ কৰে আৰু ১২ বছৰ বয়সত প্ৰথম প্ৰকাশিত হয়।^৬ তেওঁৰ গল্প আৰু কবিতা সত্যযুগ আৰু সংবাদ আদি সংবাদপত্ৰত প্ৰকাশ পাইছিল।^৭ তেওঁ ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি অৰ্থনীতিত সমাজবিজ্ঞান স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।^৭

সাহিত্যিক জীৱন

ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়নৰ সময়ছোৱাতেই তেওঁ প্ৰথম গল্প সংকলন অগ্নি শক্কৰা প্ৰকাশ কৰে।^৭ ১৯৭৮ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ উপন্যাস বঙৰপৰা বাংলা সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে, য’ত বাংলাদেশৰ জাতীয়তা আৰু ভাষাৰ বিকাশ আলোচনা কৰা হৈছে।^৫ তেওঁৰ চতুৰ্থ উপন্যাস ৰক্তেৰ অক্ষৰবিচিত্ৰাত প্ৰকাশিত "ঢাকাৰ যৌনকৰ্মীসকল" শীৰ্ষক এখন প্ৰবন্ধৰপৰা প্ৰেৰণা লৈ লিখা হৈছিল।^৮ গৱেষণাৰ বাবে তেওঁ নিজে পতিতালয়লৈ যাব নোৱাৰি, এজন পুৰুষ সাংবাদিকৰ সাপ্তাহিক প্ৰতিৱেদনসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।^৮ প্ৰকাশৰ পাছত উপন্যাসখন বাংলাদেশত ব্যাপক আলোড়ন সৃষ্টি কৰে। ২০১৬ চনত লেটাৰ্ছ অৱ ব্লাড নামৰে ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰকাশ পায়।^৭ এই বিষয়ে তেওঁ কৈছিল, “মই গ্ৰন্থখনৰ বাবে বহুত প্ৰশংসা লাভ কৰিছিলোঁ, কিন্তু সমান পৰিমাণৰ সমালোচনাও সহ্য কৰিবলগীয়া হৈছিল।”^৮

ৰচনা

উপন্যাসসমূহ

• উত্তৰ-পুৰুষ (১৯৭৭)
• ৰক্তেৰ অক্ষৰ (১৯৭৮)
• বং থেকে বাংলা (১৯৭৮)
• অলিখিত উপাখ্যান (১৯৮০)
• সূৰ্য সবুজ ৰক্ত (১৯৮০)
• শিলায় শিলায় আগুন (১৯৮০)
• অৰণ্যেৰ কাছে (১৯৮০)
• ধবল জ্যোৎস্না (১৯৮০)
• ঘৰ-ভাঙা-ঘৰ (১৯৮৪)
• একাল চিৰকাল (১৯৮৪)
• প্ৰেম আমাৰ প্ৰেম (১৯৮৫)
• ঝড়েৰ মুখোমুখি (১৯৮৬)
• একটি ফুলেৰ জন্য (১৯৮৬)
• শুধু তোমাদেৰ জন্য (১৯৮৮)
• হে মানৱ মানবী (১৯৮৯)
• হাৰুন ফেৰেনি (১৯৯৪)
• নদী নিৰবধি (২০১১)

ইংৰাজীলৈ অনূদিত উপন্যাস

• লেটাৰ্ছ অৱ ব্লাড (২০১৬)

বঁটা আৰু সন্মান

• বাংলা অকাডেমী সাহিত্য পুৰস্কাৰ (১৯৭৮)
• যশোৰ সাহিত্য পৰিষদ পুৰস্কাৰ (১৯৮৪)
• বাংলাদেশ লেখক সংঘ সাহিত্য পদক (১৯৮৫)
• কামাৰ মুস্তাৰি সাহিত্য পদক (১৯৯০)^৯
• আনন্য সাহিত্য পুৰস্কাৰ (১৯৯৫)
• হুমায়ূন কাদিৰ স্মৃতি পুৰস্কাৰ
• জসীমউদ্দীন স্বৰ্ণ পদক
• শওগাত স্বৰ্ণ পদক
• একুশে পদক (২০১৯)^১০

মৃত্যু

ৰিজিয়া ৰহমান ১৬ আগষ্ট ২০১৯ চনত মৃত্যুবৰণ কৰে।^{১১১২১৩}