হত্যাপুৰী

হত্যাপুৰী (ইংৰাজী শিৰোনামা: The House of Death) সত্যজিৎ ৰায় ৰচিত এখন বিখ্যাত ফেলুদা শৃংখলাৰ ডিটেকটিভ উপন্যাস।^১ উপন্যাসখনৰ নাম ওড়িশাৰ উপকূলীয় নগৰী পুৰীৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যি বংগোপসাগৰৰ কাষত অৱস্থিত আৰু পূব ভাৰতৰ এক জনপ্ৰিয় পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।

এই উপন্যাসখন প্ৰথমে ১৯৭৯ চনত সন্দেশ আলোচনীত ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰকাশ পাইছিল আৰু একে বছৰত আনন্দ পাব্লিচাৰ্ছৰ দ্বাৰা গ্ৰন্থাকাৰে প্ৰকাশিত হয়।^২

কাহিনী

কলকাতাৰ জুন মাহৰ অসহনীয় গৰম, আৰ্দ্ৰতা আৰু সঘন বিদ্যুৎ বিভ্ৰাটৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ “তিনি মস্কেটিয়াৰ” — প্ৰদোষ চন্দ্ৰ মিত্ৰ (ফেলুদা), তপেশ ৰঞ্জন মিত্ৰ (তোপশে) আৰু লালমোহন গাঙ্গুলী (জাতায়ু) পুৰীলৈ অৱকাশ কাটাবলৈ যায়। তেওঁলোকে নীলাচল হোটেলত বাস কৰে, যাৰ ব্যৱস্থাপক শ্যামলাল বাৰিক।

সন্ধিয়াৰ সময়ত সাগৰৰ পাৰত ফুৰোতে তেওঁলোকে বালিত কিছুমান অদ্ভুত খোজৰ দাগ লক্ষ্য কৰে। পাছত জাতায়ু এজন জ্যোতিষী লক্ষ্মণ ভট্টাচাৰ্যৰ ওচৰলৈ যায়, যিজনে নিজকে অতীন্দ্ৰিয় শক্তিৰ অধিকাৰী বুলি দাবী কৰে। লক্ষ্মণ “সাগৰিকা” নামৰ এটা ঘৰত থাকে, যাৰ গৰাকী পাণ্ডুলিপি সংগ্ৰাহক দুৰ্গাগতি সেন (ডি. জি. সেন)।

পিছদিনা পুৱা তোপশে আৰু জাতায়ুৱে সাগৰৰ পাৰত ৰূপচাঁদ সিং নামৰ এজন লোকৰ মৃতদেহ আৱিষ্কাৰ কৰে। আৰক্ষীক জনোৱা হয় আৰু তদন্তৰ দায়িত্ব পৰিদৰ্শক মহাপাত্ৰই গ্ৰহণ কৰে। মৃত লোকজন নেপালৰ পৰা অহা বুলি জানিব পৰা যায়।

ফেলুদাই ডি. জি. সেনৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে আৰু তেওঁৰ মূল্যবান পাণ্ডুলিপিসমূহ — অষ্টাদশসহস্ৰিকা প্ৰজ্ঞা পাৰমিতা আৰু কাল্পসূত্ৰ — পৰ্যবেক্ষণ কৰে। তেওঁ জানে যে সেন এই পাণ্ডুলিপিসমূহ বিক্ৰী নকৰে।

ইফালে বিলাস মজুমদাৰ নামৰ এজন লোকক লগ পোৱা যায়, যিজনে নিজকে বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ ফটোগ্ৰাফাৰ বুলি পৰিচয় দিয়ে। ক্ৰমে প্ৰকাশ পায় যে তেওঁৰ অতীত সন্দেহজনক। পিছত নিশীথ বসু (ডি. জি. সেনৰ সচিব) নিখোঁজ হয় আৰু পাছত তেওঁৰ মৃতদেহ “ভুজঙ্গ নিবাস” নামৰ এটা ঘৰত উদ্ধাৰ হয়।

হত্যাকাৰী আৰু সমাধান

ফেলুদাই অৱশেষত সকলোকে একেলগ কৰি প্ৰকাশ কৰে যে বিলাস মজুমদাৰ আচলতে এ. সৰকাৰ নামৰ এজন পাণ্ডুলিপি চোৰাচালানকাৰী। প্ৰকৃত বিলাস মজুমদাৰৰ ইতিমধ্যে নেপালত মৃত্যু হৈছিল। লক্ষ্মণ ভট্টাচাৰ্য তেওঁৰ সহযোগী আছিল।

নিশীথ বসুৱে চোৰাচালানৰ কথা জানি পেলোৱাৰ বাবে লক্ষ্মণে পাণ্ডুলিপিৰে আঘাত কৰি তেওঁক হত্যা কৰে আৰু পাণ্ডুলিপিখন সাগৰত পেলাই দিয়ে। ৰূপচাঁদ সিঙকো চৰকাৰে হত্যা কৰিছিল ব্লেকমেইলৰ বাবে। পৰিদৰ্শক মহাপাত্ৰই দুয়োকে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।

শেষত প্ৰকাশ পায় যে ডি. জি. সেন গাঁঠিৰ ৰোগত ভুগি নাছিল; তেওঁৰ এখন কাঠৰ ভৰি আছিল, যি চৰকাৰৰ পূৰ্বৰ হত্যাচেষ্টাৰ ফল।

চৰিত্ৰসমূহ

• প্ৰদোষ চন্দ্ৰ মিত্ৰ (ফেলুদা) – ব্যক্তিগত গোয়েন্দা
• তপেশ ৰঞ্জন মিত্ৰ (তোপশে) – ফেলুদাৰ সহায়ক
• লালমোহন গাঙ্গুলী (জাতায়ু) – লেখক
• দুৰ্গাগতি সেন (ডি. জি. সেন) – পাণ্ডুলিপি সংগ্ৰাহক
• মহিম সেন – সেনৰ পুত্ৰ
• বিলাস মজুমদাৰ / এ. চৰকাৰ – চোৰাচালানকাৰী
• লক্ষ্মণ ভট্টাচাৰ্য – ভুৱা জ্যোতিষী
• নিশীথ বসু – সচিব
• পৰিদৰ্শক মহাপাত্ৰ – আৰক্ষী বিষয়া
• শ্যামলাল বাৰিক – হোটেল ব্যৱস্থাপক

ৰূপান্তৰ

২০১৭ চনত মিৰ্চি বাংলাৰ Sunday Suspense অনুষ্ঠানত এই উপন্যাসখন ধ্বনি-নাট্য ৰূপে সম্প্ৰচাৰিত হয়।

২০২২ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত সন্দীপ ৰায়ৰ পৰিচালনাত হত্যাপুৰী নামৰ চলচ্চিত্ৰ মুক্তি পায়।^৩