সিমা কিয়ান

সিমা কিয়ান (চীনা ভাষা: 司馬遷; Pinyin: Sīmǎ Qiān; জন্ম: ক্ৰমে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৪৫ বা ১৩৫ – মৃত্যু: খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮৬) এজন প্ৰাচীন চীনা ইতিহাসবিদ, দাৰ্শনিক আৰু সাহিত্যিক আছিল। তেওঁক চীনৰ “ইতিহাসৰ পিতা” (Father of Chinese Historiography) হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কিয়নো তেওঁৰ দীৰ্ঘ গ্ৰন্থ Shiji (史記) — “ইতিহাসৰ অভিলেখ” — চীনৰ প্ৰথম বিস্তৃত ঐতিহাসিক নথি হিচাপে বিবেচিত।^১

জীৱন

সিমা কিয়ানৰ জন্ম হান ৰাজবংশৰ শাসনকালত (খ্ৰী.পূ. ১৪৫ বা ১৩৫) লংমেন অঞ্চলত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ সিমা তান আছিল ৰাজদৰবাৰৰ জ্যোতিষী তথা ইতিহাস-সংগ্ৰাহক। সিমা কিয়ানে অতি কম বয়সতেই ইতিহাস, কাব্য আৰু জ্যোতিষবিদ্যাৰ ওপৰত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিছিল।

তেওঁ কনফুছিয়ান শিক্ষাৰ পন্থী আছিল আৰু চীনৰ বিভিন্ন স্থান ভ্ৰমণ কৰি ঐতিহাসিক নথি সংগ্ৰহ কৰিছিল। তেওঁৰ জীৱনজুৰি অনুগ্ৰহ আৰু বিপদেৰে ভৰা আছিল — বিশেষকৈ লিৰ লিং নামৰ এজন সেনাপতিৰ সমৰ্থন জনোৱাৰ বাবে তেওঁক ৰাজদণ্ড হিচাপে নপুৱন দিয়া হয় (castration)।^২

ইতিহাসৰ অভিলেখ

সিমা কিয়ানৰ অমৰ কীৰ্তি হ’ল Shiji (史記) (ইংৰাজীত: Records of the Grand Historian)। এই গ্ৰন্থত তেওঁ চীনৰ পূৰ্বজ যুগৰ পৰা লৈ হান ৰাজবংশৰ সময়কালৰ পৰ্যন্ত ইতিহাস সংকলন কৰে।

Shiji-ৰ গঠন-

• ১৩০টা অধ্যায়
• ৫টা ভাগ: মৌলিক অভিলেখ, তালিকা, ব্যক্তিত্ব-কেন্দ্ৰিক জীৱনী, দেশভিত্তিক তথ্য, বিশ্লেষণ।
• ইতিহাসৰ সৈতে সাহিত্য, দৰ্শন, নৈতিকতা আৰু ৰাজনীতিৰ সমন্বয়।

এই গ্ৰন্থত সিমা কিয়ানে ইতিহাসক কেৱল ৰাজবংশৰ কাহিনি হিচাপে নহয়, প্ৰতিটো ৰাজনীতি, সংস্কৃতি, আৰু ব্যক্তি-ভিত্তিক প্ৰসঙ্গ হিচাপে দৃষ্টিকোণ আগবঢ়াইছে।

ইতিহাস-পদ্ধতি আৰু দৰ্শন

সিমা কিয়ানে ইতিহাস লিখাত সম্পূৰ্ণ নতুন দৃষ্টিভংগী আগবঢ়াইছিল:

• একাধিক উৎস তুলনা কৰি সত্য অন্বেষণ,
• “সত্য কথা লিখা নৈতিক দায়িত্ব” বুলি বিশ্বাস,
• ইতিহাসৰ মাজেৰে মানুহ আৰু নৈতিকতা বুজিবলৈ চেষ্টা কৰা।

তেওঁ কৈছিল: “Though death befalls all men alike, it may be weightier than Mount Tai or lighter than a feather.” (মৃত্যু সকলোৰে বাবে নিশ্চয়, কিন্তু কিছুমান মৃত্যু তাই পৰ্বতৰ দৰে গম্ভীৰ আৰু কিছুমান বিষহীন পাখিৰ দৰে পাতল।)

মৃত্যুৰ অন্তিম কাল

তেওঁৰ মৃত্যুৰ তাৰিখ নিশ্চিত নহয়, কিন্তু অধিকাংশ ঐতিহাসিকৰ মতে খ্ৰী.পূ. ৮৬ চনত তেওঁ মৃত্যু বৰণ কৰে। মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁ Shiji সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ নিষ্ঠাৰে কাম কৰিছিল, যি তেওঁৰ পিতৃৰ অসমাপ্ত কাম আছিল।

প্ৰভাৱ

• সিমা কিয়ানৰ শৈলী আৰু যুক্তিভিত্তিক লেখনীৰে আধুনিক চীনা ইতিহাস-চৰ্চাৰ বাট মুকলি কৰে।
• তেওঁৰ গ্ৰন্থ আজিও চীনা বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত পাঠ্য ৰূপে পঢ়োৱা হয়।
• তুচিয়েদিজ, হিৰোদটাছ, ইবন খালদুনৰ দৰেই তেওঁ বিশ্ব ইতিহাসৰ অন্যতম ব্ৰতী ইতিহাসবিদ।