চ্যু জি

চ্যু জি (চীনা ভাষা: 朱熹; Pinyin: Zhū Xī; জন্ম: ১৮ অক্টোবৰ ১১৩০ – মৃত্যু: ২৩ এপ্ৰিল ১২০০) আছিল এজন চীনা দাৰ্শনিক, শিক্ষাবিদ আৰু নিও-কনফুচিয়ানিজমৰ অন্যতম স্ৰষ্টা। ছং ৰাজবংশৰ সময়ত জীৱন কটাই, চ্যু জিয়ে কনফুচিয়ান দৰ্শনৰ এক গঢ়-পুনৰ্গঠন আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ চিন্তাই পিচৰ বহু শতাব্দী চীনা শিক্ষা, ৰাজনীতি আৰু সমাজ ব্যৱস্থাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।^১

জীৱন

চ্যু জিৰ জন্ম হৈছিল খ্ৰীষ্টাব্দ ১১৩০ চনৰ ১৮ অক্টোবৰ তাৰিখে চীনৰ ফুজিয়ান প্ৰদেশত। তেওঁৰ পিতৃ আছিল এজন চৰকাৰী বিষয়া আৰু কনফুচিয়ান পণ্ডিত। তেওঁ কৈশোৰতেই যথেষ্ট অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ১৯ বছৰ বয়সত “জিনশি” (imperial civil exam) উত্তীৰ্ণ হৈছিল।

চ্যু জিয়ে পৰৱৰ্তী জীৱনত শিক্ষকতা, পাণ্ডিত্য আৰু ৰাজনৈতিক দায়িত্ব পালন কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ চিন্তাধাৰা তেওঁৰ সময়ত বিতৰ্কৰ বিষয় হৈছিল।

দৰ্শন আৰু চিন্তাধাৰা

চ্যু জিয়ে কনফুচিয়ানিজম, বৌদ্ধ দৰ্শন আৰু তাওবাদৰ তত্ত্বসমূহ একত্ৰ কৰি “নিও-কনফুচিয়ানিজম” গঢ়ি তোলে। তেওঁৰ দৰ্শনৰ মূল তত্ত্বসমূহ হ’ল:

"লি" আৰু "ছি"

• লি (理) — বিশ্বত বিদ্যমান নৈতিক নীতি বা আদৰ্শ গঠন।
• ছি (氣) — বস্তুগত শক্তি বা দ্ৰব্য।

চ্যু জিয়ে কৈছিল: সকলো বস্তু আৰু জীৱত “লি” বিদ্যমান, কিন্তু সেই “লি” পূৰ্ণ ৰূপত উপলব্ধ কৰিবলৈ মন আৰু আচৰণ শুদ্ধ কৰিব লাগিব।

আত্ম-অনুশীলন

তেওঁ শিক্ষা আৰু চিন্তাশীল অধ্যয়নৰ দ্বাৰা মন শুদ্ধিকৰণ আৰু নৈতিকতা বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল।

সাহিত্য আৰু গ্ৰন্থ

চ্যু জিয়ে কনফুচিয়ান চতুৰ্গ্ৰন্থ (Great Learning, Doctrine of the Mean, Analects, Mencius)ৰ ওপৰত ব্যাখ্যা লিখিছিল। এই ব্যাখ্যাবোৰ ১৩শ শতিকাৰ পৰা চীনৰ ৰাজপাঠ্যত বই হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়।

প্ৰভাৱ

• চ্যু জিৰ তত্ত্ব মিং আৰু চিং ৰাজবংশৰ শিক্ষা নীতিৰ আধাৰ হৈছিল।
• কোৰিয়া, জাপান আৰু ভিয়েটনামত তেওঁৰ চিন্তাই শিক্ষা আৰু ৰাজনীতিৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে।
• চ্যু জিৰ দৰ্শন আধুনিক "Confucian revivalism"ৰ মুল আধাৰ হিচাপে গণ্য।

সমালোচনা

তেওঁৰ চিন্তাৰ অতিনৈতিক দৃষ্টিভংগী আৰু ধৰ্মীয়তা-মুখীনতা লৈ সময়চলিত দাৰ্শনিকসকলে সমালোচনা কৰিছিল, বিশেষকৈ ৱাং ইয়াংমিং।

মৃত্যু

চ্যু জিৰ মৃত্যু খ্ৰীষ্টাব্দ ১২০০ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত হয়। মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ খ্যাতি বহুগুণে বৃদ্ধি পায়, আৰু ১৪শ শতিকাৰ পৰা “চীনৰ মহান শিক্ষকসকল”ৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।