শাৰংগ

শাৰংগক শৰংগ বা সাৰংগ বুলিও লিখা হয়, ই হিন্দু ভগৱান বিষ্ণুৰ স্বৰ্গীয় ধনু,^১ মূলতঃ এই ধনু ৰাম অৱতাৰৰ সৈতে জড়িত।^২ দক্ষিণ ভাৰতত শাৰংগক সৰলভাৱে কোডাণ্ডা বুলিও কোৱা হয়, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে ধনু।^৩ ৰামক প্ৰায়ে কোডাণ্ডাপাণি বুলি প্ৰশংসা কৰা হয়। বিষ্ণু সহস্ৰানামত ধনুৰ বৈশিষ্ট্যৰ কথাও উল্লেখ আছে।^৪

কিম্বদন্তি

বিষ্ণুৰ দশাৱতাৰৰ অন্যতম পৰশুৰাম, ৰাম আৰু কৃষ্ণৰ দ্বাৰা নিয়োগ কৰাৰ বাবে শাৰংগ উল্লেখযোগ্য।^৫ মহাকাব্যত ৰামে তেওঁৰ জীৱনত ধনু কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে আৰু পদ্ম পুৰাণতো ধনু বহন কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।^৬ বিষ্ণুৰ পূৰ্বৰ অৱতাৰ পৰশুৰামে তেওঁক এই ধনু অৰ্পণ কৰে। ৰামায়ণত ক্ষত্ৰিয়হন্তা হিচাপে বিখ্যাত ব্ৰাহ্মণ যোদ্ধা পৰশুৰামে ধনুৰ কাহিনীক আমোদ দিছে। বিষ্ণু আৰু শিৱ দেৱতাৰ শ্ৰেষ্ঠত্বৰ প্ৰশ্নটো নিষ্পত্তি কৰিবলৈ বিশ্বকৰ্মাই পিনাক আৰু শাৰংগৰ ধনু সৃষ্টি কৰে। বিষ্ণু বিজয়ী হয়, আৰু শিৱই মিথিলাৰ ৰজাৰ ওচৰত নিজৰ ধনু উপহাৰ দিয়ে। বিষ্ণুৰ ধনুখন ৰিচিকাৰ হাতলৈ যায়, যিয়ে পৰশুৰামৰ পিতৃ জমদগ্নিক উপহাৰ দিয়ে, জমদগ্নিয়ে পিতৃ হত্যাৰ পিছত দাবী কৰে। পৰশুৰামে ৰামক প্ৰত্যাহ্বান জনায় যে যদিহে ৰামে ধনুখন বান্ধিবলৈ সক্ষম হয় তেন্তে তেওঁৰ লগত যুঁজিব। যেতিয়া ৰাজকুমাৰে ধনুত টংকাৰ মাৰে, তেতিয়া যোদ্ধাজনে পৰাজয় স্বীকাৰ কৰে আৰু নিজৰ বাসস্থানলৈ উভতি যায়।^৭

পদ্ম পুৰাণতো উল্লেখ কৰা এটা কিংবদন্তিত কেইবাজনো মহান ঋষিয়ে তেওঁলোকৰ প্ৰণামৰ আটাইতকৈ যোগ্য দেৱতাক সম্পৰ্কে বিতৰ্ক কৰে। ভৃগুক প্ৰথমে শিৱ, তাৰ পিছত ব্ৰহ্ম আৰু শেষত বিষ্ণুৰ বাসস্থানলৈ প্ৰেৰণ কৰে। ভৃগুৱে বিচাৰি পায় যে শিৱ পাৰ্বতীৰ লগত খেলা-ধূলাত ব্যস্ত, ব্ৰহ্ম ৰাজৰ দিশেৰে ভৰি আছে আৰু বিষ্ণুৱে শেষ নাগৰ ওপৰত শুই আছে, তেওঁৰ পত্নী লক্ষ্মীয়ে ভৰি ঘঁহিছে। ক্ৰোধিত ভৃগুৱে যেতিয়া বিষ্ণুক বুকুত লাথি মাৰে, তেতিয়া পিছৰজনে ঋষিক উষ্ণতাৰে সম্ভাষণ জনায় আৰু তেওঁৰ ভৰিৰ স্পৰ্শত নিজকে ধন্য বুলি গণ্য কৰে। ভৃগুৱে বিষ্ণুক তেওঁৰ প্ৰশংসা গাই শাৰংগৰ ধাৰী বুলি প্ৰশংসা কৰে।^৮

নৰকাসুৰৰ সৈতে কৃষ্ণৰ যুদ্ধৰ কিছুমান সংস্কৰণত তেওঁৰ দ্বিতীয় ৰাণী পত্নী সত্যভামাই অসুৰক বধ কৰিবলৈ ধনু লৈছে।^৯

সাহিত্যত

ৰ শ্ৰীবালাজী মন্দিৰ, টি.নগৰত শৰংগ (কোডাণ্ডা) ধনু ধৰি থকা ৰামৰ মূৰ্তি।]]

মহাভাৰতত যুধিষ্ঠিৰে কৃষ্ণক ধনু শৰণীয়া বুলি প্ৰশংসা কৰিছে।^১০ বিষ্ণু পুৰাণত কৃষ্ণই জৰাসন্ধক পৰাস্ত কৰিবলৈ ধনু ব্যৱহাৰ কৰে। শাৰংগ, কৌমুদকী গদা আৰু অসীম কাঁড় থকা দুটা টূণ আকাশৰ পৰা কৃষ্ণক সহায় কৰিবলৈ আবিৰ্ভাৱ হয়; একেদৰে কৃষ্ণৰ ভাতৃ বলোৰামৰ বাবে নাঙল আৰু গদা সৌনন্দ গদাৰ আবিৰ্ভাৱ হয়। একেলগে ভাতৃদ্বয়ে জৰাসন্ধক পৰাস্ত কৰে।^১১ পদ্ম পুৰাণত বিষ্ণুৱে জলন্ধৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ধনু ব্যৱহাৰ কৰিছে।^১২ একেটা শাস্ত্ৰতে কৃষ্ণই নিজৰ প্ৰধান পত্নী ৰুক্মিণীৰ সৈতে পলায়নৰ সময়ত শাৰংগৰ পৰা কাঁড় চলাইছিল বুলি কোৱা হৈছে; তেওঁ ৰুক্মিণীৰ ভায়েক ৰুক্মিক পৰাস্ত কৰি শত্ৰুৰ ৰথ আৰু ধ্বজা কাঁড়েৰে ছিঙি পেলায়। পিছত কৃষ্ণইও ৰুক্মিৰ তৰোৱালখন কাঁড়েৰে ধ্বংস কৰি পেলালে। কৃষ্ণই ৰুক্মিক বান্ধি আৰু মূৰ ঘটালি দি অপমান কৰে।^১৩

চাওক

• গাণ্ডীৱ