পিনাক

পিনাক ভগৱান শিৱৰ স্বৰ্গীয় ধনু। জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁ ত্ৰিপূৰা নামেৰে জনাজাত মায়াসুৰৰ তিনিখন নগৰ ধ্বংস কৰিবলৈ এই ধনুখন ত্ৰিপুৰান্তক হিচাপে নিজৰ অৱতাৰত ব্যৱহাৰ কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।^১ এই অস্ত্ৰটোৱেই হৈছে শিৱৰ অন্যতম উপনাম পিনাকপাণিৰ উৎপত্তি, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে, 'পিনাক ধাৰণকাৰী'।^২ বাল্মীকি ৰামায়ণৰ মতে দক্ষৰ যজ্ঞ ধ্বংস হোৱাৰ পিছত ভগৱান শিৱই দেৱতাসকলক পিনাক ধনু উপহাৰ দিছিল। পাছলৈ দেৱতাসকলে পিনাক উপহাৰটো নিৰাপত্তাৰ বাবে মিথিলা ৰাজ্যৰ ৰজা দেৱৰত জনকলৈ আগবঢ়াই দিয়ে। ৰজা শ্ৰীধ্বজ জনকৰ শাসনকাললৈকে ইয়াক সুৰক্ষিত ৰখা হৈছিল।^৩

সাহিত্যত

পিনাকৰ প্ৰথম উল্লেখ ক্ৰমে কৃষ্ণ আৰু শুক্ল যজুৰ্বেদৰ তৈত্তিৰিয়া আৰু বাজস্নেয়ী সংহিতাত আছে। ইয়াত ৰুদ্ৰক পিনাকহস্ত (যিজনৰ হাতত পিনাক ধনু থাকে) আৰু পিনাকবাস (যিজনে পিনাক ধনু অলংকাৰ হিচাপে পিন্ধে) বুলি কোৱা হয়।

শিৱ পুৰাণত শিৱই পিনাকক নিয়োগ কৰিছিল গণেশৰ বিৰুদ্ধে, যিজনক তেওঁৰ মাতৃ পাৰ্বতীয়ে গা ধুই থকাৰ সময়ত প্ৰহৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।^৪

হৰিবংশ পুৰাণত যেতিয়া প্ৰজাপতি দক্ষই দেৱতাসকলৰ বাবে যজ্ঞ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ অনুষ্ঠানত শিৱ আৰু পিনাক ব্যৱহাৰ কৰা নন্দীৰ এজন মানৱ অৱতাৰে বাধা দিছিল। আদিত্য আৰু বসুৰ লগত হৰি (বিষ্ণু) তেওঁৰ মুখামুখি হ’বলৈ থিয় হ’ল। শিৱই হৰিৰ বুকুত আঘাত কৰিলে, যিয়ে নিজৰ আক্ৰমণকাৰীৰ ডিঙিত ধৰি প্ৰতিহত কৰিলে। নিজৰ ধনু শাৰংগত গুণ বান্ধিলে মেৰু পৰ্বত কঁপি উঠিল। ক্ৰোধিত হৈ নন্দীয়ে পিনাকক ওপৰলৈ তুলি হৰিৰ মূৰত আঘাত কৰিলে, হৰিয়ে হাঁহি এটা মাৰি স্তম্ভিত কৰি নন্দীক মাৰ্জনা কৰি দিলে আৰু দৃঢ়তাৰে থিয় হ'ল, যাৰ ফলত যজ্ঞ পুনৰ আৰম্ভ হ'ল।^৫

যেতিয়া যাদৱ বাহিনীয়ে অনিৰুদ্ধক উদ্ধাৰৰ বাবে শোণিতপুৰ জিলা আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া শিৱ আৰু কাৰ্তিকে বাণাসুৰৰ শৈৱ অসুৰ নগৰ পহৰা দিবলৈ লৰালৰিকৈ গৈছিল। কৃষ্ণৰ শাৰংগ আৰু শিৱৰ পিনাকক যুদ্ধত ইজনে সিজনৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, এই সংঘাতত শেষত কৃষ্ণই জয়ী হৈছিল।^৬

ৰামায়ণত ৰামে পিনাক ভাঙি ৰাজকুমাৰী সীতাৰ স্বয়ম্বৰত সীতাৰ হাত লাভ কৰে।^৭

আন আন কিম্বদন্তি অনুসৰি তিনিখন নগৰ ধ্বংসৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ধনুখন মন্দৰ পৰ্বতৰ পৰাই তৈয়াৰ কৰা হৈছিল যদিও পিনাকক কেতিয়াবা শিৱই ত্ৰিপুৰা ধ্বংস কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অস্ত্ৰ বুলি ধৰা হয়।^৮

লগতে চাওক

• গাণ্ডীৱ
• শাৰংগ