মেখেলা চাদৰ

মেখেলা চাদৰ অসমীয়া মহিলাসকলৰ পাৰম্পৰিক পোছাক। দৈনন্দিন পৰিধানৰ উপৰিও সামাজিক-সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ই অসমীয়া পৰিচয়ৰ এক উল্লেখযোগ্য উপাদান হিচাপে দেখা যায়। এই পোছাক মূলতঃ দুটা অংশত গঠিত—মেখেলা আৰু চাদৰ—আৰু দুয়োটাৰ পৃথক পৰিধান-পদ্ধতি, নক্সা-ৰীতি, তথা কাঁচামালৰ বৈশিষ্ট্য আছে।

গঠন আৰু অংশ

মেখেলা চাদৰৰ গঠন দুটা মুখ্য অংশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল—

• মেখেলা: কঁকালৰ পৰা তললৈ পিন্ধা অংশ।
• চাদৰ: মেখেলাৰ ওপৰত পিন্ধা ওপৰ অংশ; দীঘ এডোখৰ কাপোৰ।

এই দুয়ো অংশ একেলগে পৰিধান কৰাতেই “মেখেলা চাদৰ” ৰূপে পোছাকটি পূৰ্ণতা পায়।

পৰিধান-পদ্ধতি

মেখেলা পিন্ধা

মেখেলা কঁকালৰ চাৰিওফালে মেৰিয়াই, ভাঁজ কৰি কঁকালত খুচি পিন্ধা হয়। ভাঁজ সাধাৰণতে সোঁফালত দিয়া হয় বুলি উল্লেখ কৰা হয়। মেখেলাত ভাঁজৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে অতি কম; সৰ্বাধিক ৩টা ভাঁজলৈকে থকা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।

চাদৰ লোৱা

চাদৰ মেখেলাৰ ওপৰত পিন্ধা ওপৰ অংশ। চাদৰ দেহৰ সমুখ অংশত বিশেষকৈ পেট আৰু বক্ষস্থল ঢাকে। পৰিধানৰ সাধাৰণ ৰূপত—

• চাদৰৰ এটা আগ বাঁও বাহুৰ ওপৰেৰে নি পিঠিৰ ফালে কিছু দীঘলকৈ এৰি দিয়া হয়।
• আনটো আগ পেটৰ সোঁফালে দিয়া হয়।
• সেই আগটো পকাই পিছ কঁকালৰ বাঁওফাললৈ অনা হয়।
• পাছত নাভিৰ ওচৰত মেখেলাত খুচি সুমুৱাই দিয়া হয়।

চাদৰ পিন্ধাৰ একাধিক বিকল্প পদ্ধতি চলিত আছে বুলি উল্লেখ আছে; অৰ্থাৎ অঞ্চল, উপলক্ষ, আৰু ব্যক্তিগত ৰুচি অনুসৰি লোৱা ধৰণত পাৰ্থক্য দেখা যায়।

ৰিহাৰ সৈতে সম্পৰ্ক

অতীতত ৰিহা নামৰ পোছাক চাদৰৰ দৰে পৰিধান কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ। বৰ্তমানো অসমত বিবাহত কইনাই ৰিহা পিন্ধা দেখা যায়। লগতে, অন্যান্য পাৰম্পৰিক অনুষ্ঠানত চাদৰৰ তলত ৰিহা লোৱাৰ নিয়মো উল্লেখ কৰা হয়। এই তথ্যসমূহে মেখেলা চাদৰৰ বিকাশ আৰু অনুষ্ঠান-সংলগ্ন পোছাক-ৰীতিত ৰিহাৰ ঐতিহাসিক উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে।

নক্সা, বোৱাৰ ৰীতি আৰু অলংকৰণ

মেখেলা-চাদৰত থকা ফুলৰ নক্সা পৰম্পৰাগতভাৱে তাঁতশালত বোৱা হয়। সাধাৰণতে নক্সা ছপা কৰি দিয়া নহয় বুলি উল্লেখ আছে। অৰ্থাৎ নক্সাৰ বহু অংশ বুননৰ সৈতে জড়িত হোৱাটো এক বৈশিষ্ট্য।

কেতিয়াবা “পাৰী” নামৰ বোৱা নক্সা চাদৰৰ কাষত চিলাই কৰা হয়। একেই ধৰণে, “পাৰী” নক্সা কেতিয়াবা মেখেলাৰ তলৰ ফালতো চিলাই কৰা দেখা যায়।

নক্সাৰ বিষয়বস্তুৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত—

• জন্তু-আকাৰ
• পক্ষী-আকাৰ
• মানৱ-ৰূপ
• ফুল
• হীৰা-ধৰণৰ নক্সা

উজ্জ্বল আৰু সূক্ষ্ম নক্সা অসমীয়া বস্ত্ৰৰ পৰম্পৰাগত বিশেষত্ব হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। কাঁচামাল অনুসৰি নক্সাৰ ঘনত্ব/ৰূপান্তৰো লক্ষ্য কৰা যায়—পাট আৰু মুগা কাপোৰত সাধাৰণতে ফুল-লতা ধৰণৰ সূক্ষ্ম নক্সা দেখা যায়, আনহাতে এৰী ৰেচম আৰু কপাহত তুলনামূলক ডাঠ আকৃতিৰ নক্সা দেখা যায় বুলি উল্লেখ।

কাঁচামাল আৰু আধুনিক ধাৰা

পৰম্পৰাগত মেখেলা চাদৰৰ কাঁচামালত অন্তৰ্ভুক্ত—

• কপাহ
• মুগা ৰেচম
• পাট ৰেচম
• এৰী ৰেচম

আজিকালি কম মূল্যৰ আধুনিক মেখেলা চাদৰত কপাহ-ৰেচম মিহলি ব্যৱহাৰ দেখা যায়। উল্লেখযোগ্য মিশ্ৰণৰ ভিতৰত—

• কপাহ আৰু মুগা মিশ্ৰণ
• কপাহ আৰু পাট ৰেচম মিশ্ৰণ

বজাৰৰ প্ৰৱণতা হিচাপে আজিকালি পাট আৰু পলিয়েষ্টাৰ মেখেলা চাদৰৰ আধিপত্য দেখা যায় বুলি উল্লেখ। উচ্চ মূল্যৰ বাবে মুগা-ভিত্তিক চাহিদা তুলনামূলক কম; ফলত মূল মুগা ৰেচমৰ সৈতে সদৃশ টচাৰ ৰেচমক বিকল্প হিচাপে বিচৰা দেখা যায় বুলি উল্লেখ আছে। এই ধাৰাসমূহে মূল্য, উপলব্ধতা আৰু উপভোক্তা-পছন্দৰ সৈতে জড়িত সমসাময়িক পৰিৱর্তন সূচায়।

উৎপাদন-কেন্দ্ৰ, প্ৰচলন আৰু যোগান

মেখেলা চাদৰৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ শুৱালকুছি নামৰ গাঁও বুলি উল্লেখ। শুৱালকুছি গুৱাহাটী চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। অসমত তৈয়াৰ হোৱা মেখেলা চাদৰৰ বেছিভাগ শুৱালকুছিত উৎপাদিত বুলি কোৱা হৈছে, আৰু শুৱালকুছিৰ উৎপাদিত মেখেলা চাদৰৰ অসম আৰু ভাৰতৰ অন্যান্য অংশত চাহিদা আছে। শুৱালকুছিক “অসমৰ মানচেষ্টাৰ” বুলিও কোৱা হয়।

মেখেলা চাদৰ সমগ্ৰ অসমতে উপলব্ধ বুলি উল্লেখ আছে। লগতে, বিভিন্ন ৱেবছাইটৰ জৰিয়তেও মেখেলা চাদৰ পোৱা যায় বুলি কোৱা হৈছে। এই তথ্যৰ পৰা বুজা যায় যে পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰটো স্থানীয় বজাৰৰ বাহিৰেও আধুনিক বিক্ৰয়-মাধ্যমৰ জৰিয়তে বিস্তৃতভাৱে প্ৰচলিত হৈছে।

তাৎপৰ্য

মেখেলা চাদৰ অসমৰ মহিলাসকলৰ পৰম্পৰাগত পোছাক হিচাপে পৰিধান-ৰীতি, ৰিহা-সংলগ্ন ঐতিহ্য, আৰু তাঁতশালভিত্তিক নক্সা-বোৱাৰ ধাৰা একেলগে ধৰি ৰাখে। শুৱালকুছিকেন্দ্ৰিক উৎপাদন আৰু কপাহ, পাট, এৰী ৰেচম আদিৰ ব্যৱহাৰ (দেখা যায় অসমৰ ৰেচম শিল্পৰ সৈতে সংযোগ) মেখেলা চাদৰক অসমীয়া বস্ত্ৰ-সংস্কৃতিৰ এক প্ৰধান উদাহৰণ ৰূপে স্থাপন কৰে।

আৰু চাওক

• মেখেলা
• চাদৰ
• ৰিহা
• কপাহ
• পাট
• এৰী ৰেচম
• শুৱালকুছি
• অসমৰ ৰেচম শিল্প