মিশ্বেল ফুক'

পল-মিশ্বেল ফুক’, যাক মিশ্বেল ফুক’ (Michel Foucault,; ১৫ অক্ট'বৰ ১৯২৬ – ২৫ জুন ১৯৮৪) বুলি জনা যায়, আছিল একজন ফৰাচী দাৰ্শনিক, সাহিত্য সমালোচক, আৰু ভাৱৰ ইতিহাসবিদ যিয়ে ক্ষমতা, জ্ঞান, আৰু স্বাধীনতাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক বিশ্লেষণ কৰিছিল, আৰু কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে এইবোৰক কেনেকৈ সামাজিক নিয়ন্ত্ৰণৰ ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰা হয় সেয়া আলোচনা কৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁক গঠনবাদী বা উত্তৰ-আধুনিকতাবাদী বুলি ধৰা হয়, কিন্তু তেওঁ এই টেগসমূহ নাকচ কৰিছিল আৰু নিজকে সীমিত নকৰাকৈ কৰ্তৃত্বৰ সমালোচনা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।^১ তেওঁৰ চিন্তাই নৃতত্ত্ব, যোগাযোগ অধ্যয়ন, অপৰাধবিজ্ঞান, সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন, নাৰীবাদ, সাহিত্য তত্ত্ব, মনোবিজ্ঞান, আৰু সমাজবিজ্ঞান সহ অধ্যয়নৰ বহুতো ক্ষেত্রৰ বিদগ্ধ পণ্ডিতসকলক প্ৰভাৱিত কৰিছে। সমকামিতা-ভীতি, বৰ্ণ বৈষম্য, আৰু অন্যান্য মতাদৰ্শগত ধাৰণাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ যুক্তিসমূহে সংকটপূৰ্ণ তত্ত্ব আৰু মাৰ্ক্সবাদ সম্বন্ধীয় অধ্যয়নকো প্ৰভাৱিত কৰিছিল।

ফ্ৰান্সৰ পোৱাতিয়েত এটা উচ্চ-মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা ফুক'ই লীছে অঁৰী-৪ আৰু ইক'ল নৰ্মেল চুপেৰিঅ'ৰত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে, য'ত তেওঁ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে আৰু তেওঁৰ শিক্ষক জাঁ ইপ'লাইট আৰু লুই আলথুছাৰৰ প্ৰভাৱত পৰে। পেৰিছ বিশ্ববিদ্যালয়ত (ছ'ৰবোন) তেওঁ দৰ্শন আৰু মনোবিজ্ঞানত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। বিদেশত সাংস্কৃতিক কূটনীতিক হিচাপে কেইবছৰমান কাম কৰাৰ পিছত, তেওঁ ফ্ৰান্সলৈ ঘূৰি আহে আৰু তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰধান গ্ৰন্থ, দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ মেডনেছ (১৯৬১) প্ৰকাশ কৰে। ক্লেৰমন্ট-ফেৰাণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত (১৯৬০–৬৬) কাম কৰি থাকোঁতে, তেওঁ দ্য বাৰ্থ অৱ দ্য ক্লিনিক (১৯৬৩) আৰু দ্য অৰ্ডাৰ অৱ থিংছ (১৯৬৬) ৰচনা কৰে, যিবোৰৰ গঠনবাদৰ সৈতে ঘনিষ্ঠতা আছিল, যাৰ পৰা তেওঁ পিছলৈ আঁতৰি আহিছিল। এই প্ৰথম তিনিখন ইতিহাসে তেওঁ বিকশিত কৰা এক ইতিহাস ৰচনা সংক্ৰান্ত কৌশল "পুৰাতত্ত্ব"ৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

ফুক'ই ফ্ৰান্সলৈ ঘূৰি অহাৰ আগতে টিউনিছ বিশ্ববিদ্যালয়ত (১৯৬৬–৬৮) বক্তৃতা প্ৰদান কৰিছিল, আৰু নতুন পৰীক্ষামূলক বিশ্ববিদ্যালয় পেৰিছ VIIIৰ দৰ্শন বিভাগৰ মুৰব্বী হৈছিল আৰু দ্য আৰ্কিঅ'লজী অৱ নলেজ (১৯৬৯) প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ কলেজ ডি ফ্ৰান্সত (১৯৭০) স্থান লাভ কৰে, যিটো পদবীত তেওঁ মৃত্যুৰ লৈকে আছিল। তেওঁ কাৰাগাৰ সংস্কাৰকে ধৰি বৰ্ণবাদ বিৰোধী মানৱ অধিকাৰ অভিযানত জৰিত কেইবাটাও বামপন্থী দলৰ সৈতেও সক্ৰিয় হৈ পৰে। পিছলৈ তেওঁ ডিসিপ্লিন এণ্ড পানিশ্ব (১৯৭৫) আৰু দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ সেক্সুৱেলিটি (১৯৭৬) প্ৰকাশ কৰে, য'ত সমাজত ক্ষমতাই পালন কৰা ভূমিকাক গুৰুত্ব দিয়া পুৰাতাত্ত্বিক আৰু বংশাবলীতত্ত্ব সংক্রান্তীয় পদ্ধতিসমূহ বিকশিত কৰা হৈছিল।

এইচআইভি/এড্‌ছৰ জটিলতাৰ বাবে পেৰিছত ফুক'ৰ মৃত্যু হয়। এই ৰোগৰ জটিলতাৰ বাবে মৃত্যু হোৱা ফ্ৰান্সৰ প্ৰথমজন ৰাজহুৱা ব্যক্তি হিচাপে তেওঁ পৰিগণিত হয়, তেওঁৰ আকৰ্ষণীয় ব্যক্তিত্ব আৰু কেৰিয়াৰৰ প্ৰভাৱে এই মহামাৰীৰ বিষয়ে গণ সজাগতা সলনি কৰে আৰু এইচআইভি/এড্‌ছ সক্ৰিয়তাক প্ৰভাৱিত কৰে। তেওঁৰ সংগী, ডেনিৱেল ডেফাৰ্টয়ে তেওঁৰ স্মৃতিত এড্‌ছ (AIDES) নামৰ দাতব্য সংস্থাটো প্ৰতিষ্ঠা কৰে।