টিপু চুলতান

টিপু চুলতান কৰ্ণাটকৰ এসময়ৰ স্বাধীনচিতীয়া ৰাজ্য মহীশূৰ ৰাজ্য শাসনকৰ্তা আছিল। বিট্ৰিছ শক্তিয়ে টিপুক বশ্যতা স্বীকাৰ কৰাব নোৱাৰি ১৭৭৬ চনত মহীশূৰত এক চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে। সেই চুক্তি মৰ্মে দুই পক্ষ পৰস্পৰ অধিকৃত অঞ্চলসমূহ প্ৰত্যৰ্পণ কৰে। সেই বছৰটোতে টিপুয়ে চুলতান উপাধি গ্ৰহণ কৰে। কিন্তু মহীশূৰৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ যুদ্ধত তেখেতে বেয়া ধৰণে পৰাজয় বৰণ কৰে আৰু ৰাজ্যৰ অধিকাংশ হেৰুৱাব লগাত পৰে। যুদ্ধক্ষেত্ৰতে ১৭৯৯ চনৰ ৪ মে' দিনটোতে বীৰ টিপু চুলতানৰ মৃত্যু হয়।

শৈশৱ

১৭৫১ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত বাংগালুৰুৰ পৰা প্ৰায় ৩৩ কিলোমিটাৰ (২১ মাইল) উত্তৰত বৰ্তমানৰ বাংগালুৰু গ্ৰাম্য জিলাৰ দেৱনাহল্লীত টিপু চুলতানৰ জন্ম হৈছিল।^১২ আৰ্কটৰ সন্ত টিপু মস্তান আউলিয়াৰ নামেৰে তেওঁৰ নাম "টিপু চুলতান" ৰখা হৈছিল। নিৰক্ষৰ হোৱাৰ বাবে হাইদাৰে নিজৰ ডাঙৰ পুত্ৰক ৰাজকুমাৰৰ শিক্ষা আৰু সামৰিক আৰু ৰাজনৈতিক বিষয়ৰ সৈতে অতি সোনকালে পৰিচয় দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত অতি বিশেষভাৱে কাম কৰিছিল। ১৭ বছৰ বয়সৰ পৰা টিপুক কূটনৈতিক আৰু সামৰিক অভিযানৰ দায়িত্ব দিয়া হয় আৰু তেওঁ পিতৃ হাইদৰৰ যুদ্ধত সহায় কৰে।^৩

টিপুৰ পিতৃ হাইদৰ আলী মহীশূৰ ৰাজ্যৰ সেৱাত থকা এজন সামৰিক বিষয়া আছিল যি ১৭৬১ চনত মহীশূৰৰ বাস্তৱিক শাসক হৈছিল আৰু মাতৃ ফাতিমা ফখৰ-উন-নিচা আছিল ৰাজ্যপাল মিৰ মুইন-উদ-দিনৰ কন্যা কদপাৰ দুৰ্গৰ। হায়দৰ আলীয়ে টিপুক উৰ্দু, ফাৰ্চী, আৰবী, কানাড়া, বেয়াৰী, কোৰআন, ইছলামিক ন্যায়বিজ্ঞান, ৰাইডিং, শ্বুটিং আৰু ফেন্সিং আদি বিষয়ত প্ৰাথমিক শিক্ষা দিবলৈ সক্ষম শিক্ষক নিযুক্তি দিছিল।^৪৫৬

ভাষা

টিপু চুলতানৰ মাতৃভাষা আছিল উৰ্দু। ফৰাচীসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে "তেওঁলোকৰ ভাষা মূৰিছ (উৰ্দু) কিন্তু তেওঁলোকে পাৰ্চী ভাষাও কয়।" ^৭ সেই সময়ত মূৰ্ছ উৰ্দুৰ বাবে ইউৰোপীয় নাম আছিল: "ভাৰতৰ সাধাৰণ ভাষাৰ বিষয়ে মোৰ গভীৰ জ্ঞান আছে [je possède à fond], ইংৰাজে মূৰ আৰু দেশৰ স্থানীয় লোকে অ'ৰডুজেবেইন বুলি কয়।" ^৮

সামাজিক ব্যৱস্থা

টিপু চুলতানে হিন্দু আৰু মুছলমান প্ৰজাৰ বাবে দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ পৰা ন্যায়াধীশ নিযুক্তি দিছিল। প্ৰতিখন প্ৰদেশত মুছলমানৰ বাবে কাদি আৰু হিন্দুৰ বাবে পণ্ডিত আছিল। উচ্চ ন্যায়ালয়তো একেধৰণৰ ব্যৱস্থা আছিল।^৯

তেওঁৰ প্ৰশাসনত সুৰাৰ ব্যৱহাৰ আৰু বেশ্যাবৃত্তি কঠোৰভাৱে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল।^১০ ভাঙৰ দৰে নিচাযুক্ত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ আৰু কৃষিও নিষিদ্ধ আছিল।^১১

কেৰালাত পলিয়েণ্ড্ৰি টিপু চুলতানে নিষিদ্ধ কৰিছিল। তেওঁ সকলো মহিলাই স্তন ঢাকি ৰাখিবলৈ এক আইন গৃহীত কৰে, যিটো পূৰ্বৰ যুগত কেৰালাত প্ৰচলিত নাছিল।^১২১৩

ব্যক্তিগত পৰ্যায়ত টিপু আছিল এজন ভক্তিময় মুছলমান, দৈনিক নামাজ পঢ়াৰ লগতে অঞ্চলটোৰ মছজিদসমূহৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিছিল।^১৪

এই সময়ছোৱাত শ্ৰীৰংগপত্নাৰ বিখ্যাত ৰঙানাথস্বামী মন্দিৰকে ধৰি প্ৰায় ১৫৬টা হিন্দু মন্দিৰক^১৫ নিয়মীয়াকৈ সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছিল।^১৬

বহু সূত্ৰই টিপুৰ প্ৰশাসনত হিন্দু বিষয়া নিযুক্তি^১৭ আৰু হিন্দু মন্দিৰলৈ তেওঁৰ ভূমি অনুদান আৰু এনডাউমেণ্টৰ কথা উল্লেখ কৰিছে,^{১৮১৯২০} যিবোৰক তেওঁৰ ধৰ্মীয় সহনশীলতাৰ প্ৰমাণ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।

মুদ্ৰা ব্যৱস্থা

টিপু চুলতানৰ মুদ্ৰা ১৮ শতিকাৰ সময়ছোৱাত ভাৰতৰ আটাইতকৈ জটিল আৰু মনোমোহা মুদ্ৰাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। মহীশূৰ হোৱা অঞ্চলটোত প্ৰাচীন কালৰ পৰাই স্থানীয় ভাৰতীয় মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আছিল, প্ৰায় একাদশ শতিকাত প্ৰথম সোণৰ মুদ্ৰা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল (হাতী পেগোডা), আৰু অন্যান্য পেগোডা পৰৱৰ্তী শতিকাবোৰলৈকে চলি আছিল। টিপু চুলতানে, পেগোডা, মোহৰ আৰু টকা সম্পূৰ্ণ নতুন শৈলীৰে জাৰি কৰিছিল৷

বাহ্যিক সংযোগ

টিপু চুলতান ভাৰতৰ প্ৰথম স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ ইতিহাস