বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম

বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম ভাৰতৰ কেৰালা আৰু কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ এবিধ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় নৃত্য উপাসনা। থেয়্যাম কৃষ্টিৰ অন্তৰ্গত এই শিল্পৰ ইতিহাস কেইবা হাজাৰ বছৰ পুৰণি। ইয়াৰ পৰিৱেশনত অত্যন্ত জটিল নিয়ম আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম চলি থকা ঠাইৰপৰা প্ৰায় ২ কিলোমিটাৰ দূৰলৈকে ইয়াৰ বিশেষ ঢোলৰ বোল বা বাদ্যধ্বনি শুনিবলৈ পোৱা যায়। এই নৃত্যত কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে ভগৱান বিষ্ণুৰ নৰসিংহ (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা) অৱতাৰৰ পৌৰাণিক কাহিনীটো অংগ সঞ্চালনৰ জৰিয়তে ফুটাই তোলে। ইয়াৰ আকৰ্ষণীয় শৰীৰৰ মুদ্ৰা আৰু গতিয়ে ভক্ত আৰু দৰ্শকসকলক অত্যন্ত শিহৰিত কৰি তোলে।

কাহিনী

বৈষ্ণৱ থেয়্যামসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় ভাগটো হৈছে এই বিষ্ণুমূৰ্তিৰ প্ৰদৰ্শন। এই ধাৰা মূলত কেৰালাৰ নীলেশ্বৰম আৰু মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ কাহিনীভাগ ভগৱান বিষ্ণুৰ এজন পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছে। পালান্থাই কান্নান বাল্যকালত নীলেশ্বৰমৰ বাসিন্দা আছিল। এদিন তেওঁ কুৰুৱাত কুৰুপ নামৰ এজন প্ৰতিপত্তিশালী জমিদাৰৰ গছৰপৰা কেইটামান আম পাৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। জমিদাৰ কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ দেহৰক্ষীসকলে ল'ৰাটোৰ কম বয়স বা ভোকৰ কথা অলপো চিন্তা নকৰি তাক নিৰ্দয়ভাৱে প্ৰহাৰ কৰিলে আৰু নীলেশ্বৰমৰপৰা খেদি পঠিয়ালে।

এই ঘটনাৰ পিছত পালান্থাই কান্নান মংগালুৰুৰ জেপ্পু কুডুপাডী অঞ্চললৈ গুচি যায় আৰু তাত থকা এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাতে তেওঁ ভগৱান বিষ্ণুৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰে। বহু বছৰৰ পাছত তেওঁ নিজৰ জন্মभूमि নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। উভতি অহাৰ পথত তেওঁ মুলাপল্লীৰ এজন কমাৰৰ ঘৰত এদিন আশ্ৰয় লয় আৰু কানাক্কাপল্লী আনিক্কিল থাৰাভাডুত (পুৰণি কালৰ যুদ্ধকলা আৰু শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ) জিৰণি লয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুণ্ডন কাডাভুলৈ যায়। নিজৰ ওলাক্কুডা (ছতি বা ছাতি) আৰু চুৰিকা (ঢাল) এৰি তেওঁ কাডালিকুলাম নামৰ পুখুৰী এটাত গা ধুবলৈ যায়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ অহালৈ অহাৰ খবৰ সমগ্ৰ নীলেশ্বৰমতে বিয়পি পৰে। এই খবৰ পাই কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰে পুখুৰীৰ পাৰলৈ আহি পালান্থাই কানানক হত্যা কৰে।

নিজৰ পৰম ভক্তৰ এই মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত ক্ৰোধিত হৈ পৰে। তেওঁ কুৰুৱাত পৰিয়ালৰ সকলো সম্পত্তি আৰু ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কুৰুৱাত কুৰুপে ভয় খাই এজন জ্যোতিষী মাতি আনে। জ্যোতিষীজনে তাত ঈশ্বৰৰ উপস্থিতি ধৰা পেলায় আৰু ভগৱান বিষ্ণুৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে এটা মন্দিৰ সাজিবলৈ তথা এটা কেট্টিককোলাম (থেয়্যামৰ বিশেষ ৰূপ) পাতিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে। কুৰুৱাত কুৰুপ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে নিজেই শিল কঢ়িয়াই ভগৱান বিষ্ণুৰ বাবে এটা পৱিত্ৰ থান বা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰপৰাই এই দেৱতা বিষ্ণুমূৰ্তি নামেৰে জনাজাত হয় আৰু নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমৰ বৈকুণ্ডেশ্বৰ মন্দিৰত অৱস্থান কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম হৈছে ভগৱান মহাবিষ্ণুৰ সেই নৰসিংহ অৱতাৰ, যিয়ে স্তম্ভ ফালি ওলাই আহি নিজৰ প্ৰিয় ভক্ত প্ৰহ্লাদক তেওঁৰ পিতৃ অসুৰ ৰজা হিৰণ্যকশিপুৰ হাতৰপৰা ৰক্ষা কৰিছিল।

এই থেয়্যাম নৃত্য মণিযানী নায়াৰ, থিয়্যা আৰু নাম্বিয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত থাৰাভাডু (পৰিয়াল)সমূহত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। মালয়ান সম্প্ৰদায়ৰ বিশেষ লোকসকলে এই পোছাক পৰিধান কৰে। প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত এডাক্কাড নাডালৰ চালিল বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰত নাম্বিয়াৰ পৰিয়ালে এই থেয়্যামৰ আয়োজন কৰে। আকৌ তালিপাৰাম্বাৰ কুপ্পামত থকা মাৰাথাক্কাড শ্ৰী ইভাৰ পৰাদেৱতা ক্ষেত্ৰত মকৰম মাহৰ ২৫ৰপৰা ২৮ তাৰিখলৈ ইয়াৰ পৰিৱেশন হয়। কন্নুৰৰ কান্নপুৰমৰ কানভাথ বিষ্ণুমূৰ্তি ক্ষেত্ৰ আৰু চিমেনীত থকা শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰ (চিমেনী মুণ্ড্যা) হৈছে বিষ্ণুমূৰ্তিৰ অতি বিখ্যাত পৱিত্ৰ থান (কাভু)। কালিয়াত্তম উৎসৱৰ সময়ত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তই ইয়ালৈ দৰ্শনৰ বাবে আহে। ভক্তসকলৰ বিশ্বাস যে চিমেনী মুণ্ড্যাত কৰা 'ভজন ইৰিক্কাল' (বিশেষ প্ৰাৰ্থনা) সাপৰ কামোৰ আৰু ছালৰ ৰোগৰ বাবে এক মহৌষধ। ইয়াৰ উপৰি বহুতো মুচিলোট কাভুত মুচিলোট ভগৱতীৰ এক উপ-দেৱতা (উপদেৱতা) হিচাপেও এই থেয়্যাম প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

লোককথা

এই থেয়্যাম^১ ভগৱান বিষ্ণুৰ পৰম ভক্ত পালান্থাই কান্নানৰ এক পৱিত্ৰ ঐশ্বৰিক ৰূপ। কান্নান থিয়্যা সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল। মালয়া গোষ্ঠীৰ শিল্পীসকলে এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। পালান্থাই কান্নানৰ কাহিনীটো তেওঁৰ বাল্যকালৰ সৈতে জড়িত। নীলেশ্বৰমত তেওঁ গৰু-ম'হ চৰাইছিল। এদিন তেওঁ উচ্চ জাতিৰ কুৰুৱাত নায়াৰৰ গছৰপৰা আম পাৰি খাইছিল। কুৰুৱাত নায়াৰৰ চাকৰবোৰে ল'ৰাজনক বৰ নিৰ্দয়ভাৱে মাৰিলে। ফলত তেওঁ গাঁও এৰি পলাই গৈ মংগালুৰুৰ এটা বিষ্ণু মন্দিৰত আশ্ৰয় লয়। তাত তেওঁ ১২ বছৰ কাল কটায়।

অৱশেষত ভগৱান বিষ্ণুৰ নিৰ্দেশত পালান্থাই কান্নান পুনৰ নীলেশ্বৰমলৈ উভতি আহে। তেওঁ উভতি অহাৰ খবৰ পাই কুৰুৱাত নায়াৰ আৰু তেওঁৰ মানুহবোৰ খঙত জ্বলি উঠিল। তেওঁলোকে পালান্থাই কানানক হত্যা কৰিলে। ইয়াৰ পিছতে কুৰুৱাত নায়াৰে জীৱনত বহুতো বিপদ-বিঘিনিৰ মুখা-মুখি হ'বলগীয়া হ'ল। এজন জ্যোতিষীয়ে তেওঁক জনালে যে নিজৰ ভক্তৰ মৃত্যুত ভগৱান বিষ্ণু অত্যন্ত অসন্তুষ্ট হৈছে। তেওঁ ইয়াৰ প্ৰতিকাৰ হিচাপে এটা থেয়্যাম কোলাম পাতিবলৈ নিৰ্দেশ দিলেন। লগতে মংগালুৰুৰপৰা পালান্থাই কান্নানৰ সৈতে অহা বিষ্ণুমূৰ্তি দেৱতাৰ সন্মানত এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰি পূজা কৰিবলৈ ক'লে।

স্থান

পৰম্পৰাগতভাৱে থেয়্যাম পালন কৰা কেৰালাৰ বহুতো মন্দিৰ, পৱিত্ৰ থান (কাভু) আৰু পুৰণি পৰিয়ালত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যাম এক নিয়মীয়া কাৰ্যসূচী। নীলেশ্বৰমৰ কোট্টাপুৰমত থকা বৈকুণ্টেশ্বৰ মন্দিৰত এই দেৱতাৰ ঘাই স্থান আছে। উত্তৰ কেৰালাৰ চিমেনী শ্ৰী বিষ্ণুমূৰ্তি মন্দিৰটো এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত বিষ্ণুমূৰ্তি স্থান, যাক উত্তৰ কেৰালাৰ গুৰুভায়ুৰ বুলিও কোৱা হয়।^২

অট্টাকোলামত বিষ্ণুমূৰ্তি

পায়্যানুৰ অঞ্চলত অট্টাকোলাম (কেৱল এটা থেয়্যাম থকা অনুষ্ঠান) অতি বিখ্যাত। কিনাথিল আৰু আন্নুৰ কুৰিঞ্জী মন্দিৰত বছৰেকীয়া উৎসৱৰ সময়ত হোৱা অট্টাকোলাম অতি জনাজাত।^৩

অট্টাকোলাম অনুষ্ঠানত বিষ্ণুমূৰ্তি থেয়্যামে জ্বলন্ত জুইৰ কুণ্ডত জঁপিয়াই পৰে আৰু পুনৰ ভক্তসকলৰ মাজলৈ উভতি আহে। এই পৱিত্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক 'অগ্নিপ্ৰৱেশম' বুলি কোৱা হয়। এই কাৰ্য কেইবাবাৰো কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই জুইত জঁপিয়াবলগীয়া প্ৰক্ৰিয়াটো ১০৪ বাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিলে কলাধাৰী (নৃত্যশিল্পী) গৰাকীয়ে 'পাণিক্কৰ' উপাধি লাভ কৰে। ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নীলেশ্বৰমৰ ভেলু ভায়াল অট্টাকুথিৰুত দীৰ্ঘ ৪৭ বছৰৰ বিৰতিৰ পিছত হাজাৰ হাজাৰ ভক্তৰ উপস্থিতিত অতি ধুম-ধামেৰে অট্টাকোলাম অনুষ্ঠিত হৈছিল। ই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত এক বিশেষ পৰম্পৰা 'বীথুভেপ্পু'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই অনুষ্ঠানত চাৰিজন ব্যক্তিয়ে বিষ্ণুমূৰ্তিৰপৰা পৱিত্ৰ ৰচী (কায়াৰ) গ্ৰহণ কৰি 'কায়াট্টুকাৰ' হয়। তেওঁলোকৰ কাম হ'ল খেতি-পথাৰক গৰু-ম'হৰপৰা ৰক্ষা কৰা। তেওঁলোকে হাতত ৰচী আৰু লাঠী (বাডী) লৈ কাৰ্যমকোডৰপৰা থালাচাই অঞ্চললৈকে ঘূৰি ফুৰে আৰু পথাৰত সোমোৱা গৰু-ম'হবোৰক খেদি পঠিয়ায়।