প্ৰান্তিক

প্ৰান্তিক গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰকাশ পোৱা এখন অসমীয়া পষেকীয়া আলোচনী। ১৯৮১ চনত ইয়াৰ প্ৰকাশনা আৰম্ভ হয় আৰু প্ৰতিষ্ঠাকালীন সম্পাদক আছিল ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া। অসমীয়া পাঠকৰ মাজত এই আলোচনীখনৰ গুৰুত্ব মূলত এইখিনিত যে ই সমাজৰ নানান দিশক একেলগে ধৰি নিয়মীয়া শিতান, সম্পাদনীয় দৃষ্টিভংগী আৰু পাঠক-প্ৰতিক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে আলোচনীৰ এক সংলাপমুখী পৰিসৰ গঢ়ি তুলিছে; লগতে বহু নতুন লেখক-সাংবাদিকক লিখনিৰ সুযোগ দি সাহিত্য-সাংবাদিকতাৰ ক্ষেত্ৰত এটা গতিশীল পৰম্পৰা সৃষ্টিত ভূমিকা ৰাখিছে।

পৰিচয় আৰু প্ৰকাশনা

প্ৰান্তিক এখন পষেকীয়া আলোচনী, ভাষা অসমীয়া আৰু দেশ অসম তথা ভাৰত। ইয়াৰ প্ৰকাশক আৰু বৰ্তমান সম্পাদক প্ৰদীপ বৰুৱা। আলোচনীখনৰ সহকাৰী সম্পাদক বলেন দত্ত। বিষয়বস্তুৰ পৰিসৰ একমাত্ৰ সাহিত্যৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নহয়; সমাজখনৰ বহু ক্ষেত্ৰক সাঙুৰি আলোচনীৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়।

ইতিহাস

প্ৰান্তিকৰ আৰম্ভণি ১৯৮১ চনত। প্ৰথম পৰ্বত প্ৰকাশৰ সময়ত আলোচনীখনত অধিকাংশই প্ৰতিষ্ঠিত লেখকৰ লেখা প্ৰকাশ পোৱাৰ ধাৰা দেখা যায়। কিন্তু এই ধাৰাই অলপ সময়ৰ ভিতৰতে পৰিসৰ বঢ়ায়, আৰু ন-লেখকৰ লিখনি প্ৰকাশৰ বাবে মঞ্চ হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই পৰিৱর্তনৰ ফলত অসমীয়া সাহিত্য-সাংবাদিকতাৰ জগতত একাংশ নতুন লেখক আৰু সাংবাদিক উত্থানলৈ আহে বুলি আলোচনীখনৰ বৰ্ণনাত ধৰা পৰে।

সম্পাদকীয় নেতৃত্ব

প্ৰান্তিকৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া। পৰৱৰ্তী সময়ত সম্পাদনাৰ দায়িত্ব প্ৰদীপ বৰুৱাই গ্ৰহণ কৰে আৰু বৰ্তমানো তেখেতেই সম্পাদক। সহকাৰী সম্পাদক হিচাপে বলেন দত্তৰ নাম উল্লেখযোগ্য। প্ৰতিষ্ঠাকালৰ পৰা বৰ্তমানলৈ সম্পাদনীয় নেতৃত্বৰ এই ধাৰাই আলোচনীখনৰ ধাৰাবাহিকতা বজাই ৰাখাত সহায় কৰিছে বুলি ক’ব পাৰি।

বিষয়বস্তু আৰু নিয়মীয়া শিতান

প্ৰান্তিকত নিয়মীয়া শিতান আৰু নিত্য-নতুন প্ৰবন্ধৰ সংযোজন একেলগে চলি থাকে। ইয়াৰ ভিতৰত কিছুমান শিতান পাঠকৰ মাজত বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে।

পত্ৰালাপ

আলোচনীখনৰ বহুল পঢ়া শিতানসমূহৰ ভিতৰত ‘পত্ৰালাপ’ বিশেষ উল্লেখযোগ্য। এই শিতানত পঢ়ুৱৈসকলৰ চিঠি-পত্ৰ প্ৰকাশ পায়। চিঠিসমূহত ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা, আবেগ-অনুভূতি, অভাৱ-অভিযোগ আদি থাকিলেও বহু সময়ত তাত সামাজিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য আৰু যুক্তি-তৰ্কও সংলগ্ন থাকে। ফলত ‘পত্ৰালাপ’ কেৱল মতামত-প্ৰদৰ্শনৰ স্থান নহয়; কেতিয়াবা কোনো বিষয়ক কেন্দ্ৰ কৰি বিস্তৃত আলোচনা আৰম্ভ হোৱাৰ উৎসস্থল বুলিও দেখা যায়।

‘শেষ পৃষ্ঠা’ শিতান

প্ৰান্তিকৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত হওঁতে ১৯৮১ চনৰ ছেপ্তেম্বৰ/অক্টোবৰ সংখ্যাৰ পৰাই শেষ পৃষ্ঠাটোক ‘শেষ পৃষ্ঠা’ নাম দিয়া হৈছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়ায়ে নিজৰ কলমেৰে সেই সময়ৰ সমসাময়িক সমাজ-বাস্তৱতাক লৈ প্ৰতিটো সংখ্যাতে একোটাকৈ লিখনি আগবঢ়াইছিল—ই ‘শেষ পৃষ্ঠা’ শিতানৰ বৈশিষ্ট্য হিচাপে চিহ্নিত। পৰৱৰ্তী সময়ত শইকীয়াৰ মৃত্যুৰ পাছত এই শিতানত তেখেতৰ ডায়েৰিৰ পৃষ্ঠাসমূহ প্ৰকাশ পাই আহিছে বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ‘শেষ পৃষ্ঠা’ৰ বচনসমূহ একে নামেৰে কিতাপ আকাৰে তিনিটা খণ্ডত ইতিমধ্যে প্ৰকাশ পাইছে।

সম্পাদকীয়

আলোচনীখনৰ জন্মৰ একাদশ বছৰ পাৰ হোৱাৰ পাছত ‘শেষ পৃষ্ঠা’ৰ উপৰিও ‘সম্পাদকীয়’ প্ৰকাশ আৰম্ভ হয়। এই পৰিৱর্তনে আলোচনীখনৰ সম্পাদনীয় কণ্ঠ আৰু দৃষ্টিভংগীক অধিক স্পষ্ট ৰূপ দিয়াৰ সুযোগ বৃদ্ধি কৰে বুলি ধাৰণা কৰিব পাৰি।

ন-লেখক সৃষ্টিত ভূমিকা

প্ৰান্তিকৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হ’ল—ই আৰম্ভণিতে প্ৰতিষ্ঠিত লেখকৰ ওপৰত অধিক নিৰ্ভৰশীল হ’লেও অচিৰেই নতুন লেখককো স্থান দিলে। উৎস-তথ্য অনুসৰি, অসমীয়া সাহিত্য আৰু সাংবাদিকতাৰ কিছুমান প্ৰতিষ্ঠিত নামৰ সাহিত্য-জীৱন বা লিখনি-যাত্ৰাৰ আৰম্ভণি প্ৰান্তিকৰ পৃষ্ঠাতে হৈছিল বুলি কোৱা হয়। সেইসকলৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য—

• ফনীন্দ্ৰ কুমাৰ দেৱচৌধুৰী
• পৰাগ কুমাৰ দাস
• হিৰণ্য কাশ্যপ
• সৌৰভ শইকীয়া

এই তালিকাখনে দেখুৱায় যে আলোচনীখন কেৱল লেখা প্ৰকাশৰ মাধ্যম নহয়; ই নতুন কণ্ঠ উত্থানৰ বাবে এক ধৰণৰ অনুশীলনক্ষেত্ৰ হিচাপেও কাম কৰিছে।

উল্লেখযোগ্য লিখনি আৰু শিতান-সংশ্লিষ্ট নাম

প্ৰান্তিকৰ সৈতে জড়িত বা ইয়াত উল্লিখিত কিছুমান শীৰ্ষক/লিখনিৰ নাম উৎসত দেখা যায়। সেইসমূহ আলোচনীখনৰ সাহিত্য-সংস্কৃতি জগতৰ সংযোগ বুজিবলৈ সহায় কৰে—

• আশীৰ্বাদৰ ৰং — অৰুণ শৰ্মা
• ‘অন্তৰীপ’ — ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া
• ‘জীৱন বৃত্ত’ — ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া
• অনুৰাধাৰ দেশ — ফনীন্দ্ৰ কুমাৰ দেৱচৌধুৰী
• ‘সীমান্ত, সময়, সংগীত’ — হিৰণ্য কাশ্যপ
• মৌন ওঁঠ মুখৰ হৃদয় — য়েছে দৰজে ঠংচি

উত্তৰাধিকাৰ

প্ৰান্তিকৰ স্থায়ী গুৰুত্ব ইয়াৰ পষেকীয়া প্ৰকাশ-ধাৰাবাহিকতা, সমাজ-সাহিত্যক একেলগে আলোচনীৰ বিষয় কৰি তোলা মনোভংগী, আৰু পাঠকৰ অংশগ্ৰহণমূলক পৰিসৰৰ মাজত নিহিত। বিশেষকৈ ‘পত্ৰালাপ’ৰ জৰিয়তে পাঠক-সমাজৰ স্বৰ ধৰি ৰখা, আৰু ‘শেষ পৃষ্ঠা’ শিতানৰ ধাৰাবাহিকতাৰ ভিতৰত ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়াৰ লিখনী-ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰা—এই দুইটো দিশে আলোচনীখনক অসমৰ আলোচনী-সংস্কৃতিত পৃথক চিনাক্তি দিছে। লগতে ন-লেখকক সুযোগ দি সাংবাদিকতা আৰু সাহিত্যচৰ্চাৰ এক নতুন প্ৰজন্ম গঢ়াত ইয়াৰ ভূমিকাও উল্লেখযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।

আৰু চাওক

• অসম
• গুৱাহাটী
• ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া
• পৰাগ কুমাৰ দাস
• ফনীন্দ্ৰ কুমাৰ দেৱচৌধুৰী
• অৰুণ শৰ্মা
• আশীৰ্বাদৰ ৰং
• অনুৰাধাৰ দেশ
• মৌন ওঁঠ মুখৰ হৃদয়
• য়েছে দৰজে ঠংচি