পাশ্বায়ী ভাষা

পাশ্বায়ী ভাষা (پشه اې ژبه) এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি উত্তৰ-পূব আফগানিস্তানৰ কপীচ, লঘমন, ননগঢ়ৰ, নূৰিস্তান, কুনাৰ আৰু কাবুল অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১

২০০৩ চনৰ আগলৈকে এই ভাষাৰ কোনো লিখিত ৰূপ নাছিল।^২ এই ভাষাৰ উপভাষাসমূহৰ চাৰি মুখ্য প্ৰকাৰ আছে, যি পৰস্পৰৰ মাজত বোধগম্য নহয়। এই প্ৰকাৰসমূহৰ মাজত কেৱল ৩০%হে শাব্দিক সামঞ্জস্য আছে।

• উত্তৰপূৰ্বী: অৰেত, চলছ, কণ্ডক, কোৰংগাই, কুৰডৰ
• উত্তৰ্পশ্চিমীয়া: অলচই, বোলঘাইন, গুলবহাৰ, কোহনাদেহ, লাউৰ'ৱান, নাজিল, নংগৰচ, পচগন, পণ্ডউ, পৰঝগন, পাশ্বাগৰ, চঞ্জন, শ্বামাকোট, শ্বুটুল, উজবিন, ৱাডাউ
• দক্ষিণ-পশ্চিম: ডমেঞ্চ, লঘমানি, চুম, উজনী আৰু নামনি দৰঈ নূৰ, ৱেগালী
• দক্ষিণ-পশ্চিম: ইশ্পি, ইস্কেন, টগঊ

এই ভাষাৰ ব্যাকৰণ এখন ডক্টৰেল গৱেষণাগ্ৰন্থ হিচাপে ২০১৪ চনত লিখা গৈছিল।^৩

ধ্বনিতত্ত্ব

ব্যঞ্জনধ্বনি

• [h] is only phonemic in the Amla dialect.
• Sounds [f] and [q] can also occur, but only in loanwords and among Dari speakers.
• [ʂ] is more commonly heard among older speakers, but is lost among younger speakers, and is heard as a postalveolar [ʃ].
• [ʐ] is more commonly heard among older speakers, but is lost among younger speakers, and is heard as a postalveolar [ʒ].
• /ʋ/ is heard before front vowels /i e/. When occurring before or after central or back vowels /a u o/, it is heard as [w].
• According to Masica (1991) some dialects have a //.

স্বৰধ্বনি

• Only mid or low vowels have lengthened equivalents.
• /e/ can be heard as [ɛ] and /a/ can be heard as [ə] or [æ], in certain environments.^৩